II SA/Op 380/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. M. na pismo Starosty [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu POSTANAWIA odrzucić skargę. Pismem z dnia 21 lipca 2005 r., G. M. wystąpiła do Starosty [...] o zwrot kwoty 470 zł uiszczonej za wydanie karty pojazdu. Wyjaśniła, iż domaga się zwrotu, gdyż opłata za wydanie karty wynosi 30 zł, podczas gdy ona uiściła kwotę 500 zł. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...], organ poinformował G. M., iż obowiązek pobrania przez organy rejestrujące opłaty za wydanie karty pojazdu wynika z przepisów art. 73 ust. 1 i art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908) oraz § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.). Wysokość pobranej opłaty określona została natomiast w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Wskazał jednocześnie, iż starosta jako jedyny organ rejestrujący, rejestruje pojazdy według zasad enumeratywnie określonych w przywołanych przepisach. Nie jest przy tym jego rolą rozstrzyganie, czy przepisy te są zgodne z traktatami unijnymi. Zadanie to należy do organów legislacyjnych. Organ wyjaśnił także, iż przedmiotowa sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, gdyż pobranie opłaty za wydanie kart pojazdu jest czynnością administracyjno – techniczną, a opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz wynika wprost z przepisów prawa. Jednocześnie poinformował wnioskodawczynię, że w przypadku niezadowolenia ze sposobu załatwienia sprawy, przysługuje jej prawo złożenia skargi na czynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w terminie 30 dni od otrzymania pisma, za pośrednictwem organu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, iż opłata którą uiściła w kwocie 500 zł, za wydanie karty pojazdu, jest niezgodna z prawem Unii Europejskiej oraz Konstytucją RP. Kwota należna za wydanie karty pojazdu, jej zdaniem, wynosi 30 zł. Pismem z dnia 12 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez wykazanie, że wezwała starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 20 października 2005 r., skarżąca wyjaśniła, iż nie oskarża Starosty [...] o naruszenie prawa, lecz domaga się zwrotu pieniędzy, ponieważ po uiszczeniu kwoty 500 zł za wydanie karty pojazdu, uzyskała z artykułu prasowego informację, iż opłata ta wynosi jedynie 30 zł. W związku z powziętą informacją chciała odzyskać nadpłaconą kwotę. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o odrzucenie skargi. W ocenie organu, pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310), jest czynnością administracyjno – techniczną. Organ, pobierając opłatę, dokonuje czynności z zakresu administracji publicznej, która wynika wprost z przepisów prawa. Jeżeli strona kwestionuje obowiązek uiszczenia opłaty jak i jej wysokość, wówczas czynność organu dotycząca stwierdzenia obowiązku jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która podlega kontroli sądowej. Jednocześnie Starosta podniósł, iż zgodnie z postanowieniami art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżąca po otrzymaniu pisma odmawiającego zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, nie wystąpiła do Starosty z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym nie dopełniła ustawowego obowiązku, od którego uzależnione jest prawo skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skarga jako niedopuszczalna winna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W pierwszej kolejności należy ocenić, czy zaskarżone pismo mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Nie jest ono decyzją, ani postanowieniem. Nie należy także do aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na zaskarżone pismo zależy więc od tego, czy spełnia ono warunki określone w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne, niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ustawową podstawę pobierania opłaty za kartę pojazdu stanowi przepis art. 77 ust.3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz.908 ze zm.). Przepis ten stanowi, że kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust.1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na mocy art. 77 ust.4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu upoważniony został minister właściwy do spraw transportu. Na podstawie tego upoważnienia wydane zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310). Według przepisu § 1 ust.1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Dla określenia charakteru zaskarżonego aktu znaczenie ma także przepis § 1 ust.1 pkt 3 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192, poz.1878 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ rejestrujący pobiera określone przepisami opłaty stosownie do prowadzonego postępowania. Opłata za kartę pojazdu należy do opłat publicznoprawnych, stanowiących dochody powiatu, określone w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz.1966) – por. Eugeniusz Ruśkowski w: E. Ruśkowski, Joanna Salachna "Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz", Dom Wydawniczy ABC, 2004 r., teza 1.3 do art. 5). Nie ma podstaw do stosowania wobec opłaty za kartę pojazdu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.) oraz ustalania obowiązku uiszczenia opłaty w formie decyzji administracyjnej. Zarówno obowiązek uiszczenia opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Organ administracyjny jest tylko zobowiązany, przed wydaniem karty pojazdu, do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydawania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego, ze strony organu rejestrującego. Przedmiotem sporu, w niniejszej sprawie, nie jest czynność pobrania opłaty przez organ administracyjny, ani informacja organu o obowiązku uiszczenia opłaty, skierowana do strony postępowania rejestracyjnego, przed pobraniem opłaty. Dalsze rozważania nie mogą zatem dotyczyć możliwości i sposobu zaskarżenia do sądu administracyjnego tych czynności. Trzeba natomiast odpowiedzieć na pytanie, czy możliwe jest zaskarżenie do sądu administracyjnego pisma odmawiającego zwrotu uiszczonej już opłaty za kartę pojazdu. W odniesieniu do tego pisma należy rozważyć przesłanki hipotezy art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przywołanej wyżej argumentacji wynika, że pismo to nie jest decyzją administracyjną. Nie jest także postanowieniem. Spełnia więc warunek w postaci bycia "innym, niż określone w pkt 1 – 3 aktem lub czynnością". Przed dalszymi wywodami warto jeszcze zauważyć, że nie ma praktycznego znaczenia zaliczenie zaskarżonego pisma do "aktów" lub "czynności", zwłaszcza, że nie stanowią one różnych form działania administracji (por. Janusz Borkowski "Podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w świetle ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym", Samorząd Terytorialny 1997 / 5 / 3). Odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu podjęta została przez organ administracji publicznej i odnosi się obowiązku publicznoprawnego. Pismo zawierające stanowisko organu należy więc do zakresu administracji publicznej. Dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Spełnione są wszystkie niezbędne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno – techniczną unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. Mariusz Bogusz "Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisu prawa w rozumieniu art. 16 ust.1 pkt 4 ustawy o NSA", Samorząd Terytorialny 2000 / 1 – 2 / 176). W konsekwencji przyjąć należy, że wyartykułowana przez starostę w piśmie odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust.3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 ze zm.) oraz § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310), stanowi czynność materialno – techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tego rodzaju czynność przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego. Odnotować można podobne poglądy wyrażane w orzecznictwie na tle przepisu art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz.230 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2002 r. Nr 137, poz.1231 ze zm.) – por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 1997r., sygn. akt II SA 1060 / 97, Pr. Gospod. 1998 / 7 / 37 z glosą R. Sawuły; wyrok NSA z 30 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 3228 / 00, niepublikowany, treść przytoczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 81980. Co prawda, zgłoszono także pogląd o nienależeniu odmowy zwrotu opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych do aktów i czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Tadeusz Woś w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 61), ale na poparcie tego poglądu przywołano cyt. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 1997 r., w którym Sąd zajął odmienne stanowisko, od poglądu prezentowanego przez komentatora. Mimo dopuszczalności skargi podlegała ona odrzuceniu. Skarżąca nie wyczerpała bowiem trybu wymaganego przepisem art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, tzn. nie wezwała organu administracyjnego do usunięcia naruszenia prawa. Wobec powyższego należało, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucić skargę. Pamiętając o błędnym pouczeniu skarżącej, przez organ, o możliwości wniesienia skargi do sądu już na pierwsze pismo w sprawie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu, należy skonstatować, że błędne pouczenie może być wskazywane jako okoliczność uzasadniająca brak winy w zachowaniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.