II OSK 747/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk /spr./ Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz Janina Kosowska Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 334/04 w sprawie ze skargi Z. G. na uchwałę Rady Miasta L. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1708/04, uwzględniając skargę Z. G., uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt II SA/Rz 334/04 o odrzuceniu skarg na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...] października 2003 r. oraz z dnia 30 grudnia 2003 r. W motywach wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że Sąd Wojewódzki ograniczył się jedynie do rozważań dotyczących wniesienia skargi na uchwałę z dnia 30 grudnia 2003 r., oraz że zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego i jednoznacznego ustalenia skuteczności wniesienia skargi na uchwałę z dnia 30 października 2003 r., gdyż podejmowane przez skarżącą czynności wskazują na jej zamiar zaskarżenia do sądu przede wszystkim uchwały z dnia 30 października 2003 r. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r.. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153. poz. .1270 ze zm./, zwanej dalej P.p.s.a., odrzucił skargi Z. G. wniesione na uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia .[...] grudnia 2003 r. nr [...] oraz z dnia 30 października 2003 r. nr IX/86/03 w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości. W uzasadnieniu w/w postanowienia z dnia 29 listopada 2005.r. Sąd Wojewódzki przytoczył, że istota sprawy dotyczy kwestii, czy skargi na uchwały Rady Miasta w L. zostały wniesione w przewidzianym trybie i terminie. Stosownie do przepisu art. 101 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu - administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone były dwie uchwały Rady Miasta -L. Pierwsza z nich zapadła w dniu 30 października 2003 roku pod nr IX/86/03. Z. G., pismem z dnia 12 listopada, a więc z zachowaniem terminu 30 dni, wezwała Radę do uchylenia uchwały. W dniu 2 grudnia 2003 roku Przewodniczący Rady powiadomił skarżącą, że na sesji w dniu 26 listopada 2003 roku Rada nie znalazła podstaw do zmiany uchwały i oddaliła wniosek. Wskazując na przytoczone wyżej przepisy, skarżąca wezwała Radę w ustawowo przewidzianym terminie do usunięcia naruszenia prawa, zaś Rada również w ustawowym terminie rozpatrzyła sprawę. Datą powiadomienia o zapadłej na sesji uchwale jest dzień 2 grudnia 2003 roku, o czym świadczy dowód doręczenia kopii pisma. Skoro termin do wniesienia skargi wynosi 30 dni, to termin ten upłynął w dniu 2 stycznia 2004 roku. W ocenie Sądu Wojewódzkiego nastąpiło zatem uchybienie terminu do wniesienia skargi na uchwałę nr IX/86/03 z dnia 30 października 2003 roku, bowiem Z. G. zaskarżyła ją w dniu 10 marca 2004 r. Natomiast skargę na drugą uchwałę - nr XI/114/03 z dnia 30 grudnia 2003 roku - Sąd I instancji uznał za przedwczesną, gdyż nie była poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przed dniem wniesienia skargi do Sądu Wojewódzkiego (co nastąpiło w dniu 10 marca 2004 roku). Wszystkie zdarzenia, na które skarżąca powołuje się w pismach do Sądu. jak też w skardze kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2004 r., nastąpiły po dacie wniesienia skargi do WSA. Zaskarżenie tej uchwały nastąpiło zatem z naruszeniem trybu określonego przepisie art. 52 § 3 P.p.s.a., co w konsekwencji uzasadnia również odrzucenie i tej skargi. Od powyższego postanowienia z dnia 29 listopada 2005 r. skargę kasacyjną wniosła Z. G., zarzucając mu naruszenie art. 58 § 3 P.