II SA/Kr 445/02

WyrokWSA w Krakowie2005-11-25

Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Aldona Gąsecka-Duda, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli od zakończenia budowy upłynęło 5 lat?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nawet jeśli od jego zakończenia upłynęło 5 lat, pod warunkiem, że budowa nie została faktycznie zakończona w sensie technicznym i budowlanym, pozwalającym na jego użytkowanie. Okoliczności łagodzące, takie jak trudna sytuacja finansowa czy rodzinna inwestora, nie mają wpływu na zasadność zastosowania sankcji rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie realizowanego budynku mieszkalnego. Organ pierwszej instancji ustalił, że inwestorka realizowała budynek bez wymaganego pozwolenia na budowę i nadzoru kierownika budowy. Decyzja nakazująca rozbiórkę została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Skarżąca podnosiła, że budowa była prowadzona na starych fundamentach w celu poprawy warunków mieszkaniowych, a jej sytuacja finansowa i rodzinna była trudna.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu administracji publicznej za zgodne z prawem.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II SA/Kr 445/ 02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda ( spr. ) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 stycznia 2002r., Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki - skargę oddala - Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skargi D. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14.01.2002r. znak [...], zaś istotny z punktu widzenia przedmiotu postępowania i wydanego rozstrzygnięcia, wynikający z akt administracyjnych stan sprawy, przedstawia się następująco. W związku z informacją zawartą w piśmie M. K. z dnia [...].09.2001r. o prowadzonej bez zezwoleń przez sąsiada M. J. budowie, pismem z dnia [...].10.2001r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 10 k.p.a. zawiadomił wyżej wymienionych o wyznaczonej na dzień [...].10.2001r. kontroli robót budowlanych w miejscowości O. - W. [...] gm. C., wezwał inwestora prowadzonych robót na podstawie art. 50 k.p.a. do udziału w przeprowadzanej kontroli i udostępnienie pozwolenia na budowę wraz z projektem - pod rygorem grzywny przewidzianej w art. 88 k.p.a. Po dokonaniu kontroli zgodnie z protokołem z dnia [...].10.2001r., organ pierwszej instancji zawiadomił D. J., J. K., M. K. i Urząd Gminy w C. zgodnie z art. 10 k.p.a. i art. 61 k.p.a., że w dniu [...].10.2001r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego realizowanego przez D. J. na działce nr [...] w miejscowości O. - W. [...] gm. C., informując nadto strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz zgłaszania zastrzeżeń, wniosków i wypowiedzi co do zebranych dowodów w terminie 7 dni. Decyzją z dnia [...].11.2001r. znak [...] wydaną na podstawie art.48, art. 80 ust.2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm. ) oraz art. 104 § 1 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał D. J. dokonanie rozbiórki samowolnie realizowanego parterowego budynku mieszkalnego o wymiarach w rzucie 6,60m x 6,80m na działce nr [...] w miejscowości O. - W. [...] gm. C. ( znajdującego się w dniu kontroli na etapie wykonania ścian parteru i poddasza, wykonanego stropu żelbetowego nad parterem i częściowo wykonanej konstrukcji drewnianej dachu - ustawione krowie ), jak również uporządkowania terenu po rozbiórce oraz zawiadomienia o jej zakończeniu - w terminie 7 dni od daty wykonania rozbiórki, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, celem przymuszenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji odwołał się do wyników przeprowadzonej w ramach postępowania wyjaśniającego w dniu [...].10.2001r. z udziałem inwestora kontroli na działce nr [...] w miejscowości O. - W. oraz oświadczenia D. J., zgodnie którym realizując budynek mieszkalny nie posiada ona wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia, prowadzi roboty bez nadzoru kierownika budowy, fundamenty wykonała w 1995r, a w 2000r. ściany parteru i poddasza oraz strop nad parterem wraz z konstrukcją dachu. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz rozstrzygając sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane mającej zastosowanie do obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie po 1.01.1995r organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 28 i art. 29 tej ustawy, które wymagają dla rozpoczęcia przedmiotowej budowy uzyskania pozwolenia na budowę oraz na art. 48 Prawa budowlanego przewidujący bezwzględny nakaz rozbiórki obiektów realizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja zawierająca nadto pouczenie o sposobie wniesienia odwołania, doręczona stronom postępowania - w tym D. J. [...].11.2001., została przez nią zaskarżona w piśmie z daty [...].12.2001r., złożonym w dniu [...].12.2001r.. Wnosząc w odwołaniu o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].11.2001r. znak [...] i wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku, D. J. podnosiła, że ponieważ nie posiadała środków finansowych na budowę domu mieszkalnego, aby zmniejszyć koszty postanowiła na starych fundamentach dobudować pomieszczenia mieszkalne, budowa jest prowadzona już od szeregu lat i ma służyć poprawie warunków mieszkaniowych małżonków i ich dzieci. Budynek stanowi całość z istniejącym już budynkiem mieszkalnym, znajduje się na terenie będącym jej własnością, który zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego jest terenem budowlanym, w miejscu istniejącego dawniej, spalonego budynku, zaś przysiółek gdzie mieszka skarżąca liczy kilkanaście domostw oddalonych od dróg, położony wśród pól i lasów. Decyzją z dnia 14.01.2002r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm. - tekst jednolity Dz.U. Nr 106 z 2000r. poz. 1126 ze zmianą w Dz.U. Nr 109 z 2000r. poz. 1157 ) po rozpatrzeniu odwołania D. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].11.2001r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając stanowisko organu pierwszej instancji za zasadne i zgodne z obowiązującymi w dacie realizacji robót przepisami Prawa budowlanego. Wskazując na okoliczności wynikające z protokołu kontroli i oświadczenia inwestora co do bezspornej realizacji przedmiotowego parterowego budynku bez pozwolenia na budowę organ drugiej instancji poza art. 28, art. 29 ust.1 i art. 48 Prawa budowlanego wskazał nadto na treść art. 3 tej ustawy, wyjaśnił że kwestie podnoszone w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy oraz pouczył strony o sposobie wniesienia skargi. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z daty [...].02.2002r., nadanej w urzędzie pocztowym [...].02.220r. D. J. kwestionując w całości decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14.01.2002r. znak [...] wnosiła o wstrzymanie jej wykonania, zarzucając naruszenie prawa oraz zasad współżycia społecznego. Nie przecząc, że do już istniejącego budynku mieszkalnego skarżąca dobudowała dodatkowe pomieszczenia D. J. wskazywała, że powyższe nie narusza jego konstrukcji, nie ma ujemnego wpływu na techniczne właściwości, nie stwarza zagrożenia dla ludzi, a jedynie poprawia warunki bytowe jej rodziny. Skarżąca wyjaśniała także, iż ubiegłoroczna powódź spowodowała, że stary budynek w którym mieszka z małymi dziećmi, dziadkami i chorą matką (osobą niewidomą, inwalidą I grupy) jest zawilgocony, na ścianie występuje grzyb i nie nadaje się on właściwie do zamieszkiwania. Wskazywała nadto, iż to częste choroby dzieci i matki miały wpływ na podjęcie decyzji o dobudowie dodatkowych pomieszczeń na istniejących od 1995r. ławach, przy braku środków finansowych na nowy dom, a istniejącej możliwości polepszenia własną pracą warunków mieszkaniowych całej rodziny. Skarżąca podała też, że przysiółek, który zamieszkuje liczy zaledwie kilka domostw położonych wśród pól, teren stanowi jej własność i zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego jest terenem budowlanym. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o oddalenie skargi zajmując analogiczne jak w decyzji stanowisko oraz wskazując, iż podnoszone przez D. J. okoliczności nie mają znaczenia dla prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art.3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.s.a.), rozstrzygając w granicach danej sprawy, uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany powołaną podstawą prawną oraz granicami skargi wyznaczonymi przez zakres zaskarżenia, podnoszone w niej zarzuty i zgłaszane wnioski ( art. 134 p.s.a. ). Orzekanie w granicach sprawy oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego, co w niniejszej sprawie skutkuje powinnością zbadania także decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...].11.2001r. znak [...] poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie kwestionuje ustaleń leżących u podstaw wydania decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, których prawidłowość nie budzi zastrzeżeń na gruncie jej oświadczeń oraz innych faktów stwierdzonych w protokole kontroli z dnia [...].10.2001r., zaś bliżej nie umotywowany zarzut naruszenia przepisów prawa nie zasługuje na uwzględnienie jako bezzasadny. Zaskarżone decyzje zostały wydane z uwzględnieniem, prawidłowych przepisów prawa materialnego oraz postępowania obowiązujących w datach orzekania przez organ pierwszej i drugiej instancji, przy ich właściwym zastosowaniu, w sposób adekwatny do istniejącego stanu faktycznego. W szczególności, zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 z uwzględnieniem zmian publikowanych w Dz.U. z 2000r. Nr 43 poz. 489, Nr 109, poz. 1157, Nr 120, poz. 1268 i w Dz. U. z 2001r., Nr 100, poz. 1085) - do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2., który stanowił, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie administracyjne w przedmiocie samowoli budowlanej na nieruchomości skarżącej będącej inwestorem została wszczęte przed po dniu 1.01.1995r., dotyczy ono obiektu budowlanego, będącego w trakcie realizacji, którego budowa nie została zakończona w wyżej skazanej dacie, co słusznie prowadziło do zastosowania art. 48 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania kontrolowanych decyzji. Ówcześnie obowiązujący art. 48 ustawy z dnia ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane przewidywał, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Pojęcia używane w tym przepisie definiował art. 3 powołanej ustawy, który w pkt 6 wskazywał, iż przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego, przy czym stosownie do innych punktów tego artykułu obiekt budowlany - pkt 1 - stanowiły : budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury - definiowane dalej w punktach 2 - 4, a art.28 Prawa budowlanego stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 Te ostatnie przepisy nie znajdują jednakże zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na rodzaj obiektu budowlanego. Jedyne odstępstwo od sankcji za samowolę budowlaną wprowadzał art. 49 zdanie pierwsze Prawa budowlanego, który stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Za zakończenie budowy obiektu w sensie techniczno-budowlanym może być uznany taki stan obiektu, który pozwala na jego przekazanie do normalnej przynajmniej w części eksploatacji i użytkowania, zatem wskazany wyżej przepis nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie , bowiem zważywszy niekwestionowane fakty wynikające z protokołu z dnia [...].10.2001r. i tam zawartego opisu obiektu budowlanego na działce skarżącej dobudowywanego do jednej ściany istniejącego już na działce domu nie można uznać, iż jego budowa została w datach wydania decyzji zakończona. Podnoszone w odwołaniu, a następnie w skardze okoliczności co do przyczyn samowoli, jej skutków, położenia obiektu, czy sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącej nie miały znaczenia prawnego podobnie jak fakt zaistniałej po dacie wydaniu orzeczeń powodzi i takie pozostają bez wpływu na prawidłowość zawartego w obu decyzjach rozstrzygnięcia. Jego kontrola w świetle zasad współżycia społecznego nie jest również dopuszczalna z uwagi na brak podstawy prawnej przewidującej taką możliwość na gruncie prawa administracyjnego. Mając na uwadze powyższe na uwadze oraz zważywszy, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu administracji publicznej są zgodne z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art. 151 p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło