II SA/Po 332/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005r. sprawy ze skargi K. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] na postawie art. 93 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1997r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.jedn. Dz.U. z 1999r. Nr 15 poz. 139 ze zm.) oraz na podstawie uchwały Nr XLV/443/01 Rady Miejskiej z P. z dnia 27 listopada 2001r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. postanowił zaopiniować projekt podziału nieruchomości położonych z P. przy ul. [...] stanowiących własność Gminy P. oznaczonych nr [...],[...] oraz nieruchomości nr [...] stanowiących własność K. i J. B. . Pismami z dnia [...] maja 2003r., [...] maja 2003r. oraz [...] października 2003r. Prezydent Miasta P. wezwał K. i J. B. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...] stanowiącej ich własność poprzez dostarczenie wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej podział działki. W odpowiedzi K. i J. B. oświadczyli, że wniosek został przez nich złożony [...] maja 2001r. Organ administracji, w piśmie z dnia [...] października 2003r. podał, że nie jest w posiadaniu przedmiotowego pisma oraz, że wszystkie dotychczasowe pisma dotyczyły zamiany gruntu, a nie podziału. W związku z czym decyzja podziałowa nie obejmie nieruchomości stanowiącej ich współwłasność. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w P. przy [...], stanowiącej działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,6217 ha, zapisane w Księdze Wieczystej [...] będące własnością Gminy P., na działki [...] do [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wydzielone działki nr [...] i [...] znajdują się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonym symbolem MN-2. Działka nr [...] została przeznaczona pod drogi dojazdowe – KD, natomiast działka nr [...] pozostaje w dotychczasowym użytkowaniu i zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego stanowi tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (symbol MW-1 i MW-3) oraz tereny komunikacji lokalnej – Kl. Projekt podziału przedmiotowych nieruchomości został pozytywnie zaopiniowany przez Prezydenta Miasta P. w drodze postanowienia z dnia [...] 2003r. Dodał też, że w związku z brakiem wniosku współwłaścicieli nieruchomości oznaczonej numerem [...], w tej części projektu nie rozpatrywano. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli K. i J. B. , domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu podali, że [...] kwietnia 2000r. wystąpili do Prezydenta Miasta P. o zamianę gruntu. Wniosek ponowili [...] maja 2001r. gdyż teren, na którym znajdowała się nieruchomość będąca przedmiotem wniosku został objęty zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec nieuwzględnienia ich wniosku uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprawdziwe, a sama decyzja narusza art. 8 kpa. W piśmie z dnia [...] stycznia 2004r. K. i J. B., wobec zarzutu podniesionego przez Prezydenta Miasta P., iż nie są stroną podnieśli, że są strona postępowania, o której stanowi art. 28 kpa i otrzymali zaskarżona decyzję. Wyjaśnili też, że na działce nr [...] stanowiącej ich własność, zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego także wyznaczono tereny komunikacji publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że odwołanie zostało wniesione przez skarżących w terminie. Jednakże ich odwołanie nie mogło być rozpatrzone z tego powodu, że nie mają statusu strony. W postępowaniu o podział nieruchomości status ten posiadają wyłącznie właściciel nieruchomości oraz użytkownik wieczysty nieruchomości. Odwołujący nie są ani właścicielami nieruchomości, ani użytkownikami wieczystymi. Wniosek o zamianę nieruchomości jest sprawą odrębną i może być rozstrzygany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717). Stanowisko to potwierdza także orzecznictwo. K. i J. B. wnieśli skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu podnieśli, że uchwałą z 2001r. zmieniono miejscowy plan szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P.. W planie ustalono, że działka stanowiąca ich własność oznaczona nr [...] zostanie częściowo przeznaczona na drogi dojazdowe, tj. na cel publiczny. Wobec powyższego, zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami domagali się zamiany gruntów w ramach przysługującego im odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wskazało, że skarżący nie podnieśli jakichkolwiek zarzutów merytorycznych przeciwko zaskarżonej decyzji, a z ich pism wynika jedynie to, że są niezadowoleni z trybu załatwiania ich wniosku o zamianę nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) podziału dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Podziału nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli: 1. jest on niezbędny do realizacji celów publicznych, 2. nieruchomość stanowi własność gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste (ust. 3 art. 97 cyt. ustawy). Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, przepisami szczegółowymi opiniuje wójt, burmistrz, prezydent miasta. Opinię wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Postanowienia podejmowane w trybie art. 93 ust. 4 cyt. ustawy są etapem (częścią) postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Przepis art. 61 § 3 kpa reguluje datę wszczęcie postępowania na wniosek strony, stanowiąc że datą wszczęcia jest wówczas dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej . Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują daty wszczęcia postępowania z urzędu, za datę tę należy przyjąć pierwsze czynności wobec stron. W orzecznictwie przyjmuje się, że za datę tę można uznać pierwszą czynność dokonaną przez organ w postępowaniu W aktach przedmiotowej sprawy brak dokumentu w postaci wniosku skarżących o dokonanie podziału ich nieruchomości o nr [...]