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny po uchyleniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skierował rozpoznanie .sprawy na posiedzenie jawne, o co wnosiła skarżąca, oraz naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi w sytuacji, gdy została ona wniesiona po spełnieniu przesłanki koniecznej do skutecznego zaskarżenia uchwały organu samorządu gminy, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Rzeszowie i przekazanie sprawy temu sądowi celem merytorycznego rozpoznania skargi oraz zasądzenie od uczestnika na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podała, że odnośnie obu uchwał spełniła wymóg określony w art. 101 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem organ samorządowy został wezwany, choć bezskutecznie, do usunięcia naruszenia prawa, co warunkuje skuteczne złożenie skargi - możliwość jej wniesienia do WSA. Podniosła, że przedłożyła do akt sprawy odnośnie uchwały nr IX pismo skierowane do Rady Miasta L. z dnia 12.11 2003 r., a odnośnie uchwały nr XI wskazała, iż odpis jej skargi do Sądu został przesłany z urzędu po nadaniu biegu do Rady Miasta L. celem zajęcia stanowiska i w ten sposób powyższy wymóg z art. 101 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym został spełniony. Skarżąca odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 § 3 p.p.s.a., podniosła, że po uchyleniu przez NSA do ponownego rozpoznania sprawa została skierowana na rozprawę, która odbyła się, lecz została odroczona z przyczyn podanych do protokołu. Po wykonaniu zarządzenia przez uczestnika, Sąd wydał w sprawie postanowienie na posiedzeniu niejawnym, nie informując skarżącej o wydaniu jakiegokolwiek zarządzenia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Zdaniem skarżącej, stanowi to naruszenie przepisów prawa, bowiem skoro Sąd rozpoczął procedowanie na posiedzeniu jawnym, to i dalszy ciąg posiedzenia odroczonego, czy też przerwanego powinien być kontynuowany na rozprawie i zakończyć się wydaniem orzeczenia nawet o treści jak w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca zaprzeczyła, by w dniu 02.12,2003 r. została powiadomiona o treści uchwały podjętej na sesji w dniu 02.12.2003 r. i podniosła, że nie miała w postępowaniu przed Sądem I instancji żadnej możliwości wykazania, że jest inaczej, ponieważ dokumentu tego w toku rozprawy w formie kopii nie otrzymała i nie była wezwana do ustosunkowania się do przedłożonego przez uczestnika dowodu, co uniemożliwiło obronę jej interesów. Jej zdaniem ustalenie, iż termin do złożenia skargi na uchwałę nr IX/86/03 upłynął w dniu 02.01.2004 r. jest co najmniej przedwczesne i zupełnie niezasadne. Odnośnie uchwały nr XI Rady Miasta L., skarżąca podniosła, że po wniesieniu skargi do WSA w Rzeszowie sąd ten zamiast wezwać skarżącą o uzupełnienie skargi poprzez dołączenia dowodu spełnienia warunku z art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym sam, działając z urzędu, przesłał odpis skargi do uczestnika celem rozpatrzenia wraz z pismem przewodnim. Skarżąca stanęła na stanowisku, iż nieprawdą jest, że to ona przesłała kopię skargi do Rady Miasta L., ponieważ uczynił to sąd, działając z urzędu. Podniosła, że w tej sytuacji czuła się zwolniona z podejmowania dalszych kroków, działając w zaufaniu do czynności i zarządzeń sądu. Kopia skargi została przesłana wraz z pismem przewodnim z dnia 13.03.2004 r. do sygn. akt II S.A./Rz 118/04 do Rady Miasta celem nadania biegu. tj. wg rozumienia skarżącej celem spełnienia wymogu z art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym. Ponadto podniosła, że otrzymała od Rady Miasta pismo, iż jej skarga przesłana przez WSA będzie rozpoznawana ponownie na sesji, czyli traktowana jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Gdyby chodziło tylko o zajęcie stanowiska w samym postępowaniu sądowoadministracyjnym, to odpowiedź do WSA sporządziłoby biuro Rady, a sama skarga nie byłaby ponownie rozpatrywana na sesji Rady Miasta. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Przede wszystkim chybiony jest zarzut naruszenia art. 58 § 3 P.p.s.a., który według wywodów skargi kasacyjnej, ma polegać na wydaniu zaskarżonego postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Nie dostrzega wnosząca skargę kasacyjną, że art. 58 § 3 zd. 2 P.p.s.a. wprost stanowi, iż odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, Przepis ten jest wyjątkiem od zasady przewidzianej w art. 90 § 1 P.p.s.a., i według którego jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Rozprawa służy merytorycznemu załatwieniu sprawy. Natomiast odrzucenie skargi jest w istocie stwierdzeniem jej