I SA/Wa 1622/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W. J. i J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz W. J. i J. M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu, oraz po 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych na rzecz każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. I SA/Wa 1622/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...], uchylił w całości własną decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Minister Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. po rozpatrzeniu wniosku W. J. i J. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa nieruchomości położonej w G., przy ul. [...] - stwierdził nieważność tego orzeczenia. Pismem z dnia [...] maja 2004 r. Prezydent Miasta G. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając, iż interpretacja określenia "inne mienie" dokonana przez Ministra Komunikacji w orzeczeniu z dnia [...] maja 1971 r. jest prawidłowa i poparta orzeczeniem Sądu Najwyższego, a orzeczone tą decyzją przejęcie na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości było w pełni uzasadnione. W toku rozpatrywania wniosku ustalono, że przejęta nieruchomość została zajęta bez tytułu prawnego przed dniem 31 grudnia 1954 r. i pozostawała w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa "P. [...]" do dnia [...] marca 1958 r. Podstawę prawną wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Państwa stanowił art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37). Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, zgodnie z brzmieniem art. 2 i art. 17, przewidywała przejście mienia na własność Państwa w trzech stanach faktycznych; po pierwsze, co wynikało z art. 2 tej ustawy, stanowiła o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw pozostających w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, o ile nie nastąpił zwrot na podstawie przepisów tej ustawy; po drugie, co wynikało z art. 17 pkt 1, stanowiła o przejęciu na własność Państwa zakładów elektrycznych, objętych w zarząd na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej; po trzecie, co wynikało z art. 17 pkt 2, stanowiła o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw lub innego mienia, których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostawały w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba, że to władanie opierało się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych, innych niż wskazane w art. 1 i art. 17 pkt 1 tej ustawy. Interpretacja określenia "inne mienie" dokonana przez Ministra Komunikacji w orzeczeniu z dnia [...] marca 1971 r., w ocenie organu jest prawidłowa, gdyż - zgodnie z treścią zawartą w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1965 r. (sygn. akt I CR 760/61) - jedną z przesłanek przejęcia mienia na własność Skarbu Państwa z mocy art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym jest to, by mienie pozostawało w podanych w ustawie datach we władaniu Państwa, które to władanie, zgodnie z ustalonym ówcześnie orzecznictwem, oznaczało faktyczne, fizyczne władztwo nad mieniem, nie pozostającym w ręku właściciela. Takie fizyczne władztwo, zdaniem Sądu Najwyższego, wykonywała państwowa jednostka organizacyjna, jeśli nieruchomość była jej przekazana przez Państwo. Z dokonanych ustaleń wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została zajęta przed 31 grudnia 1954 r. i pozostawała w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego "P. [...]", będące bezspornie państwową jednostką organizacyjną do dnia [...] marca 1958r., zatem spełniony został jeden z warunków wskazanych w art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Władanie to nie opierało się też na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych, innych aniżeli przepisy dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie państwowego przymusowego zarządu państwowego; zatem spełniony też został kolejny warunek wskazany w art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Warunkiem stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, jednakże przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Wykładnia przepisu art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. zawarta została w przywołanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1965 r. (sygn. akt I CR 760/61), a wedle tejże, nieruchomość położona w G. przy ul. [...] oznaczona obecnie jako działka [...] kwalifikowała się do przejścia na własność Państwa. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r. W. J. i J. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 71 § 1 kpa, rażące naruszenie art. 5, 6, 71 § 1, 75 i 99 § 2 kpa w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1971 r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, gdyż obie decyzje organu nadzorczego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Z treści kontrolowanego w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym orzeczenia Ministra Komunikacji z dnia [...] marca 1971 r., nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] wynika, że nieruchomość ta stanowiła współwłasność J. M., W. M., I. N. i E. N. Nie ulega więc wątpliwości, że orzeczenie to skierowane było do wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, którzy byli uczestnikami postępowania zakończonego kontrolowanym orzeczeniem z dnia [...] marca 1971 r. Wobec tego wszyscy uczestnicy tamtego postępowania winni być uczestnikami postępowania nadzorczego prowadzonego w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia. Z materiału dokumentacyjnego wynika, że w postępowaniu nadzorczym brali udział jako strony W. J. - spadkobierczyni J. M. oraz J. M., którego organ uznał za wskazanego w orzeczeniu W. M. Natomiast nie byli uczestnikami tego postępowania pozostali, wymienieni w orzeczeniu współwłaściciele nieruchomości, bądź też ich następcy prawni. Brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu administracyjnym stanowi przesłankę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dotkniętą tym uchybieniem postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wystąpienie tej przesłanki wznowieniowej już uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji. Postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego musi więc toczyć się od początku z udziałem wszystkich uczestników. Z tego też powodu, że postępowanie to musi toczyć się od nowa Sąd nie badał zarzutów zawartych w skardze, a odnoszących się do innych naruszeń postępowania administracyjnego, gdyż i tak, w obecnym stanie sprawy, pozostają one bez wpływu na treść wydanego przez Sąd orzeczenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru przeprowadzi je z udziałem wszystkich dawnych współwłaścicieli nieruchomości objętej kontrolowanym orzeczeniem z dnia [...] marca 1971 r. bądź ich następców prawnych. Z powyższego względu Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.