. Pierwszym dokumentem jest zaś postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...]2003r. ([...]), mocą którego zaopiniowano wstępny podział działek o nr [...],[...],[...] jako zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W postanowieniu zaznaczono, że wydane zostało po rozpatrzeniu wniosku Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w P. w sprawie podziału nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] (obręb [...]) oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...] – własność Gminy P. oraz [...] – własność państwa K. i J. B. . Wspomnianego wniosku w aktach sprawy brak. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta P. zatwierdził przedstawiony na załączonej mapie projekt podziału nieruchomości, stanowiącej działki nr [...],[...], będących własnością Gminy P. na działki nr [...]-[...]. Zaznaczono, że decyzję wydano "po rozpatrzeniu wniosku z urzędu". Do decyzji dołączono projekt podziału obejmujący działki o numerach [...],[...],[...]. Dane co do własności działki nr [...] zostały przekreślone dwoma liniami wykonanymi ołówkiem. W ocenie Sądu, znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż przedmiotem podziału objęto wyłącznie nieruchomości będące własnością Miasta P. o nr [...] , [...]. I tak, postanowienie z dnia [...]2003r. dotyczy w istocie zarówno działek będących własnością Miasta P. (nr [...],[...]), jak i małżonków B. (nr [...]). Treść wspomnianego postanowienia przemawia wręcz za przyjęciem, iż skarżących uznać należy za właścicieli nieruchomości objętych postępowaniem podziałowym. Postanowienie wydane w trybie art. 93 ust. 4 cyt. ustawy jest częścią postępowania o podział. Zgodzić należy się z powyższym wywodem niezależnie od tego, czy postępowanie wszczęto z urzędu, czy też na wniosek. W pierwszym wypadku bowiem datą wszczęcia jest data wydania postanowienia opiniującego (pierwsza czynność w sprawie), w drugim natomiast doręczenie żądania wszczęcia postępowania podziałowego (art. 61 § 3 kpa). Brak wspomnianego w postanowieniu wniosku powoduje, że precyzyjne wyjaśnienie tej okoliczności nie jest możliwe. Tym samym, skoro znajdująca się w aktach dokumentacja przemawia za przyjęciem, iż skarżący są właścicielami nieruchomości objętych podziałem nie sposób uznać braku przymiotu strony w stosunku do nich, jak uczynił to organ odwoławczy. Za powyższymi wywodami przemawia także fakt, iż do decyzji podziałowej dołączono projekt podziału obejmujący działki stanowiące własność Miasta P. , jak i działkę nr [...] , stanowiąca własność skarżących. Dokonanie skreśleń ołówkiem, i to w dodatku bez jakichkolwiek omówień, nie może stanowić o wyłączeniu działki nr [...] spod procedury podziałowej. Zdaniem Sądu, opisane wyżej niejasności, w tym brak zbieżności pomiędzy decyzją podziałową, a dołączonym doń projektem podziału, znajdujący się w aktach dokument – postanowienie opiniujące pozytywnie projekt podziału trzech działek, zaniechanie dołączenia wniosku o podział o treści jak w postanowieniu, wyklucza jak to zostało już wywiedzione jednoznaczne przyjęcie, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości objętych postępowaniem podziałowym, a przez to, że nie są stronami toczącego się postępowania w sprawie o podział. W tak zgromadzonym materiale dowodowym nie sposób dopatrzyć się przesłanek skutkujących koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego z uwagi na brak indywidualnego interesu prawnego małżonków B.. Co najmniej zaś decyzję w tym przedmiocie uznać należy za przedwczesną. Decyzję organu odwoławczego uznać należy za pozostająca w sprzeczności z art. 7, 77 § 1 kpa. Podjęta bowiem została wbrew fundamentalnej zasadzie procedury administracyjnej - prawdy obiektywnej. Zgromadzone w sprawie dowody nie zostały w sposób wyczerpujący rozpatrzone. Ich zebranie, z uwagi na wykazane powyżej braki rodzą wątpliwości, co do zgodności z art. 77 § 1 kpa. Zdaniem Sądu, dokonanej oceny zgromadzonych dowodów nie sposób uznać za przeprowadzoną w trybie art. 80 kpa. Uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich niezbędnych wymogów, o których stanowi art. 107 § 3 kpa, w szczególności nie ma odniesienia przyjęcia braku przymiotu strony względem dokonanych przez organ pierwszej instancji czynności, w tym postanowienia opiniującego. Brak spójności pomiędzy decyzja podziałową, a załączonym doń projektem podziału, gdy chodzi o działki objęte procedurą podziałową przemawia za naruszeniem także w tym względzie wspomnianego art. 7, 77 § 1 kpa. Zaniechanie rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu stoi w sprzeczności z art. 107 § 3 kpa. Zaniechanie w uzasadnieniu decyzji któregokolwiek z koniecznych elementów wyczerpuje również znamiona naruszenia art. 11 kpa. Opisane wyżej naruszenia przepisów procedury oraz prawa materialnego wyczerpują znamiona art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stąd orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ rozważy poczynione wyżej rozważania. Jednoznacznych ustaleń wymaga stwierdzenie w stosunku do których działek wszczęto postępowanie o podział, czy na wniosek, czy z urzędu. O ile na wniosek, rozważyć należy istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 97 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami; o ile z urzędu – zaistnienie przesłanek zezwalających na ten rodzaj wszczęcia. Rozważenia wymaga prawidłowość przeprowadzenia całej procedury podziałowej w niniejszej sprawie. Rozważając posiadanie przez odwołujących się przymiotu strony należy mieć na względzie poczynione w niniejszym uzasadnieniu wywody. Jak w pkt II orzeczono na zasadzie art. 152 u.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 u.p.s.a. /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MarK