III SA/Wa 1625/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005 r. sprawy ze skargi M. P. - PW "M.P" ZPCHr z siedzibą w S. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące wrzesień i październik 2004r. oraz umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za w/w okres 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku o nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2005 roku o nr [...], na mocy której Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) odmówił Przedsiębiorstwu [...] "M. " - Zakład Pracy Chronionej w S., zwanemu dalej Przedsiębiorstwem, wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące wrzesień i październik 2004 roku oraz umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa PFRON był wniosek skarżącego Przedsiębiorstwa o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące wrzesień i październik 2004 roku. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Przedsiębiorstwo złożyło wniosek o dofinansowanie w dniu [...] grudnia 2004 roku, tj. już po upływie terminu ustawowego. Zdaniem Ministra Polityki Społecznej, Prezes PFRON w sposób uzasadniony przyjął, że termin do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania, o którym mowa w art. 26 c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776, ze zm.), dalej przytaczanej jako ustawa, ma charakter materialno-prawny, a niezłożenie wniosku w tym terminie skutkuje wygaśnięciem prawa do do dofinansowania. Przywrócenie takiego terminu jest niemożliwe, a zatem organ I instancji zasadnie odmówił wypłaty dofinansowania i umorzył postępowanie w kwestii przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, podnosząc, że decyzja ta narusza art 26 a ust. 1 i 3 oraz art. 26 c ust 4 ustawy. Zdaniem skarżącego Przedsiębiorstwa wniosek o wypłatę dofinansowywania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest etapem postępowania, którego przedmiotem jest uzgodnienie salda, natomiast samo postępowanie zostaje wszczęte przez złożenie informacji przewidzianej w art. 26 c ust. 1 powołanej ustawy. Tym samym, zdaniem Przedsiębiorstwa, nie są zasadne twierdzenia organów obu instancji o charakterze terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie, co oznacza z kolei, że Prezes PFRON jako organ I instancji powinien był zbadać merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu. Gdyby wniosek ten, złożony w dniu [...] grudnia 2004 roku drogą informatyczną, nie został przez system informatyczny odrzucony, strony mogły jeszcze w terminie do dnia [...] grudnia tego roku uzgodnić saldo dofinansowania. Jednakże - jak podniosło skarżące Przedsiębiorstwo - system informatyczny wniosków napływających drogą elektroniczną nie przyjmuje, co spowodowało konieczność przesłania go pocztą. Zdaniem Przedsiębiorstwa o zasadności jego twierdzeń świadczy praktyka samego PFRON, który wobec zakłóceń działania systemu informatycznego w styczniu i lutym 2004 roku uznawał wnioski złożone także po terminie. Jednocześnie Przedsiębiorstwo powtórzyło zawartą w odwołaniu od decyzji PFRON informację, że przyczyną niezgłoszenia wniosku były przyczyny losowe, tj. awaria systemu komputerowego oraz konieczność wymontowania i naprawy twardego dysku serwera. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy pełnomocnik skarżącego Przedsiębiorstwa podniósł, że decyzja Prezesa PFRON została podpisana przez wiceprezesa tego funduszu, a zatem przez podmiot, który na mocy przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie był bezpośrednio uprawiony do podpisania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej ppsa) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, że nie odpowiada ona prawu. Art. 26 a ust. 1 ustawy określa, że pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez PFRON, o której mowa w art. 26b ust. 1, przysługuje ze środków PFRON wypłacane raz na dwa miesiące miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń tych pracowników. W myśl natomiast art. 26 c ust. 1 ustawy pracodawca, o którym mowa w art. 26a, składa do PFRON w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego informacja dotyczy - miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, z uwzględnieniem pracowników, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję oraz pracowników niewidomych, a w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy - wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące. Wniosek ten składa się przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego, jednocześnie pobiera się drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Zdaniem