II OSK 581/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska /spr./ Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 812/04 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazanie przywrócenia do stanu poprzedniego rowu odwadniającego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 812/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi D. M., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego rowu odwadniającego i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2004 r., znak: [...] oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] i poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2004 r., znak: [...], dotyczącego sprostowania decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, co następuje: Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wójt Gminy G. nakazał D. M., J. J., B. i W. M. oraz P. S. przywrócenie do stanu poprzedniego rowu przypisanego do działek nr 99, 102, 103, 106, 107 i 109 stanowiących własność ww. rolników z zachowaniem spadku podłużnego i wymiarów przekroju zapewniających swobodne odprowadzenia wód opadowych z drogi powiatowej nr [...] i pobliskich pól w terminie do dnia 1 lipca 2004r. W odwołaniu od powyższej decyzji D. M. wniosła o wydanie nowej decyzji w sprawie ponieważ błędy w niej zawarte dotyczące imion, nazwisk oraz adresów właścicieli działek, a także numerów działek im przypisanych uniemożliwiają jej wykonanie. W nawiązaniu do podniesionych zarzutów Wójt Gminy G. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. sprostował oczywiste omyłki w decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji SKO w Łodzi utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Na powyższą decyzję oraz na ww. postanowienie organu odwoławczego D. M. złożyła skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, nie będąc związany zarzutami skargi, dopatrzył się przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności wydanych rozstrzygnięć administracyjnych. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., natomiast postanowienia dotyczące sprostowania decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] czerwca 2004 r. zapadły z rażącym naruszeniem prawa, co odpowiada przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Liczne nieścisłości zawarte w tej decyzji czyniły ją w istocie niewykonalną. Sentencja decyzji nałożyła na kilka, wymienionych w niej, osób obowiązek wykonania czynności, tj. przywrócenia do stanu poprzedniego rowu przypisanego do określonych działek "bez wskazania kto, co i w jakim zakresie (ewentualnie na jakim odcinku) ma wykonać". Decyzja nie precyzuje także, co należy rozumieć pod pojęciem "przywrócenia do stanu poprzedniego". Nie wskazano do jakich wymiarów i na jakich odcinkach rów ma być pogłębiony (poszerzony). Poza tymi uchybieniami decyzja organu I instancji zawierała szereg błędów, których wyeliminowaniu miało służyć wydanie postanowienia na podstawie art. 113 § 1 K.p.a. o sprostowaniu oczywistych omyłek. W ocenie Sądu niewłaściwe oznaczenie adresata w sentencji decyzji (poprzez wskazanie błędnego adresu) oraz niewłaściwe wskazanie numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie stanowi oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. Uzasadnia to stwierdzenie nieważności także postanowień zapadłych w przedmiocie sprostowania zaskarżonej decyzji. Od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi złożyło skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego przez błędne przyjęcie, że decyzja organu odwoławczego i decyzja ją poprzedzająca były obarczone wadą kwalifikowaną, co uzasadniało stwierdzenie ich nieważności, podczas gdy w ocenie organu były to decyzje wykonalne, na co wskazuje zebrany materiał dowodowy, W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi Sąd I instancji błędnie przyjął, że postanowienia organów obu instancji były dotknięte wadą nieważności, natomiast wskazany przepis art. 145 § 1 pkt 2 ustawy procesowej został błędnie zastosowany, bowiem ewentualnie należało przyjąć, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, - art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędnie przedstawienie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji dokonanie jego błędnej oceny, bowiem zebrany materiał dowodowy wprost wskazywał, że strony postępowania, w tym również strona skarżąca wykonały decyzje poprzez przywrócenie rowu do stanu poprzedniego. Organ zarzuca także, iż Sąd I instancji nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania, - art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne jego zastosowanie, bowiem stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, w sytuacji gdy przyjęto, że nie mogła być ona wykonana, a zatem Sąd dopuszczając tę sprzeczność jest niekonsekwentny, - art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak rozliczenia kwoty należnej skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Została ona oparta na zarzutach dotyczących naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 K.p.a., sprowadzających się do przyjęcia przez Sąd, iż tak zaskarżona decyzja jak i zaskarżone postanowienie dokonujące jej sprostowania – obarczone zostały wadę kwalifikowaną uzasadniającą stwierdzenie nieważności. Odnosząc się do tego podstawowego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zarzutu stwierdzić należy, że nie może odnieść on zamierzonego skutku. 1. Stwierdzając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nieważność zaskarżonej decyzji Sąd I instancji przyjął, iż jest ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 uzasadniająca stwierdzenie jej nieważności. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej podzielić należy stanowisko Sądu w tym zakresie. Poza sporem jest, że zaskarżona decyzja nałożyła na czterech właścicieli działek przylegających do rowu obowiązek jego oczyszczania. Ze sformułowania zawartego w sentencji decyzji jak również z uzasadnienia tej decyzji nie wynika jakie roboty w jakim zakresie i na jakim odcinku mają być przez adresatów decyzji wykonane. Wskazania te są o tyle niezbędne, że przedmiotowy rów "przypisany" jest jednocześnie do dwóch działek, jako że przebiega między nimi. W decyzji też brak wyjaśnienia co należy rozumieć przez określenie "stanu poprzedniego", do którego zobowiązani właściciele działek mieli doprowadzić przedmiotowy rów. Niewskazanie, na których odcinkach i do jakich rozmiarów rów ma być pogłębiony czy też poszerzony uniemożliwia wykonanie zawartych w decyzji obowiązków. Potwierdza to fakt ukarania D. M. grzywną za wadliwe wykonanie przez nią wynikającego z decyzji obowiązku. Niesprecyzowanie w decyzji nałożonych na jej adresatów obowiązków czyni ją niewykonalną zarówno w dniu jej wydania jak również powoduje, że niewykonalność spowodowana tym uchybieniem – ma charakter trwały. Prawidłowo zatem Sąd przyjął, iż tego rodzaju decyzja dotknięta jest wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. 2. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. odnoszący się do zaskarżonego postanowienia, dokonującego sprostowania decyzji. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do zagadnienia czy niewłaściwe oznaczenie adresatów decyzji (przez wskazanie błędnego adresu), a przede wszystkim błędne wskazanie numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom, stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a. Określona w art. 113 § 1 K.p.a. instytucja sprostowania służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek. Redakcja tego przepisu wskazuje wyraźnie, że wymienione w nim wady orzeczenia charakteryzować się muszą cechą oczywistości. Cecha ta stanowi granice przedmiotowej dopuszczalności sprostowania, wyrażającej się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Tak więc jest poza sporem, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 K.p.a. błędy i omyłki istotne czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, iż niewłaściwe wskazanie w decyzji numerów działek i przypisanie ich niewłaściwym osobom nie ma charakteru oczywistej omyłki. Błąd ten mógł bowiem rzutować na ustalenia związane z nadaniem danej osobie przymioty strony. Instytucja sprostowania oczywistej omyłki nie może służyć konwalidacji popełnionego przez organ błędu proceduralnego. W tych warunkach skorzystanie przez organy z trybu przewidzianego w art. 113 § 1 K.p.a. nastąpiło z rażącym naruszeniem ww. przepisu co wyczerpało dyspozycje art. 156 § 1 pkt 2 czyniąc koniecznym stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). 3. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 P.p.s.a. Wprawdzie Sąd stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji, a także postanowienia wyraźnie nie wskazał w jakim kierunku winno być prowadzone postępowanie, ale bezpośrednio wynika to z tej części motywów, w której Sąd omawia popełnione przez organ administracji uchybienia skutkujące stwierdzenie ich nieważności. 4. Pozbawiony podstaw jest również zarzut naruszenia przez nią art. 152 P.p.s.a. Przepis ten nakazuje Sądowi każdorazowo w przypadku uwzględnienie skargi zawarcie w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego wykonalności zaskarżonej decyzji. Brak orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku – mógłby mieć ten skutek, że wykonana zostałaby wadliwa – w ocenie sądu – decyzja. Z wymienionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.