I SA/Wa 32/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz /spr./ Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M.N. i J. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. N. i J. N. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 32/05 UZASADNIENIE Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia - pełnomocnika E. G., J. N. i M. N. na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2004 r. zawieszające postępowanie w sprawie odszkodowania za działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], położone w P. przy ul. [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje: Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r. Starosta [...] zawiesił postępowanie w sprawie odszkodowania za wyżej wymienioną nieruchomość. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu pełnomocnik stron nie zgodził się z zawartym w nim stanowiskiem, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie prawa - przepisu art. 64 Konstytucji RP, art. 8, 9, 12 i 97 § 1 pkt 4 kpa, 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W wyniku rozpatrzenia zażalenia i zbadania akt sprawy stwierdzono, co następuje. Organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu uznał, iż decyzja ostateczna wydana w trybie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi podstawę do ujawnienia właściciela wyżej wskazanego terenu w księdze wieczystej, co oznacza, że dopiero po uzyskaniu przez tę decyzję przymiotu ostateczności oraz dokonaniu w księdze wieczystej wpisu właściciela gruntu zajętego pod ulicę sprawa odszkodowania może być merytorycznie rozstrzygnięta. Stosownie bowiem do art. 98 ust. 2 ustawy właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział. W omawianej sprawie jest bezsporne, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy P. nr [...] z dnia [...] marca 1988 r. zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w P. w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] wydzielone zostały trzy działki ewidencyjne nr [...], nr [...],[...] - pod projektowane ulice, z których (jak wynika z pisma Urzędu Miasta i Gminy P. Wydziału Urbanistyki i Architektury z dnia [...] kwietnia 2004 r.) działki nr [...] i [...] są ulicami gminnymi. Decyzja ta potwierdziła fakt nabycia przez Gminę P. prawa własności gruntu a zarazem, jak prawidłowo uznał organ pierwszej instancji, stanowi podstawę ujawnienia właściciela nieruchomości w księdze wieczystej. Oznacza to, że po wydaniu tej decyzji i dokonaniu wpisu w księdze wieczystej istnieją podstawy do ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz poprzedniego właściciela gruntu. W tej sytuacji zawieszenie przez organ pierwszej instancji z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie - w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa - uznano za w pełni uzasadnione, bowiem wpis prawa własności nieruchomości do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny i w stosunku do sprawy odszkodowawczej stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. N. i J. N. Skarżący zarzucili, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 64 Konstytucji RP, który w sprawie nie został zastosowany, art. 7, 8, 9, 12 i 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, które zostały zastosowane niewłaściwie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że w sprawie niniejszej wpis w księdze wieczystej prawa własności G. P. nie ma charakteru konstytutywnego, a jedynie deklaratoryjny. O przejściu własności nieruchomości na Gminę decyduje wyłącznie fakt, że decyzja wydana na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości stała się ostateczna. Skoro więc przejście prawa własności nieruchomości nastąpiło, to powinna nastąpić wypłata odszkodowania. Podkreślono, że decyzja na mocy której nastąpiło przejście prawa własności została wydana w dniu [...] marca 1988 r. i od tej daty nieruchomości te są przez Gminę wykorzystywane. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od łącznego wystąpienia następujących przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Co do drugiej przesłanki konieczne jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Nie można podzielić poglądu wyrażonego przez organ w kwestionowanych w skardze postanowieniach, że w sprawie niniejszej zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa jest wpis w księdze wieczystej KW [...] Gminy P. jako właściciela działek wydzielonych pod ulice decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] marca 1988 r., nr [...] zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położoną w P., w obrębie [...]. Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodziły na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, co oznacza, że przejście własności wydzielonego pod budowę ulic gruntu następowało z mocy prawa ze wskazaną datą. Odszkodowanie za grunty przejęte pod budowę ulic ustala się w odrębnym postępowaniu, po uprawomocnieniu się decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jedyną przesłanką potrzebną do przyznania odszkodowania jest przejście gruntu wydzielonego pod ulicę na własność gminy, przy czym zaznaczyć należy, że nieujawnienie prawa własności nowego właściciela nie ma wpływu na ocenę, czy doszło do przejścia prawa własności, bowiem następuje ono z mocy prawa z datą ostateczności decyzji o podziale. Przedstawione stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowym (por. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 1 września 1993 r., sygn. akt III CZP 84/93, OSP 1994/9/170, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 1998 r., sygn. akt SA/Lu 668/95 i z dnia 19 czerwca 1996 r., sygn. akt IV SA 198/95), skąd orzekający w sprawie niniejszej je podziela. Wobec powyższego stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie pierwszoinstancyjne naruszają wskazane przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób uzasadniający ich uchylenie w celu rozpatrzenia sprawy zgodnie z przedstawioną oceną prawną. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku, w pozostałym zaś zakresie rozstrzygnięcie Sądu wydane zostało w oparciu o art. 152 i 200 powołanej ustawy.