II SA/Po 310/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia NSA Barbara Kamieńska Protokolant sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli; o d d a l a s k a r g ę /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., w dniu [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie lokalizacji istniejącego słupa transformatorowego przy ul. O. w L . Następnie postanowieniem z dnia [...] powołany organ, na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) nałożył na inwestorów – R. i Z. M. obowiązek przedłożenia zaświadczenia o zgodności zrealizowanej słupowej stacji transformatorowej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiazującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz, w przypadku uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgodność zrealizowanego obiektu z przepisami, o których mowa w art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, obowiązek dostarczenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i uzgodnieniami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i to w terminie do [...] listopada 2003 r. W uzasadnieniu cytowanego wyżej postanowienia stwierdzono, że na przedmiotowej działce, w sierpniu 1998 r. zbudowano, bez pozwolenia na budowę słupową stację transformatorową, zasilającą nieruchomość inwestora. Dodano, że w przypadku zgodności inwestycji z planem miejscowym celowym będzie sporządzenie projektu budowlanego, a nadto pouczono, że wykonanie obiektu należy zlecić osobie z uprawnieniami, a zakres i formę dokumentacji reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. Nr 120 poz. 1133). Odbiór powyższego postanowienia inwestorzy R. i Z. M. potwierdzili w dniu [...] X.2003 r. Pismem z dnia [...] listopada 2003 r. Z.M. przekazał 4 egzemplarze projektu technicznego trafostacji sporządzonego w maju 1998 r. wraz z uzgodnieniami oraz decyzją Burmistrza z dnia [...] ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy stacji transformatorowej na działce nr [...], przy ul. [...] w L . Okres ważności decyzji określony został do [...] . Ponadto Z.M. oświadczył, że jest właścicielem działki nr [...] od 1998 r. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ustalił opłatę legalizacyjną za samowolnie wybudowaną stację transformatorową, stanowiąca własność R. i Z.M. w kwocie [...]zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie małż. M . reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata zakwestionowali prawidłowość określenia adresata postanowienia podnosząc, że właścicielem nieruchomości jest wyłącznie Z.M. . Ponadto zarzucili, że wymierzona opłata jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do wartości obiektu i dlatego koniecznym było zasięgnięcie opinii biegłego. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach powyższego rozstrzygnięcia podano, że inwestor nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...], mianowicie nie przedłożył zaświadczenia o zgodności budowy z planem miejscowym projektu budowlanego, ani też oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością dla celów budowlanych. Te okoliczności uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organ drugiej instancji dodał, że sposób ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej wynika z przepisów prawa budowlanego i organ orzekający nie ma wpływu na jej wysokość. Pismem z dnia [...] lipca 2004 r. Z.M. wyjaśnił, że jest jednym właścicielem działki nr [...] nałożonej w L. oraz oświadczył, że był inwestorem budowy przedmiotowej trafostacji. Do pisma dołączył odpis księgi wieczystej Kw nr [...]. Decyzją z dnia [...] poprzedzoną zawiadomieniem z dnia [...] 2004 r., wydanym na podstawie art. 10 § 1 kpa, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., powołując się na art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) nakazał inwestorowi Z.M. rozbiórkę słupowej stacji transformatorowej zlokalizowanej w L. , na działce o nr ewid. [...]. Powołując się na postanowienie z dnia [...] organ orzekający stwierdził, że inwestor nie wykonał obowiązków nałożonych powołanym postanowieniem, w szczególności nie przedłożył wymaganego zaświadczenia o zgodności zrealizowanej stacji transformatorowej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a przedstawiony przez niego projekt jest stary (maj 1009 r.) i nie posiada aktualnych uzgodnień. Niespełnienie nakazów określonych w cytowanym wyżej postanowieniu uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 Prawa budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji Z.M. zarzucił jej naruszenie art. 48 i 32 Prawa budowlanego, a także art. 7, 77 § 1 i 9 kpa. Uzasadniając odwołanie między innymi wywiódł, że nie istnieje norma prawna pozwalająca na odmowę wydania pozwolenia na budowę z uwagi na datę opracowania projektu budowlanego lub wydania uzgodnień. Ponadto obowiązkiem organu I instancji, po uchyleniu w trybie art. 138 § 2 kpa przez organ II instancji postanowienia w sprawie opłaty legalizacyjnej było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych dla wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Tej powinności organ uchybił, a nadto nie poinformował wnoszącego odwołanie, że istnieją w materiale dowodowym