II SA/Ka 416/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Krzysztof Targoński /spr./ Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2005 r. sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego o d d a l a s k a r g ę SJ/ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta C. decyzją z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071), art. 37 ust. 2 oraz art. 38 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane ( Dz.U. nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy, dotyczącej samowolnie wzniesionej wiaty gospodarczej na posesji przy ul. [...] w C. – nakazał B. Ł. rozbiórkę w/w wiaty. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że sporna wiata znajduje się częściowo na działce inwestora B. Ł. i sąsiedniej działce stanowiącej własność Kółka Rolniczego. Konstrukcja wiaty nie pozwala na jej skrócenie w taki sposób, aby mieściła się w granicach działki inwestora, a zatem należało orzec o jej rozbiórce. Zauważono, że nakaz rozbiórki jest zgodny z obowiązującym w sprawie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 10 marca 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 1174/97, gdzie wyrażono pogląd, iż nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nie jest co prawda obowiązkowy, lecz może okazać się konieczny, gdy jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami, przez które należy rozumieć np. wzgląd na ważny interes społeczny, chroniony wymogami prawa ogólnie obowiązującego, zdaniem zaś Sądu naruszenie prawa własności nieruchomości mogłoby uzasadnić wydanie nakazu rozbiórki. W odwołaniu od tej decyzji B. Ł. zażądał jej uchylenia, podnosząc, że sprawa własności sąsiedniej nieruchomości nie została ostatecznie uregulowana, a ponadto nie dokonano rozgraniczenia działek. W jego ocenie w sprawie nie mógł mieć zastosowania powołany przez organ pierwszej instancji art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, bowiem wiata została wzniesiona na podstawie pozwolenia na budowę, które zostało wydane w [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo Budowlane ( Dz.U. nr 38, poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że przedmiotem sprawy jest wiata zlokalizowana w C. przy ul. [...] na granicy z sąsiednią posesją oznaczoną numerem [...], której budowa została rozpoczęta samowolnie, co potwierdzili pracownicy nadzoru budowlanego w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r. Po przedstawieniu rozstrzygnięć, jakie zapadły w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie przedmiotowej wiaty w okresie od [...]r. do [...]r., organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując odwołanie wziął pod uwagę wykładnię wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 10 marca 1999 r. o sygnaturach akt II SA/Ka 1174/97 i II SA/Ka 69/98. Odnosząc się do przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane zauważono, że wiata została wzniesiona na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, a zatem zachodzi przesłanka zobowiązująca organ do wydania nakazu przymusowej rozbiórki (art. 37 ust. 1 pkt 1). Według planu obowiązującego do [...]r., czyli w trakcie realizacji spornej wiaty, nieruchomość na której została ona wzniesiona położona była na terenie lasów, zadrzewień i parków leśnych, zarezerwowanym dla inwestycji przewidzianej do realizacji po [...] r.. Na tym terenie obowiązywał zakaz nowej zabudowy. Dopuszczalne były remonty i modernizacje istniejącej zabudowy gospodarczej, niezbędne dla właściwego prowadzenia produkcji rolniczej. W przypadku ul. [...] dopuszczalna była zabudowa w pasie o głębokości do 50 m od ulicy, co wynika z rysunku planu. Natomiast zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowy teren położony jest w strefie terenów otwartych, z funkcją dominującą: uprawy polowe i ogrody działkowe. Dla terenu tego obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowy z wyjątkiem zabudowy mieszkaniowej i usługowej przy ulicach określonych na rysunkach planu. Ulica [...] jest ulicą określoną na rysunku planu. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...]r. ustalono, że przedmiotowa wiata usytuowana jest w pasie o głębokości przekraczającej 50 m od ulicy, a zatem lokalizacja wiaty w trakcie jej realizacji oraz obecnie jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w związku z naruszeniem prawa własności, istnieje również przesłanka do rozbiórki spornej wiaty na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r., bowiem wiata częściowo jest usytuowana na działce przy ul. [...], stanowiącej własność Kółka Rolniczego w K., zaś Kółko Rolnicze nabyło prawo własności tej działki z dniem [...]r. w drodze zasiedzenia, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r., sygn. akt [...], a Sąd Okręgowy w C. postanowieniem z dnia [...]r. oddalił apelację złożoną przez B. Ł. Zasadniczym jednak powodem wydania nakazu przymusowej rozbiórki było wystąpienie przesłanki określonej w art. 37 ust. 1pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, iż budowa wiaty była prowadzona na podstawie pozwolenia wydanego w [...] r., organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż budowę rozpoczęto w [...] r., czyli w okresie w którym decyzja Prezydenta Miasta C. z [...] r. utraciła ważność. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył B. Ł., który wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego wywiedziono, że: - w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., tymczasem ust. 1 i ust. 2 tego przepisu wykluczają się i nie mogą stanowić jednocześnie podstawy prawnej tej samej decyzji, - organ odwoławczy powołując się na plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący do [...]r. nie wskazał jego początkowej daty obowiązywania, nie można zatem wykluczyć, że rozpoczęcie prac budowlanych nastąpiło w trakcie obowiązywania innego planu, - wzniesienie wiaty nawet w sprzeczności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego nie może automatycznie skutkować nakazem rozbiórki, - kwestia własności zastrzeżona jest do rozstrzygania przez sądy powszechne, a zatem organy nadzoru budowlanego nie miały kompetencji do wypowiadania się w tej kwestii. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzut skargi dotyczący planu zagospodarowania przestrzennego wskazał, że rozpoczęcie budowy spornej wiaty nastąpiło w okresie obowiązywania Uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w C. z dnia [...]r., nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miasta C. (Dz. Urz. WRN z 1979 r. nr [...], poz. [...] ze zm.), który obowiązywał od [...]r.. Jednocześnie wyjaśnił, iż w zaskarżonej decyzji pomyłkowo podano datę [...]r., jako datę utraty mocy obowiązującej tego planu. Dzień [...] r., to data publikacji Dziennika Urzędowego Województwa [...] nr [...], w którym ogłoszono uchwałę z dnia [...]r., nr [...]r. w sprawie zmian w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta C., przy czym weszła ona w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Skarżący w kolejnych pismach procesowych, datowanych [...] r., [...] r., [...]r. oraz [...]r. nawiązał do sporu związanego z własnością działki zajmowanej przez Kółko Rolnicze w K. W jego ocenie kwestia nabycia przez nie własności nieruchomości przy ul. [...] nie została ostatecznie zakończona, bowiem złożył on do Sądu Okręgowego w C. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. w sprawie o zasiedzenie, sygn. akt [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. W tych okolicznościach zaskarżona decyzja powinna być uchylona. Nadto oświadczył, że roboty budowlane związane ze sporną wiatą rozpoczął w [...] r.. Powiadomił również, iż Kółko Rolnicze w K. utraciło legitymację do występowania w sprawie, gdyż właścicielem nieruchomości jest obecnie Klub Sportowy "[...]" w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze . zm.). Skarga nie mogła odnieść skutku. Przypomnieć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w dniu 10 marca 1999 r. rozpoznał dwie skargi na dwie decyzje związane ze sporną wiatą - wyroki o sygnaturach akt II SA/Ka 1174/97 i II SA/Ka 69/98. Pierwszym z nich Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. w przedmiocie nakazu złożenia dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego ( spornej wiaty), wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r.. Natomiast drugim wyrokiem Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r.. W uzasadnieniach obu tych wyroków Sąd zważył, iż poza sporem pozostaje, że sporna wiata zrealizowana została bez pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 ze zm.), przy czym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ka 69/98 wskazano, że okolicznością bezsporną jest, iż inwestor B. Ł. zrealizował wiatę w latach [...] – [...]. Nadto w obu orzeczeniach Sąd wyraził ocenę, że warunkiem "legalizacji" samowoli budowlanej jest wcześniejsze wykluczenie negatywnych przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego. Rozważając kwestię nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego Sąd zauważył, iż ukształtowany jest dostatecznie pogląd, że jeśli dochodzi do "legalizacji" samowoli budowlanej na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. zbędne jest wykazywanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż przepis art. 42 ust. 3 nie przewiduje takiego obowiązku. W sprawie o sygnaturze akt II SA/Ka 1174/97 Sąd wyraził pogląd, iż naruszenie prawa własności nieruchomości mogłoby uzasadniać rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., ale również zastrzegł, iż przy "legalizacji" samowoli budowlanej zbędne jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), obowiązującym do 31 grudnia 2003 r., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Z kolei zgodnie z art. 99 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Opisane wyżej orzeczenia odnoszą się co prawda do rozstrzygnięć Wojewody [...] oraz Prezydenta Miasta