Sądu, na gruncie przytoczonych przepisów trudno jest uznać za uzasadnione twierdzenie organów obu instancji, że termin do złożenia wniosku o dofinansowanie ma charakter materialno-prawny, a niezłożenia wniosku w tym terminie skutkuje wygaśnięciem prawa do dofinansowania. Nieuzasadniony jest zdaniem Sądu także pogląd, że w związku z powyższym przywrócenie takiego terminu jest niemożliwe. Jak się bowiem przyjmuje i w literaturze, i w orzecznictwie, terminem o charakterze materialno-prawnym jest termin, w ciągu którego może nastąpić ukształtowanie się praw lub obowiązków strony administracyjnego stosunku materialno-prawnego. Z przepisu art. 26 a ust. 1 wynika natomiast, że uprawnienie pracodawcy do otrzymania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zależy od następujących od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze - pracodawca ten musi zatrudniać osoby niepełnosprawne, po drugie - zatrudniane przez niego osoby nie osiągnęły wieku emerytalnego i po trzecie - osoby te zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez PFRON. Powołany przepis zatem żadnym terminem nie ogranicza po stronie pracodawcy możliwości powstania do dofinansowania wynagrodzeń. Art. 26 c ustawy z kolei ustala tryb realizacji uprawnień powstałych z mocy art. 26a ust. 1. Zgodnie z art. 26 c pracodawca jest obowiązany złożyć do PFRON zarówno miesięczną informację o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych oraz wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące. Określone w tym przepisie terminy mają zdecydowanie charakter proceduralny, gdyż ustawa nie wiąże z ich upływem - ani bezpośrednio, ani pośrednio - skutku w postaci wygaśnięcia uprawnień. Dopiero art. 26c ust. 4a zawiera regulację, która pozwala stwierdzić, że wskazany w tym przepisie termin jest terminem prawa materialnego. PFRON bowiem, w terminie 7 dni od dnia przekazania przez pracodawcę wniosku o dofinansowanie, jest obowiązany przekazać przedsiębiorcy informację o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia, a w przypadku nieuzgodnienia salda w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania, wydaje decyzję o odmowie wypłaty tego dofinansowania. Na proceduralny charakter terminu określonego w art. 26a ust. 1 wskazuje dodatkowy argument. W myśl § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 roku w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. nr 232, poz. 2330, ze zm.), PFRON, wykorzystując zgromadzone dane o pracodawcach i pracownikach, sprawdza informacje i wnioski, w tym także wnioski określone w art. 26 c ust. 1 ustawy, pod względem rachunkowym oraz formalnym i w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości informuje o nich pracodawcę, wzywając go do ich usunięcia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, przy czym termin ten podlega przywróceniu. Należy zatem stwierdzić, że zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy, Prezes PFRON był obowiązany rozpatrzyć wniosek skarżącego Przedsiębiorstwa o przywrócenie terminu o złożenie wniosku o dofinansowanie wynagrodzeń. Niezależnie od powyższych ustaleń Sąd wziął pod uwagę twierdzenia Przedsiębiorstwa, iż decyzja Prezesa PFRON została podpisana przez osobę nieuprawnioną, tj. wiceprezesa tego funduszu. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych bezpośrednio tej kwestii nie reguluje, a ewentualne uprawnienia do podpisania decyzji przez wiceprezesów PFRON mogą wynikać tylko z dokumentów wewnętrznych. Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 106 § 3 ppsa sąd administracyjny może przeprowadzać jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i to tylko wtedy, jeśli jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia w sprawie. Tymczasem w aktach sprawy brak jest oryginału decyzji Prezesa PFRON, a na podstawie załączonej fotokopii nie sposób stwierdzić, kto podpisał przedmiotową decyzję. Tym samym Sąd, celem wyjaśnienia postawionego zarzutu, musiałby wzywać Ministra Polityki Społecznej do dostarczenia tak oryginału decyzji, jak i dokumentacji w zakresie ewentualnego upoważnienia do podpisywania decyzji przez wiceprezesów PFRON, co mogłoby nadmiernie wydłużyć postępowanie sądowe. Sąd uznał zatem za uzasadnione, aby kwestia ta, która może mieć wpływ na stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa PFRON, była wyjaśniona przez Ministra Polityki Społecznej w toku postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w oparciu o przepisy art. 145 §1 lit. c, art. 152 i art. 200 ppsa - orzekł jak w sentencji wyroku.