braki, które będą miały wpływ na treść jego obowiązków. Z.M. dodał, że nie został również wezwany do przedłożenia zaświadczenia o zgodności zrealizowanej budowy z planem miejscowym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz treść wydanych orzeczeń. Następnie wskazał, że postanowienie organu I instancji z dnia [...] w sposób jasny i precyzyjny określiło warunki jakim powinna odpowiadać dokumentacja techniczna żądana od inwestora. W szczególności pouczono stronę, iż zakres i formę dokumentacji reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. Nr 120 poz. 1133). Oczywistym jest zatem, że projekt budowlany sporządzony w 1998 r. nie może odpowiadać warunkom określonym w powołanym rozporządzeniu. W przypadku natomiast gdyby tak było, winna znajdować się w nim, dokonana przez osobę uprawnioną, wzmianka o jego zgodności z obecnie obowiązującymi warunkami technicznymi. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, że do projektu budowlanego inwestor dołączył decyzję o warunkach zabudowy nieważną na dzień wszczęcia postępowania. Upływ jej ważności przypadł bowiem na [...]. Jak wynika natomiast z postanowienia pierwszoinstancyjnego z dnia [...] inwestor obowiązany był do przedłożenia zaświadczenia o zgodności obiektu z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Tego obowiązku również nie wykonał. Ponadto oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie odpowiada warunkom określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz.U. Nr 120 poz. 1127). Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie wywiązał się w terminie określonym w postanowieniu z [...] z żadnego z nałożonych na niego obowiązków. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji między innymi wskazał, że wykonując zalecenia zawarte w postanowieniu tego organu z dnia [...]organ pierwszej instancji wezwał inwestora do uzupełnienia przedłożonej dokumentacji, jednakże nie było to jego obowiązkiem, a uczynione zostało jedynie w interesie inwestora. Z.M. z tej możliwości ponownie nie skorzystał. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.M. . Zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (artykułów 77 § 1, 136, 138 § 1 pkt 1, 7, 77 § 1, 9 kpa) skarżący wniósł o jej uchylenie. W motywach skargi Z.M. wywiódł, że w sprawie "a priori" przyjęto, że przedłożony projekt techniczny jest niezgodny z obowiązującymi obecnie przepisami, gdy tymczasem obowiązkiem organu było jego przeanalizowanie i dokonanie oceny z punktu widzenia prawa budowlanego. Żaden przepis rozporządzenia z dnia 3 lipca 2003 r. nie uzależnia uznania prawidłowości projektu budowlanego od daty jego sporządzenia. Ponadto, w ocenie skarżącego organy obu instancji nie wypełniły ciążących na nich obowiązków podejmowania inicjatywy dowodowej i zbierania dowodów. W szczególności nie poinformowano skarżącego, że przedłożony przez niego projekt budowlany nie stanowi dokumentu, który pozwoli na zakończenie postępowania zgodnie z interesem skarżącego. Nadto, organ pierwszej instancji po wydaniu przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...] nie uzupełnił postępowania dowodowego w zakresie określonym w tym postanowieniu. Wreszcie w dniu [...] VIII.2004 r. poinformowano skarżącego o zebraniu materiałów i dowodów w sprawie, co usprawiedliwiało przekonanie skarżącego, że wszystkie okoliczności sprawy, które miały wpływ na jego obowiązki zostały udowodnione. Te zarzuty odnoszą się również do przedłożonej przez skarżącego decyzji o warunkach zabudowy. Organ orzekający nie poinformował skarżącego, że dokument ten nie zasługuje na przyznanie mu mocy dowodowej. W konkluzji skarżący stwierdził, że gdyby organ powiadomił stronę, że pewne okoliczności nie zostały przez nią udowodnione możliwe byłoby wykazanie faktów mających wpływ na rozstrzygnięcie o jego obowiązkach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie wywiązał się w terminie z obowiązków nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] , przy czym w termin do ich wykonania - wyznaczony na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego - jest terminem zawitym i nie ma możliwości jego przedłużenia. Organ odwoławczy dodał, że organy orzekające nie miały obowiązku badania zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami, gdyż odpowiedzialność za taki projekt ponosi projektant. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że wybudowanie przez skarżącego słupowej stacji transformatorowej tj. obiektu budowlanego stanowiącego budowlę w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b w związku z ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Wznosząc wskazany wyżej obiekt bez takiego pozwolenia skarżący dopuścił się zatem samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wprawdzie przepisy prawa budowlanego, z dnia 11 lipca 2003 r. wprowadziły możliwość zalegalizowania obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę jednakże tylko w sytuacji spełnienia wszystkich warunków przewidzianych w powołanej ustawie, w tym zwłaszcza określonych w art. 48 i 49 ustawy. Prowadząc postępowanie w sprawie likwidacji skutków popełnionej przez skarżącego samowoli budowlanej organ pierwszej instancji prawidłowo postanowieniem