C., jako organu pierwszej instancji, jednak mają one również moc wiążącą dla organów nadzoru budowlanego, które zgodnie z art. 83 ust.1 w związku z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.), właściwe były do orzekania w sprawie rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w kwestiach związanych z "legalizacją" samowoli budowlanej, jaką jest sporna wiata wskazał, kiedy "legalizacja" nie jest możliwa wskazując, że w trakcie ponownego postępowania należy wykluczyć istnienie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.. W kontekście dotychczasowych rozważań zaskarżona decyzja wydana została z uwzględnieniem oceny wyrażonej w powołanych na wstępie orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce po stwierdzeniu, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Organ odwoławczy poddał ocenie zgodność zrealizowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalając, że nie była ona zgodna z planem obowiązującym zarówno w trakcie realizacji inwestycji jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zapisy obu planów, tj. uchwalonego w dniu [...]r. ( Dz. Urz. W. R. N. w C. z 1979 r. nr [...], poz. [...] ze zmianami) z mocą obowiązującą do [...] r. oraz uchwalonego w dniu [...]r. ( Dz. Urz. Woj. C. z 1994 r. nr [...], poz. [...]) zakazywały lokalizacji zabudowy na terenie, gdzie usytuowana jest sporna wiata. Organ odwoławczy podkreślił, że brak zgodności zrealizowanej zabudowy z planem zagospodarowania przestrzennego zdeterminował jego rozstrzygnięcie. Skarga zaś nie zawiera zarzutów wskazujących, iż ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie były nieprawidłowe. Twierdzenie skarżącego, iż w podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 37 cyt. ustawy bez skonkretyzowania ustępu i punktu tego artykułu nie może zdaniem Sądu stanowić podstawy do sformułowania oceny, iż stanowi to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć przyjdzie, że uczyniono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem składu orzekającego bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji pozostaje okoliczność dodatkowego powołania się przez organ odwoławczy na istnienie w sprawie przesłanek do orzeczenia rozbiórki spornej wiaty na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., w związku z naruszeniem przez inwestora prawa własności sąsiedniej nieruchomości. W wyroku o sygnaturze akt II SA/Ka 1174/97 Sąd wyraził pogląd, iż naruszenie prawa własności nieruchomości mogłoby uzasadniać rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., jednakże zastrzegł, iż przy "legalizacji" samowoli budowlanej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zbędne jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Takie stwierdzenie Sądu nie wskazuje, iż zawarł on jednoznaczną ocenę w kwestii zastosowania art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z naruszeniem prawa własności sąsiedniej nieruchomości. W ocenie składu orzekającego organ odwoławczy, po stwierdzeniu niezgodności zrealizowanej inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego powinien ograniczyć rozstrzygnięcie do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.. Jednak jak już wyżej zauważono okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Nawet gdyby Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z tego powodu, to i tak musiałby na podstawie ustalonego stanu faktycznego zobowiązać organy nadzoru budowlanego do orzeczenia przymusowej rozbiórki spornej wiaty, lecz tylko na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, a więc do wydania decyzji co do istoty tożsamej z zaskarżoną. Wyjaśnić należy, iż w świetle dotychczasowych rozważań spór, stanowiący kanwę skargi oraz kolejnych pism procesowych skarżącego, dotyczący własności nieruchomości, na której częściowo jest zlokalizowana sporna wiata nie ma znaczenia z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy. Jak bowiem wyżej wykazano niezgodność zrealizowanej zabudowy z planem zagospodarowania przestrzennego obligowała organy nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki samowolnie wzniesionej wiaty. Sąd nie uznał za wiarygodne stwierdzenie skarżącego, iż budowę spornej wiaty rozpoczął już w [...] r. ( pismo procesowe z [...]r. str. 5). Otóż w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygnaturze akt II SA/Ka 69/98 stwierdzając, że okolicznością bezsporną jest, iż inwestor B. Ł. zrealizował wiatę w latach [...] – [...]. Dodać trzeba, że skarżący składając wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie określił, iż przedmiotowa wiata wybudowana została w [...] r.. W sumie zatem dotychczasowe rozważania w pełni potwierdzają sformułowaną już wyżej ocenę, że zaskarżona decyzja uwzględnia ocenę prawną wyrażoną w powołanych na wstępie orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaś skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, bądź procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę oddalił.