VI SA/Wa 690/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. L. uchylił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., którą to decyzją odmówiono ustanowienia odwołującego się tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż Prezes Sądu Okręgowego w [...] odmawiając ustanowienia B. L. tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego podniósł, iż dla sprawdzenia, czy osoba ubiegająca się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym wykazuje się odpowiednią znajomością języka obcego i umiejętnością tłumaczenia, raz do roku organizował testy sprawdzające kandydatów. W celu uzyskania zgody na przeprowadzenie sprawdzianu Prezes wystąpił do Ministra Sprawiedliwości, ale zgody takiej nie otrzymał. Wobec powyższego oraz wobec bliskiego wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego, Prezes wniosku B. L. o ustanowienie tłumaczem przysięgłym nie uwzględnił. Uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w dniu 27 stycznia 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, która zasadniczo zmieniła tryb postępowania w sprawie ustanowienia tłumacza przysięgłego, określiła organy właściwe do stwierdzenia uprawnień jak i praw do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego oraz wymagania stawiane kandydatom. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości uznał, iż postępowanie prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych stało się bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 k.p.a. Na powyższą decyzję w części, w jakiej umarza ona postępowanie w sprawie, Pan B. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił decyzji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie umorzenia postępowania zamiast przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji lub alternatywnie zastosowania procedury określonej w art. 106 § 1 k.p.a., tj. wyrażenia zgody przez Ministra Sprawiedliwości na posłużenie się innymi dokumentami niż dyplom ukończenia magisterskich studiów filologicznych w celu wykazania znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia. Zarzucił ponadto naruszenie przepisów art. 8 ust. 2, art. 2, art. 32 Konstytucji RP poprzez umorzenie postępowania z powołaniem się na wejście w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego zamiast zastosowania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1987 roku a także naruszenie przepisów art. 140 w związku z art. 77, art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji badania zagadnień intertemporalnych. Podkreślał, iż nie cofnął wniosku o ustanowienie tłumaczem przysięgłym a tylko jego cofnięcie uzasadniałoby bezprzedmiotowość postępowania. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosił, iż do rozpatrzenia jego wniosku powinny mieć zastosowanie dotychczasowe przepisy. Wnosił o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności art. 33 i art. 35 z ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż stosownie do art. 6 k.p.a. był zobowiązany do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa. W przypadku zastosowania przepisów nieobowiązujących, decyzja wydana na ich podstawie, jako rażąco naruszająca prawo dotknięta jest wadą nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżący wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym złożył w dniu [...] grudnia 2004 r. W tej dacie obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z późn. zm.). W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Wymogi, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym zawarte były w § 17 i § 18. Zgodnie z tymi przepisami tłumaczem przysięgłym może być ustanowiona osoba spełniająca warunki określone w § 17 pkt 1 - 6, która między innymi wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz umiejętność tłumaczenia. Sposób wykazania znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia określił § 18 ust. 1 i 2. Zgodnie z tym przepisem znajomość języka i umiejętność tłumaczenia można wykazać poprzez wylegitymowanie się dyplomem ukończenia i uzyskania tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych czy studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. Znajomość języka i umiejętność tłumaczenia może być również, za zgodą Ministra Sprawiedliwości, wykazana innym, niż opisanym wyżej dyplomem czy świadectwem, lub może być stwierdzona w inny sposób. Tym innym sposobem mógł być niewątpliwie test sprawdzający umiejętności kandydata. Skarżący nie spełniał wymogów określonych w § 18 ust. 1 w/w