OSK 1337/04

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.), Sędziowie NSA Maria Czapska - Górnikiewicz, Zbigniew Rausz, Protokolant Iwona Sadownik, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "S." przy Fabryce Urządzeń Przemysłowych SA w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt II SA 3152/03 w sprawie ze skargi Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "S." przy Fabryce Urządzeń Przemysłowych SA w Ś. na decyzję Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 maja 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu majątku utraconego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 16.03.2004 r. II SA 3152/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "S." przy Fabryce Urządzeń Przemysłowych SA w Ś. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23.05.2003 r. (...), którym oddalony został wniosek o zwrot majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. Społeczna Komisja uznała, iż roszczenie NSZZ "S." zostało w pełni zaspokojone, bowiem majątek jaki posiadała ta Organizacja w dacie wprowadzenia stanu wojennego, na który składały się kwoty 103.945 zł na rachunku bankowym i 459.290 zł w kasie, został zwrócony. Przejęty on został w całości przez NSZZ Pracowników, który to Związek został zobowiązany do zwrotu na rzecz NSZZ "S." kwoty 7.844,20 zł. Kwota ta powstała ze zwaloryzowania kwoty 56,27 zł /przejęty majątek po denominacji/, która została w całości ściągnięta przez Urząd Skarbowy w Ś. Społeczna Komisja podkreśliła, że otrzymana kwota znacznie przewyższa zgodne z prawem roszczenie wnioskodawcy, a także, iż cały majątek NSZZ "S." przejęty w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. tj. kwota z rachunku bankowego i z kasy, została zwaloryzowana. Wojewódzki Sąd, oddalając skargę stwierdził, iż ustalenia Komisji przyjął za prawidłowe, a także podkreślił, że jakkolwiek można mieć wątpliwości czy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, mówi tylko o rachunkach bankowych wnioskujących o zwrot majątku, czy także rachunkach innych podmiotów /zakładów pracy/, to w sprawie niewątpliwe jest, iż kwota 459.290 zł /gotówka w kasie/, której waloryzacji oczekuje NSZZ "S." w dniu 12.12.1981 r. nie znajdowała się ani na jej koncie bankowym, ani na koncie zakładu pracy, zaś zwrot majątku nastąpił w słusznej wysokości. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu z dnia 16.03.2004 r. wniosła Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ "S." w Ś., reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./ przez przyjęcie, że nie należy się skarżącej kwota 45,93 zł /po denominacji/, która znajdowała się na koncie zakładu pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwaną dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi, jednak z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności postępowania zawiera par. 2 art. 183. Stosownie do pkt 5 tego paragrafu, nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej - stronami postępowania są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, jak wynika z art. 32 p.p.s.a., jednak art. 33 par. 1 tej ustawy stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Przedmiotem skargi kasacyjnej przez Międzyzakładową Organizację Związkowa NSZZ "S." w Ś., było orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej w sprawie zwrotu majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. Podstawę prawną tego roszczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm./, zwaną dalej "ustawą", która nakazuje zwrot majątku na rzecz związków zawodowych i organizacji społecznych, które go utraciły /art. 2 ust. 1/ zaś obowiązkiem zwrotu objęła właściwe organizacje związkowe, organy państwowe i inne jednostki organizacyjne, które ten majątek przejęły /objęły/. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż z wnioskiem o zwrot majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego wystąpiła Komisja Zakładowa NZSS "S." w Fabryce Urządzeń Przemysłowych - obecnie skarżąca, która domagała się zwrotu m.in. od NZSS "M." przy Fabryce Urządzeń Przemysłowych /wniosek z dnia 14.02.1991 r./. W postępowaniu administracyjnym podmiot ten brał udział /zawiadomienie o terminie rozprawy która miała się odbyć przed Główną Komisją w dniu 21.04.2003 r., 23.05.2003 r., doręczenie zaskarżonego orzeczenia tej Komisji z dnia 23.05.2003 r./, jednak w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Związek ten nie uczestniczył /zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy/, choć jest osobą, o której mowa w art. 33 par. 2 p.p.s.a. Społeczna Komisja Rewindykacyjna ustaliła, że Związek ten przejął w 1983 r. majątek NSZZ "S.", był zobowiązany do jego zwrotu i dokonał go. Przejęty przez NSZZ "M." majątek składał się z kwot znajdujących się na rachunku bankowym NSZZ "Ś." i gotówki na koncie tego Związku. Spór w sprawie idzie o to, iż Społeczna Komisja uznała, iż roszczenie NSZZ "Ś." zostało rozpatrzone w całości, zaś NSZZ "Ś." uznała, że należy jej się zwrot kwoty znajdującej się w kasie, potem na rachunku bankowym zakładu pracy również zwaloryzowanej, stąd zaskarżyła orzeczenie Społecznej Komisji oddalające jej wniosek o zwrot majątku. Rozpoznanie skargi dotyczy zatem niewątpliwie interesu prawnego NSZZ "M.", gdyż rozstrzygać będzie o jej obowiązku, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, niezależnie od tego, czy skargę Sąd uwzględni czy oddali. W tej sytuacji niepowiadomienie tego podmiotu o toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowaniu, pozbawia go możności obrony swoich praw, zatem zachodzi nieważność postępowania z przyczyny wymienionej w art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.