III SA/Gd 69/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: NSA Anna Orłowska, WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. F. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z dnia 10 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 22 listopada 2004 r. nr [...]. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 10 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego [...] z dnia 22 listopada 2004 r., mocą której na podstawie art. 90 w związku z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 i § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego odmówiono przyznania D. F. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że D. F., która z dniem 1 czerwca 2003 r. została mianowana funkcjonariuszem w służbie stałej, złożyła w dniu 26 lutego 2004 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na spłatę kredytu, który zaciągnęła w dniu 12 grudnia 2001r. w PKO BP SA o. K. na zakup lokalu mieszkalnego. Zgodnie z przedłożonym aktem notarialny, zawartym w dniu 17 grudnia 200lr. przed notariuszem w N. D. F. nabyła prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w miejscowości M.. Dyrektor jednostki rozpatrując w/w wniosek uznał, że pomoc finansowa odwołującej się nie przysługuje z uwagi na fakt posiadania przez D. F. będącą funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej, prawa własności do lokalu mieszkalnego opisanego wyżej. Od niniejszej decyzji D. F. złożyła odwołanie, w którym podnosi, że uczestnicząc na kursie wstępnym w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w K. uzyskała informacje, że w momencie przejścia ze służby przygotowawczej do służby stałej, będzie mogła ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Podniosła również, że nie zmieniły się od tego czasy zapisy art. 85 i 90 ustawy o Służbie Więziennej, a jedynie straciło moc zarządzenie nr 66/97 CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Pomoc finansową realizuje się na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pomoc finansową w myśl § 2 ust. 1 zarządzenia przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie; decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego, zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy realizowane może być jedynie w stosunku do funkcjonariuszy w służbie stałej. Skoro pani D. F. nabyła prawo własności lokalu mieszkalnego, będąc w służbie przygotowawczej, to z dniem 1 czerwca 2003 r., tj. z dniem mianowania na funkcjonariusza w służbie stałej, należy uznać ją za funkcjonariusza posiadającego lokal mieszkalny. Tym samym nie może skutecznie ubiegać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W związku z powyższym organ II instancji przyjął, że wniosek złożony w dniu 26 lutego 2004 r. o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na spłatę kredytu został złożony w dniu, w którym D. F. była już właścicielem lokalu i z tej przyczyny nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Podnoszony w odwołaniu argument, że w czasie, kiedy będąc w służbie przygotowawczej zakupiła lokal mieszkalny, obowiązywało obecnie uchylone zarządzenie nr 66/97 CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r., zgodnie z którym w § 2 ust. 1 przewidziano przyznanie pomocy z przeznaczeniem na spłatę kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe nie może zostać uznany, bowiem przepis ten miał zastosowanie do funkcjonariuszy w służbie stałej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. F. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że w momencie złożenia wniosku spełniała warunki do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w obowiązujących przepisach nie ma mowy o terminie zakupu lokalu mieszkalnego, jest natomiast określenie czasu, kiedy nabywa się prawo do pomocy finansowej - to jest w służbie stałej. Nadto skarżąca podała, że wcześniej ani ona ani jej małżonek nie posiadali prawa do lokalu mieszkalnego. Mieszkanie zostało zakupione w związku ze służbą - podjęciem pracy w zakładzie Karnym w Sz., zaś wcześniej mieszkała w S.. Jednocześnie skarżąca wskazała, iż argument, że w momencie złożenia wniosku była już właścicielem lokalu i z tej przyczyny wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie, jest nie do przyjęcia z tego powodu, że w innych przypadkach, kiedy funkcjonariusz najpierw nabył lokal mieszkalny a następnie złożył wniosek o pomoc finansową na ten lokal (więc na dzień złożenia wniosku miał prawo do lokalu mieszkalnego) - taką pomoc otrzymywał. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, zaś wysokość, szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej określa Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Niniejszy przepis reguluje przesłanki otrzymania przedmiotowej pomocy finansowej. Wynika z nich, że prawo do pomocy przysługuje funkcjonariuszowi w służbie stałej, na uzyskanie lokalu, który w swej treści wymienia ustawa. Niespełnienie tylko tych warunków może stanowić podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej. Jednocześnie ustawodawca nie określił, w jakim momencie musi dojść do uzyskania przez funkcjonariusza lokalu mieszkalnego. Wejście nabywcy w posiadanie kupionego lokalu następuje z datą sporządzenia notarialnej umowy sprzedaży. Jak wynika z § 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, do wniosku o pomoc finansową dołączona winna być umowa kupna lokalu mieszkalnego sporządzona w formie aktu notarialnego. W przypadku zaciągnięcia przez funkcjonariusz zobowiązań finansowych na cele mieszkaniowe do przedmiotowego wniosku dołączona winna być również umowa o spłatę niniejszych zobowiązań (§5 ust. 3 pkt 1 cytowanego wyżej rozporządzenia). Zatem skoro funkcjonariusz do wniosku musi dołączyć umowę kupna lokalu mieszkalnego oznacza to, że składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest już właścicielem przedmiotowego lokalu. Jednocześnie ewentualny kredyt na zakup lokalu mieszkalnego zaciąga się przed zawarciem umowy kupna lokalu mieszkalnego. Jednocześnie przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 r. stanowi, że pomoc finansową przyznaje się jednorazowo funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał. Niniejszy przepis należy wykładać mając na względzie wykładnię celowościową art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Pomoc finansowa przysługuje bowiem "na uzyskanie lokalu mieszkalnego", a więc uzyskanie takiego lokalu stanowi cel na jaki pomoc finansowa jest przyznawana. Jednocześnie, co wyżej wskazano, w przypadku nabycia lokalu mieszkalnego funkcjonariusz nie może złożyć wniosku o przyznanie niniejszej pomocy przed zawarciem umowy kupna tego lokalu w formie aktu notarialnego. Dlatego też skoro w dacie składania wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariusz faktycznie jest już właścicielem lokalu, na zakup którego chce uzyskać przedmiotową pomoc, to oczywistym jest, iż spełnienie warunków do przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, o których mówi §2 ust. 1 rozporządzenia należy rozumieć w ten sposób, że chodzi tutaj o ocenę sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza sprzed daty nabycia lokalu mieszkalnego, na zakup którego domaga się przyznania pomocy finansowej. Zatem jeżeli w dacie zakupu lokalu mieszkalnego funkcjonariusz znajdował się w jednej z sytuacji określonych w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej tylko wówczas można uznać, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej nie spełnia warunków do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Inna wykładnia pozbawiłaby w ogóle możliwości uzyskania pomocy finansowej funkcjonariuszy, którzy po kupnie lokalu mieszkalnego złożyli wnioski o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. Jednocześnie zdaniem Sądu nie ma znaczenia czy funkcjonariusz nabył lokal mieszkalny pozostając w służbie przygotowawczej. Jeżeli funkcjonariusz w służbie przygotowawczej nabył lokal mieszkalny i w dacie jego nabycia nie znajdował się w jednej z sytuacji, o których mowa wart. 91 ust. 1 ustawy, to z dniem mianowania na funkcjonariusza w służbie stałej nabywa prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, którym jest lokal kupiony w okresie służby przygotowawczej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły art. 90 ust. ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy ponownie rozpatrując sprawę zobowiązane będą wziąć pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko i dokonać ewentualnych ustaleń, o ile będzie to niezbędne, dotyczących sytuacji mieszkaniowej skarżącej w dacie dokonywania zakupu mieszkania, w związku z zakupem którego domaga się przyznania pomocy finansowej. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 513, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania pomocy finansowej nie podlega wykonaniu, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.