II SA/Wr 1624/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. Sędziowie asesor WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariusza Policji oddala skargę. Rozkazem personalnym Nr [...], z dnia [...], Komendant Powiatowy Policji w O. zwolnił G. W. ze służby w policji z dniem 31 lipca 2003 r. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). Komendant stwierdził jednocześnie, że zwolniony policjant uprawniony jest do nagrody rocznej za 2003 r. w wysokości 7/12 jednomiesięcznego uposażenia, jakie policjantowi przysługuje na dzień zwolnienia ze służby, ekwiwalentu pieniężnego za 56 dni niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych za lata 2001 – 2003 i odprawy w wysokości pięciomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, jakie przysługują w dniu zwolnienia. Organ ustalił, że G. W. od 31 lipca 2002 r. zaprzestał służby z powodu choroby i orzeczeniem nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w O., z dnia 4 października 2002 r., oraz orzeczeniem nr [...] Okręgowej Komisji Lekarskiej ZOZ MSWiA w K., z dnia 12 grudnia 2002 r., został uznany za niezdolnego do służby w policji. Komendant ocenił, iż okoliczności te, zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, są przesłankami obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby w policji, po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, o ile policjant wcześniej nie zgłosi pisemnego wystąpienia ze służby. Nawiązując do zarzutu skarżącego, Komendant przypomniał, że bezpośredni przełożony zgodził się na urlop G. W. w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r., gdyż policjant wnioskując o urlop nie powiadomił go o orzeczeniu trwałej niezdolności do służby, a kopia orzeczenia stwierdzającego tę niezdolność dotarła do Komendy Powiatowej Policji w O. w dniu 11 października 2002 r. Organ I instancji przywołał także przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. Nr 81, poz. 740), według którego policjantowi nie może być udzielony urlop wypoczynkowy w okresie niezdolności do służby wskutek choroby. W rezultacie Komendant przyjął, że skarżący nie korzystał z urlopu wypoczynkowego. Uprawnienie do nagrody rocznej ustalono w oparciu o § 1 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie warunków przyznawania policjantom nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg (Dz. U. Nr 86, poz. 789). Uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe przyznano na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, a wysokość odprawy ustalono stosownie do przepisu art. 115 ust. 1 tej ustawy. W odwołaniu G. W. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego wydanego w pierwszej instancji, w części dotyczącej terminu zwolnienia, poprzez jego przesunięcie na dzień 30 października 2002 r. oraz zmianę wysokości nagrody rocznej do 10/12 jednomiesięcznego uposażenia, a także zmianę zapisów w przedmiocie ilości dni urlopu wypoczynkowego i wysokości równoważnika z tego tytułu. Podniósł, że zaprzestał służby z powodu choroby, w dniu 30 października 2002 r. Zarzucił podanie błędnej daty wydania orzeczenia przez Okręgowa Komisję Lekarską w K. W rzeczywistości orzeczenie to wydano 17 grudnia 2002 r., a nie 12 grudnia 2002 r. Wskazał, że jego inwalidztwo istnieje od tej właśnie daty. W rezultacie, zdaniem skarżącego, wadliwie wyliczono okres jego służby oraz uprawnienie do nagrody rocznej, ekwiwalent pieniężny za urlop i odprawę. Wywodził, iż dopiero w dniu 29 października 2002 r., telegramem skierowanym do KPP w W., powiadomiono go aby nie stawiał się do służby w dniu 30 października 2002 r. Jego zdaniem, dopiero to pismo stanowiło formalne niedopuszczenie go do służby. Od tej daty zatem należy liczyć dwunastomiesięczny okres, o którym mowa w ustawie. Odwołujący zaprzeczył jakoby zataił fakt dysponowania orzeczeniem WKL przed Komendantem Policji w P. Zauważył, że był stroną "niejako" przeciwną wobec jednostki zatrudniającej go. Obowiązkiem Komendanta Powiatowego było dochowanie szczególnej staranności i badanie stanu faktycznego na każdym etapie postępowania. Nawet przyjmując nieprawdziwe twierdzenie o zatajeniu czegokolwiek przez skarżącego, to po dniu 11 października 2002 r. Komendant powinien zająć stanowisko. Uczynił to zaś w dniu 30 października 2002 r., na wniosek skarżącego. Decyzją z dnia [...], nr [...], [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaakceptował ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji. Nawiązał do przepisu § 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, zgodnie z którym w razie orzeczenia całkowitej niezdolności policjanta do służby, bezpośredni przełożony niezwłocznie zwalnia go z zajęć służbowych, na okres do dnia zwolnienia ze służby. Wskazał, iż według przepisu § 3 ust. 4 w/w rozporządzenia do udzielania urlopu i do zwolnienia od zajęć służbowych nie stosuje się formy rozkazu służbowego. Przypomniał, że w okresie zwolnienia od zajęć służbowych policjantowi nie udziela się urlopu wypoczynkowego. Skoro skarżącemu nie można było udzielić urlopu wypoczynkowego, to urlop ten został anulowany. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego G. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto wskazał, że w dniu 4 października 2002 r. Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. poinformował go o nieprawomocnym charakterze orzeczenia o niezdolności do służby. Skarżący zgłosił ten stan rzeczy bezpośredniemu przełożonemu i wniósł o udzielenie mu urlopu wypoczynkowego w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r. Przełożony udzielił skarżącemu urlopu w w/w terminie. Zdaniem skarżącego udzielenie mu urlopu wypoczynkowego było równoznaczne z dopuszczeniem go do pełnienia służby. Zatem termin, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 7 i art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, zaczął biec po zakończeniu urlopu, tj. w dniu 30 października 2002 r. Skarżący podsumował, że podjęcie decyzji o anulowaniu urlopu już po terminie jego biegu, a wykorzystywanego przez skarżącego w naturze, jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji w O. wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Rozważania odnoszące się do kwestii spornych poprzedzić trzeba uwagą o podstawie zwolnienia skarżącego ze służby, która to podstawa nie jest przedmiotem kontrowersji. G. W. zwolniony został ze służby na skutek orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Podstawa ta zawarta jest w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). W konsekwencji znajduje zastosowanie przepis art. 43 ust. 1 tej ustawy, na mocy którego zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. W świetle tego przepisu jest niewątpliwe, iż ewentualny powrót policjanta do służby, a następnie kolejne zaprzestanie służby z powodu choroby powoduje konieczność liczenia okresu dwunastomiesięcznego od późniejszego dnia zaprzestania służby z powodu choroby (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3145/00, System Informacji Prawnej LEX nr 55049; wyrok NSA z dnia 16 maja 2001 r., sygn. akt II SA 704/01, System Informacji Prawnej LEX nr 55005). W tej sytuacji należało ustalić, czy rzeczywiście skarżący, po zaprzestaniu służby z powodu choroby od dnia 31 lipca 2002 r., powrócił do służby. Ustalenie to nie może abstrahować od orzeczenia przez Wojewódzką Komisję Lekarską w O., w dniu 4 października 2002 r., trwałej niezdolności G. W. do służby. Konsekwencją takiego orzeczenia jest, w świetle § 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261), niezwłoczne zwolnienie policjanta od zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby. Zwolnienie to następuje niezwłocznie po otrzymaniu przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych, orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności policjanta do służby. Z przepisu tego nie wynika, że od dnia orzeczenia o trwałej niezdolności policjanta do służby do dnia otrzymania orzeczenia przez przełożonego policjant jest zdolny do służby. Przepis ten statuuje natomiast obowiązek, po stronie przełożonego policjanta, niezwłocznego zwolnienia policjanta od zajęć służbowych. Niezdolność do służby jest kategorią obiektywną, stwierdzaną orzeczeniem komisji lekarskiej, której to niezdolności nie zawiesza, ani nie usuwa brak czynności przełożonego, polegającej na zwolnieniu od zajęć służbowych. Od razu, w tym miejscu odnosząc się do zarzutu skarżącego, stwierdzić należy, iż orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej w K. było orzeczeniem wydanym w trybie odwoławczym, przewidzianym przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.). Polegało na zatwierdzeniu, w myśl § 4 pkt 1 tego rozporządzenia, orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O., po rozpatrzeniu odwołania G. W. od orzeczenia tej Komisji. Mimo określenia, w treści orzeczenia Okręgowej komisji Lekarskiej, że inwalidztwo istnieje od dnia 17 grudnia 2002 r., Okręgowa Komisja Lekarska nie zmieniła orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w żadnym zakresie, w tym także co do daty od której trwała niezdolność do służby u badanego wystąpiła. Zaakceptowano przecież opinię psychologiczną i wyniki badania psychiatrycznego, będące podstawą orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. o trwałej niezdolności G. W. do służby od dnia 4 października 2002 r. Wreszcie, co najistotniejsze, orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej nie określiło daty powstania trwałej niezdolności do służby (która to niezdolność ustalana jest w trybie w/w rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, wydanego na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 40 i art. 86 ustawy o Policji), ale datę powstania inwalidztwa, w rozumieniu ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) – (Dz. U. Nr 53, poz. 214 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), w trybie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 stycznia 1995 r. w sprawie zasad orzekania o inwalidztwie funkcjonariuszy Policji (...) – Dz. U. Nr 8, poz. 41 ze zm. Nie odnosząc się do zgodności orzeczenia o dacie powstania inwalidztwa z § 7 tego ostatniego rozporządzenia podkreślić raz jeszcze trzeba, iż w zakresie daty powstania trwałej niezdolności do służby Okręgowa Komisja Lekarska nie wypowiedziała się wprost i nie uchyliła orzeczenia komisji lekarskiej pierwszego szczebla. Wracając do głównego nurtu rozważań skonstatować przyjdzie, że do dnia 6 października 2002 r. G. W. był czasowo niezdolny do służby wskutek choroby, ale już od 4 października 2002 r. ta niezdolność do służby nabrała trwałego charakteru. Zarówno z przepisu § 23 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, jak i z przepisu § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów policjantów (Dz. U. Nr 81, poz. 740 ze zm.) wynika, że nie ma podstaw prawnych do podjęcia przez przełożonego policjanta czynności polegającej na udzieleniu urlopu wypoczynkowego policjantowi, wobec którego w okresie czasowej niezdolności do służby wskutek choroby orzeczono trwałą niezdolność do służby. Dodać warto, że także z istoty urlopu wypoczynkowego oraz przepisu art. 83 ustawy o Policji odczytać można normę, według której urlopu wypoczynkowego udzielić można policjantowi zdolnemu do pełnienia służby. Udzielenie urlopu i zwolnienie od zajęć służbowych jest sprawą osobową policjanta, w rozumieniu § 3 ust.1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, załatwianą w drodze postępowania administracyjnego, z tym że do tych spraw osobowych nie stosuje się formy rozkazu służbowego (§ 3 ust. 4 tego rozporządzenia). Czynność ta powinna być zgodna z przepisami prawa o charakterze bezwzględnie obowiązującym i wiążącym organ, bez względu na to, czy jest podejmowana na wniosek policjanta, czy z urzędu przez przełożonego. Do takich przepisów zaliczyć należy przywołane wyżej przepisy § 23 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów oraz § 6 rozporządzenia w sprawie urlopów policjantów. Podjęta w sposób sprzeczny z przepisami, czynność przełożonego udzielająca policjantowi niezdolnemu do służby urlopu wypoczynkowego, zamiast zwolnienia policjanta od zajęć służbowych, powinna być wyeliminowana w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego zwolnienia ze służby i postępowania regulującego roszczenia pieniężne policjanta zwolnionego ze służby. W tym pierwszym zakresie konwalidacja ta dokonana została poprzez prawidłowe ustalenie, w rozkazie personalnym o zwolnieniu skarżącego ze służby, rzeczywistego stanu faktycznego co do daty zaprzestania służby z powodu choroby i trwania okresu 12 miesięcy, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji. W przedmiocie zaś skutku w postaci niewykorzystania urlopu wypoczynkowego, na mocy art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 22 ust. 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, można było w rozkazie personalnym o zwolnieniu ze służby, określić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji należy stwierdzić, iż organy administracyjne nie tylko prawidłowo przyjęły datę zaprzestania służby z powodu choroby i trwanie okresu tej niezdolności, ale jednocześnie konsekwentnie określiły ekwiwalent należny zwalnianemu policjantowi m.in. za niewykorzystany w rzeczywistości urlop w okresie od 7 października 2002 r. do 29 października 2002 r. Tytułem uzupełnienia kwestii świadczeń pieniężnych można w tym miejscu odnotować, że zaskarżone rozkazy prawidłowo określiły także wysokość nagrody rocznej i odprawy. Zaskarżona decyzja nie naruszyła zatem przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, ani powołanych wyżej norm materialnych. Uchybienia proceduralne nie miały zaś istotnego wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalić skargę.