niedopuszczalności, a wręcz odmową merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, która może nastąpić na każdym etapie postępowania, zarówno na rozprawie jak i na posiedzeniu niejawnym, jeśli tylko wystąpi jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a. Z kolei jednoznaczne brzmienie art. 58 § 3 zd. 2 P.p.s.a pozostawia do uznania sądu czy odrzucenie skargi nastąpi na posiedzeniu jawnym. Brak podstaw do przyjęcia, że wyznaczenie rozprawy, a następnie jej odroczenie wyklucza możliwość odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym, jeżeli stwierdzenie i udokumentowanie przesłanki prowadzącej do odrzucenia skargi nastąpi poza rozprawą. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 58 § 3 P.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia. Za chybiony należy uznać kolejny zarzut, iż wnosząca skargę kasacyjną nie miała w postępowaniu przed sądem I instancji możliwości wykazania, że nie została powiadomiona w dniu 2 grudnia 2003 r. o treści uchwały podjętej w dniu 2 grudnia 2003 r. w sprawie uchwały nr IX/86/03. Skarżąca przyznała bowiem na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim w dniu 3 listopada 2005 r. (k. 121 akt sądowych), że otrzymała pismo Przewodniczącego Rady Miejskiej w L. z dnia 2 grudnia 2003 r., z tym tylko, że nie była pewna daty w której doręczenie tego pisma nastąpiło. Wobec dostarczenia przez Miasto L. dowodu doręczenia w dniu 2 grudnia 2003 r. - zwrotnego potwierdzenia odbioru - pisma Przewodniczącego Rady Miejskiej w L. z dnia 2 grudnia 2003 r. OR.0717/23/02, w którym informuje on skarżącą, że jej wniosek o uchylenie uchwały nr IX/86/03 był przedmiotem obrad Rady na sesji w dniu 26 listopada 2003 r. i został oddalony, argumenty skarżącej należy uznać za pozbawione podstaw prawnych i faktycznych. Skoro bowiem wnosząca skargę kasacyjną przyznała, że przedmiotowe pismo otrzymała, a strona przeciwna w postępowaniu pierwszoinstancyjnym udowodniła datę doręczenia tegoż pisma, to dalsze postępowanie dowodowe w tej kwestii stało się zbędne. Ponadto podnieść należy, że w . skardze kasacyjnej skarżąca nie podaje innej daty, w której pismo otrzymała ani nie kwestionuje prawdziwości podpisu złożonego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowego pisma. Co więcej na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 21 września 2006 r. wnoszącej skargę kasacyjną po raz kolejny umożliwiono przedstawienie twierdzeń i dowodów na poparcie swoich twierdzeń (dowodu nadania do sądu skargi, na uchwałę z dnia 30 października 2003 r.). W piśmie procesowym z dnia 26 września 200ó r. wnosząca skargę kasacyjną ograniczyła się do powtórzenia własnych twierdzeń, które jednak nie podważają ustaleń przytoczonych przez Sąd Wojewódzki. Z uwagi na powyższe przyjęcie przez Sąd Wojewódzki upływu terminu do złożenia skargi na uchwałę nr IX/86/03 w dniu 02.01.2004 r. jest w pełni uzasadnione. Zatem wniesienie przez skarżącą skargi na tę uchwałę w dniu 10 marca 2004 r. nastąpiło z . przekroczeniem terminu i skarga ta jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Odmienne wywody skargi kasacyjnej, w istocie nie nawiązujące do ustaleń przytoczonych przez Sąd Wojewódzki i należycie uzasadnionych, stanowią dowolną polemikę z wnioskami Sądu Wojewódzkiego. Odnosząc się natomiast do prawidłowości odrzucenia skargi na uchwałę nr XI/114/03 z dnia 30 grudnia 2003 r., podnieść należy, że skarżąca nie wystosowała żadnego odrębnego i wezwania do usunięcia naruszeń prawa co do tej uchwały. Przekazanie przez Sąd Wojewódzki organowi skargi, która trafiła do sądu bez pośrednictwa organu, było jego obowiązkiem wobec treści art. 54 § 1 p.p.s.a. z związku z art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.) Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz, 1271 ze zm.). Przekazanie to nie może być utożsamiane z wezwaniem przez stronę organu do usunięcia naruszenia prawa przewidzianym w art. 52 § 3 p.p.s.a. Sąd nie jest bowiem uprawniony ani zobowiązany do działania za stronę w tym zakresie. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił i orzekł jak w sentencji.