IV SA/Wr 230/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. na podstawie art. 70a ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 213, poz. 2162) i art. 104 kpa odmówił przyznania świadczenia D. D. w formie: - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wnioskowanego na A. D. - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wnioskowanego na D. D.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż na podstawie art. 70a ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobie otrzymującej dodatek, o którym mowa w art. 12, która do dnia 30 kwietnia 2004 r. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ustala się w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. prawo do tego dodatku w wysokości 70% przysługującego w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W art. 70a ust. 1 jest mowa jedynie o osobach, które otrzymywały dodatek na podstawie art. 12, natomiast skarżąca otrzymywała dodatek na podstawie art. 11 ( dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania). Ponadto, jak wskazał organ na podstawie art. 12 ust. 6 w przypadku zbiegu prawa do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ( art. 12) z prawem do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (art. 11) przysługuje prawo do jednego dodatku wybranego przez osobę wnioskującą. Natomiast D. D. wnioskowała o dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania (art. 11) w związku z tym, dodatek z tytułu samotnego wychowywania i wyrównanie świadczenia nie przysługuje. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej ponadto wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 1, skarżąca otrzymuje świadczenia przysługujące matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego konkretną opieką. Jest on więc przyznawany na opiekuna, a nie na dziecko. W związku z powyższym, zdaniem organu, skarżąca nie może jednocześnie pobierać obu tych dodatków. Od powyższej decyzji odwołała się D. D. wskazując, że zasadne jest odmówienie jej dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka na syna D. D., ponieważ w odniesieniu do niego wybrała dodatek z art. 11 ustawy. Skarżąca podniosła, że art. 12 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyłącza prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na kolejne dziecko, syna A. D.. W odniesieniu do niego nie występuje bowiem zbieg prawa do dodatków, o którym mowa w art. 12 ust. 6 wyżej powołanej ustawy. W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 70a w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) wydało decyzję Nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem rozpatrzenia jest sprawa dodatku, o którym mowa w art. 70a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, strona nie otrzymywała bowiem dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 12ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wynikało z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. Nr [...]organ I instancji przyznał D. D. zasiłek rodzinny na syna A., na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r.; zasiłek rodzinny na syna D. na okres od dnia [...] r. do dnia [...]r., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania w wysokości [...] zł na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. oraz składkę na fundusz ubezpieczenia zdrowotnego. Kolejną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], organ I instancji przyznał D. D. zasiłek rodzinny na syna A. D. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez w/w. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 70a ust. 2 ustawy, osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu [...]r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od dnia [...]r. do dnia [...] r., na wniosek, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie. Warunkiem uzyskania powyższego dodatku jest nie tylko pobieranie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a także spełnienie innych przesłanek wskazanych w ustawie, warunkujących uzyskanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Taką przesłanką są okoliczności, o których mowa w art. 12 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 12 ust. 6 ustawy, w przypadku zbiegu prawa do dodatku, o którym mowa w ust. 1 ( z tytułu samotnego wychowywania dziecka) z prawem do dodatku, o którym mowa w art. 11 ustawy (dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych), przysługuje prawo do jednego dodatku wybranego przez osobę ubiegającą się o świadczenia rodzinne. Organ II instancji podkreślił, że z powyższego zapisu wynika, że osobie ubiegającej się o świadczenia rodzinne i spełniającej warunki przyznania obu dodatków, przysługuje prawo tylko do jednego z nich, albo prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 12, albo prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych (art. 11). Ponadto organ administracji wskazał, że ustawa w art. 12 ust. 6 stanowi o prawie do dodatku, a więc o pewnej kategorii świadczenia rodzinnego przysługującego osobie zainteresowanej, a nie o poszczególnych dodatkach przyznawanych na określone dziecko. W wypadku dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, o którym mowa w art. 12 , idzie więc o prawo do tego świadczenia, bez względu na liczbę dzieci, na które będzie wypłacane. Oznacza to, że w sytuacji rezygnacji z prawa do tego świadczenia, następuje rezygnacja z wypłaty dodatku na każde dziecko. Natomiast, gdy idzie o dodatek związany z utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych (art. 11), przyznawany jest on osobie uprawnionej w kwocie 400 zł bez względu na liczbę dzieci. Nie jest więc przyznawany w tej wysokości na poszczególne dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca wybrała jako świadczenie, które pragnie nadal otrzymywać – dodatek, o którym mowa w art. 11 ustawy. W związku z powyższym zrezygnowała w tym samym czasie z prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznawanego na podstawie art. 12 ustawy, na inne dzieci. W tak zaistniałej sytuacji nie mógł być przyznany skarżącej w tym samym okresie dodatek z tytułu samotnego wychowywania syna A. w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, iż w jej sytuacji zbieg dodatków o jakich wspominał organ faktycznie występuje, lecz wyłącznie w odniesieniu do syna D. i w tym przypadku