z dnia [...] nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie (do dnia [...] XI.2003 r.) określonych dokumentów. Powołane postanowienie odpowiadało bowiem hipotezie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Wbrew sugestiom skargi powinności wynikające z cytowanego postanowienia obciążały wyłącznie skarżącego. Należy dodać, że pięciotygodniowy termin wyznaczony skarżącemu do przedstawienia wymaganych dokumentów umożliwiał wywiązanie się z nałożonych nań obowiązków przy równoczesnym jasnym i jednoznacznym zredagowaniem tych obowiązków. Dlatego nieuprawnione są wywody skargi sprowadzające się do twierdzenia, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy procesowe w zakresie zbierania materiału dowodowego objętego postanowieniem z dnia [...] (art. 7 i 77 § 1 kpa). Artykuł 48 ust. 4 Prawa budowlanego określa konsekwencje prawne niespełnienia obowiązków w wyznaczonym terminie. Jeżeli zaistniała taka sytuacja to - stosownie do jednoznacznego brzmienia tego przepisu - stosuje się przepis ust. 1 art. 48, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zrealizowana w rozpoznawanej sprawie kompetencja do nakazania rozbiórki przedmiotowej stacji transformatorowej nie narusza przepisów Prawa budowlanego. Skarżący w wyznaczonym terminie nie przedłożył bowiem zaświadczenia o zgodności przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tylko na marginesie należy dodać, że takiego zaświadczenia skarżący nie przedstawił również w późniejszym terminie. Bez znaczenia dla powyższej oceny pozostaje fakt dołączenia przez skarżącego do dokumentacji technicznej, decyzji Burmistrza L. z dnia [...] ustalającej warunki zabudowy dla budowy stacji transformatorowej kontenerowej lub słupowej. W decyzji tej ustalono bowiem okres jej ważności - do dnia [...] grudnia 1999 r., co oznaczało, że w dacie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie ([...]decyzja ta nie miała mocy obowiązującej. Niezależnie od powyższego należy dodać, że powołana decyzja z [...] nie została wydana w okolicznościach przewidzianych w art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 16.IV.2004 r. )Dz.U. Nr 93 poz. 888). Skarżący nie może z oczekiwanym przez siebie skutkiem wywodzić, że obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było poinformowanie skarżącego, że cyt. wyżej decyzja "nie zasługuje na przyznanie jej mocy dowodowej" (str. 4 skargi) względnie, że powinnością organu było ponowne wezwanie skarżącego do przedłożenia wymaganego zaświadczenia (końcowy akapit odwołania). Obowiązki skarżącego i termin ich wykonania określone zostały w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...]. Konsekwencje niezastosowania się do określonego w tym postanowieniu zachowania stanowiły uzasadnioną podstawę do wydania decyzji przewidzianej w art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok SN z dnia 9.II.2001 r., III RN 57/00 OSNP 2001/16/502). Trzeba przy tym dodać, że skarżący zobowiązany został do przedłożenia stosownego zaświadczenia, a nie decyzji o warunkach zabudowy, a ponadto, że nie sposób jest przyjąć, że przedkładając decyzję z dnia [...] nie znał jej treści. Termin do przedłożenia przez skarżącego wymaganych dokumentów upływał z dniem [...] XI.2003 r. Dlatego jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają późniejsze działania organu pierwszej instancji, a związane z wydaniem w dniu [...] postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną. To błędne rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego uchylone następnie w postępowaniu zażaleniowym nie mogło mieć wpływu na sytuację prawną skarżącego, skoro z upływem terminu ustalonego w postanowieniu z dnia [...] ziściły się przesłanki nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu. Należy podkreślić, że wystarczającą podstawę do zastosowania w rozpoznawanej sprawie rygoru art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 Prawa budowlanego stanowiło nieprzedłożenie przez skarżącego zaświadczenia o zgodności przedmiotowego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego, bez istotnego znaczenia pozostają zarzuty skargi związane z powinnością przedłożenia dokumentacji projektowej i oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wymaga jednak wskazania, że wbrew oczywistym dokumentom (wypis z księgi wieczystej) organ odwoławczy nie był uprawniony do kwestionowania tego prawa z tej przyczyny, że skarżący nie złożył oświadczenia odpowiadającego warunkom określonym w powołanym w zaskarżonej decyzji rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. Sąd nie podziela również stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, iż organ nadzoru budowlanego jest zwolniony od obowiązku zbadania projektu budowlanego przedłożonego przez stronę. Taka powinność wynika bowiem z art. 49 ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego. Dlatego przedłożenie przez skarżącego w ustalonym terminie projektu budowlanego sporządzonego w 1998 r. nie mogło stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania postanowień art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Z przyczyn wyżej wskazanych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka /-/ B.Kamieńska MK