rozporządzenia; wprawdzie ukończył studia wyższe (3 letnie) na kierunku filologia w zakresie języka niemieckiego ale uzyskał tytuł licencjata. Tak więc od zgody (uznania) Ministra Sprawiedliwości zależała możliwość wykazania znajomości języka obcego innymi dokumentami niż dyplomem, o jakim mowa w ust. 1 § 18 cyt. rozporządzenia. Prezes Sądu Okręgowego w [...] jako organ I instancji ocenił, iż kandydat na tłumacza przysięgłego powinien być poddany sprawdzającemu testowi. O wyrażenie zgody na zorganizowanie testu sprawdzającego kandydatów wystąpił do Ministra Sprawiedliwości pismem z dnia 4 listopada 2004 r. a więc zanim skarżący złożył wniosek. Odpowiedzi (zgody) nie otrzymał. Odmowa uwzględnienia wniosku skarżącego nie miała zatem podstaw prawnych. Odmowa nie zawierała pouczenia o środkach zaskarżenia rozstrzygnięcia. Skarżący wnosił o uznanie przez Ministra Sprawiedliwości jego znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia przedłożonymi dokumentami w trybie art. 106 k.p.a. Przed wydaniem swej decyzji organ I instancji nie spełnił wymogu art. 106 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8.06.1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych i w tym zakresie ma rację skarżący podnosząc, iż nie zastosowano procedury z art. 106 k.p.a. w związku z § 18 ust. 2 rozporządzenia. Ten zarzut jest trafny, ale w ocenie Sądu, tylko do organu I instancji. Stwierdzone wyżej naruszenia przepisów popełnione przez organ I instancji, gdyby nie wejście w życie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 18, poz. 112), byłyby podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, tj. uchylenia przez organ odwoławczy decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji Uchylenie decyzji i umorzenie postępowania I instancji nastąpiło z innej przyczyny, z racji wejścia w życie nowych przepisów w zakresie tłumaczy przysięgłych ustanawiających inny tryb ich ustanawiania, które uczyniły dotychczas prowadzone postępowanie za bezprzedmiotowe. Z dniem 27 stycznia 2005 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, zmienił się zasadniczo tryb postępowania ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Organem I instancji nie jest już prezes sądu okręgowego, organem właściwym do nadawania uprawnień tłumaczom przysięgłym jest Państwowa Komisja Egzaminacyjna, powoływana przez Ministra Sprawiedliwości (art. 3). Zdanie egzaminu skutkuje nabyciem uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza, potwierdzonym świadectwem wydanym przez Ministra Sprawiedliwości (art. 5 ust. 2). W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt III RN 59/01 OSNP 2003/3/56). Jeżeli pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a rozpatrzeniem odwołania uchylone zostały przepisy, które stanowiły podstawę prawną decyzji, organ odwoławczy może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA 1325/98 LEX nr 47971). Minister Sprawiedliwości musiał zatem uwzględnić stan prawny istniejący w dacie podejmowania decyzji. Skoro organem I instancji nie jest już prezes sądu okręgowego, organ odwoławczy nie mógł dokonywać oceny wydanej decyzji przez ten organ, tylko stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. był zobowiązany uchylić decyzję i umorzyć postępowanie. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje z racji braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie złożonego wniosku. Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego zawiera przepis art. 33 zapewniający ochronę praw nabytych przez dotychczasowych tłumaczy przysięgłych. Brak przepisów przejściowych odnośnie postępowań wszczętych a nie zakończonych przed datą wejścia w życie ustawy, zdaniem Sądu, nie świadczy o naruszeniu przepisów art. 2 i art. 32 Konstytucji. Ustawą został stworzony nowy zawód - tłumacz przysięgły. Ustawodawca unormował status tłumaczy jako tłumaczy publicznych, którzy wykonują tłumaczenia nie tylko na potrzeby sądu, prokuratury czy policji, również na potrzeby całego społeczeństwa. Zmienił organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom publicznym z sądów na Państwową Komisję Egzaminacyjną. Projekt ustawy był szeroko konsultowany. (vide: Uzasadnienie do projektu ustawy - System Informacji Prawnej LEX ("Omega") 34/2005). Pomimo pozostawienia takiego samego określenia "tłumacz przysięgły" jest to nowy zawód, który mogą wykonywać osoby spełniające inne wymagania niż tłumacze przysięgli ustanowieni przy sądach okręgowych. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.