skoro wybrała zasiłek z art. 11 ustawy, to wie, że nie może z uwagi na art. 12 ust. 6 korzystać na to samo dziecko z dodatku z ust 1 tego artykułu, lecz art. 12 ust. 6 nie wyłącza zdaniem skarżącej prawa do dodatku przewidzianego w ust. 1 w/w artykułu na kolejnego syna – A., albowiem w stosunku do niego nie występuje zbieg dodatków, na który w uzasadnieniu decyzji powoływał się organ administracji. Ponadto skarżąca podała, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w art. 12 ustawy nie chodzi o ogólną kategorię świadczenia rodzinnego, lecz o dodatki na poszczególne dzieci, które wynoszą miesięcznie 170 lub 250 zł – na dziecko niepełnosprawne. Rodzice lub opiekunowie mają więc prawo do takiego dodatku na każde dziecko. Nie jest to zatem prawo do świadczenia bez względu na liczbę dzieci, lecz uprawnienie przysługujące na poszczególne dzieci. Dodatkowo, jak wskazała D.D., przemawia za tym okoliczność, iż od daty nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ogólna suma wypłat z tytułu tych dodatków nie mogła przekroczyć 750 zł dla rodziny. W związku z powyższym niesłuszny jest wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż w razie rezygnacji z dodatku z art. 12 ustawy, z uwagi na wybór dodatku z art. 11 ustawy na dane dziecko, następuje także rezygnacja z wypłaty dodatku z art. 12 ustawy na dalsze, uprawnione dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. złożyło odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, podnosząc argumentacje zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dz. U. nr 153, poz.1 269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym kontrola w postępowaniu przed sądem administracyjnym objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badaniu zgodności tych aktów z postanowieniami procedury administracyjnej. Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) który stanowi, ze sad rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sadu zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, co zatem idzie nie może pozostać w obrocie prawnym. Przypomnieć w tym miejscu należy działania skarżącej i wnioski składane w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W.. W dniu [...]r. Pani D. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatkowo do tego zasiłku na synów A. D. i D. D. z tytułu samotnego wychowywania dziecka – o czym świadczy wypełnienie na wniosku tej rubryki. Dodatkowo – w dniu [...]r. złożyła oświadczenie iż została poinformowana o tym, że w momencie rezygnacji z dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie może się ponownie o niego ubiegać. [...]r. Pani D. D. odwołując się do wniosku z dnia [...]r. o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci A. i D. D. oświadczyła, że rezygnuje z wyżej wymienionych świadczeń i nadal pragnie otrzymywać dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dodała też, iż prosi o wydanie decyzji dotyczącej syna A. D. i przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania. W nawiasie wpisała [...]zł. Podstawą materialno-prawną do rozstrzygnięcia wniosków składanych przez Panią D. D. jest ustawa z dnia 28 lipca 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 23 powołanej ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych i ich wypłata następuje na wniosek osób uprawnionych. Z przepisu powyższego zatem wynika iż jest to postępowanie wszczynane na wniosek i organ powołany do rozpoznania wniosku działa i czyni ustalenia w zakresie żądania w nim objętego (zawartego we wniosku). Ostatnie z powołanych przez Sąd pism skarżącej się z dnia [...]roku w ocenie Sądu daje podstawy do uznania, że Pani D. D. ostatecznie i wnosi o to, by nadal mogła otrzymać dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustalonego okresu jego pobierania na syna D. D., zaś na syna A. D. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka oparty na art. 12 w/w ustawy świadczyłaby o tym wyznaczona przez nią kwota [...] zł. Tymczasem organ I instancji rozpoznał wniosek w oparciu o art. 70a ust. 1 w zw. z art. 12 powołanej ustawy. Stanowi on, iż "osobie otrzymującej dodatek, o którym mowa w art. 12, która do dnia 30 kwietnia 2004r. pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, ustala się w okresie od 1 maja 2004r. do 31 grudnia 2004r. prawo do tego dodatku w wysokości 70% przysługującego w kwietniu 2004r. z świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dodatek ten nie może być niższy niż 170 zł na dziecko albo 250 zł na dziecko, o którym mowa w art. 12 ust. 4". Organ zaś II instancji – nie odnosząc się zupełnie do podstawy prawnej przyjętej przez organ I instancji swoje rozstrzygnięcie opierał na art. 70a ust. 2 w zw. z art. 12 cytowanej ustawy, stwierdzając, że wniosek Pani D. D. dotyczy tej podstawy prawnej. Art. 70 ust. 2 stanowi: "Osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004r. nie otrzymała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nabywa w okresie od dnia 1 maja 2004r. do dnia 31 grudnia 2004r., na wniosek prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70% świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004r., jeżeli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie. Jak zatem wynika z powołanych przepisów opierają się one na innych przesłankach a niewątpliwie świadczenie, o którym mówi art. 70a ust. 2 przepisów przejściowych i końcowych powołanej ustawy może być udzielone wyłącznie na wniosek osoby uprawnionej. Zatem powstaje pytanie z jakim wnioskiem wystąpiła skarżąca. Organy rozpoznające wniosek a także Sąd przyjęły odmienną interpretację żądania skarżącej, wskazując tym samym na inną podstawę prawną. W ocenie Sądu jest to ostatecznie wniosek oparty wyłącznie na art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Wniosek którym wystąpiła o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka syna A. D.. Decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. odmawia przyznania dodatku do zasiłku na syna A. i D.. W tych okolicznościach co najmniej należy stwierdzić, iż organ ponownie rozpoznając sprawę ustali z jakim żądaniem wystąpiła Pani D. D.. Następnie rozpozna merytorycznie zgłoszony wniosek. Mając powyższe na uwadze i w oparciu o art. 145 § 1 pkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1 270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.