II SA/Kr 2433/01
WyrokWSA w Krakowie2005-11-25
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Aldona Gąsecka-Duda, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która pełniła służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego, przysługują uprawnienia kombatanckie, nawet jeśli zostały przyznane za działalność przed rozpoczęciem tej służby?Ratio decidendi
Osobom pełniącym służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu, w tym również za działalność przed rozpoczęciem tej służby. Taka osoba podlega pozbawieniu przyznanych uprawnień kombatanckich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła W. M., który został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ ustalił, że W. M. w okresie, za który przyznano mu uprawnienia kombatanckie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej, pełnił służbę w strukturach Bezpieczeństwa Publicznego. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz zasadę sprawiedliwości społecznej i art. 49 Konstytucji RP. Decyzja organu została utrzymana w mocy.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę W. M.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IISA/ Kr 2433/ 01 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Janusz Kasprzycki ( spr. ) Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 24 lipca 2001r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - skargę oddala -
Decyzją z dnia [...] września 2000 r., Nr: [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił W. M. przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] maja 1976 r. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Ruchu Oporu w okresie od [...] lipca 1944 r. do [...] stycznia 1945 r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...] marca 1945 r. do [...] października 1947 r. (zaświadczenie ZBOWiD nr [...] ).
Organ wskazał, że W. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w szeregach Armii Ludowej i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. Nadto, w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że W. M. w okresie [...] marca 1945 do [...] października 1947 r. pełnił służbę i był zatrudniony w strukturach Bezpieczeństwa Publicznego (zaświadczenie KWP w [...] z [...] lipca 2000 r.).
Mając powyższe na uwadze jak i treść art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach... należało orzec o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, bowiem osobom zatrudnionym w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. M. podniósł, że decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego jak i procesowego. Stwierdził, że wadliwe jest ustalenie, iż jego tytuł kombatanctwa oparty jest na uczestnictwie w tzw. "utrwalaniu władzy ludowej", albowiem pełnił on służbę w organach PUBP w [...] z poboru w okresie od [...] marca 1945 r do [...] października 1947 r. Podczas tej służby brał udział w walkach z UPA na terenie Bieszczad. Powołał się na dokumenty znajdujące się w jego aktach osobowych i zaświadczenie KW Policji w [...] z dnia [...] lipca 2000 r. Jego zdaniem podstawą prawną kombatanctwa winien być art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach..., a zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 2 tejże ustawy stanowi w istocie naruszenie powyższych przepisów w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dodał także, że decyzja narusza zasadę sprawiedliwości społecznej oraz art. 49 Konstytucji RP, przepisy procedury administracyjnej dotyczące dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz poprawnej oceny dowodów.
Decyzją z dnia 24 lipca 2001 r., Nr: [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a", art. 21 ust. 2 lit. 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 6 września 2000 r.
W jej uzasadnieniu organ wskazał, że W. M. nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w Ruchu Oporu oraz "utrwalania władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka z tytułu "utrwalania władzy ludowej" został zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego. Powyższe świadczy o tym, że W. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w kwestionowanej uprzednio decyzji. Kierownik nie jest natomiast obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach..., co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wobec powyższego należało orzec jak w rozstrzygnięciu decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie W. M. zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7-9, 11-12 oraz art. 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. jak i przepisów prawa materialnego: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Podniósł, że Urząd bezpodstawnie uznał, że jest on "utrwalaczem władzy ludowej" ze skutkami przewidzianymi w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., ponieważ z poboru odbył on służbę w Sztabie AL. w okresie od [...] lipca 1944 r do [...] stycznia 1945 r. Został przydzielony do jednostki III Brygady im. "Ziemi Kieleckiej", która z mocy dekretu KRN z dnia 21 lipca 1944 r. została włączona w skład WP. Był zatem żołnierzem w czasie wojny, co powoduje, ze podstawą jego kombatanctwa winien być art. 1 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy o kombatantach....Ponadto brał udział w walce z Niemcami pod Gruszko-Jóźwikwem, pow. Końskie. Na rozkaz jego dowódcy wstąpił do służby w PUBP w [...] w dniu [...] marca 1945 r. Nie brał udziału w zwalczaniu zbrojnego podziemia.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.o.p.s.a.).
Stosownie natomiast do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Zasada, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 p.o.p.s.a.
Istota kontroli polega na ocenie zgodności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia przepisy k.p.a., a także regulacje ustawy o kombatantach.... Przy tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.o.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] lipca 1944 r. do [...] stycznia 1945 r. za działalność w Ruchu Oporu oraz w okresie od [...] marca 1945 r. do [...] października 1947 r. za walkę zbrojną o utrwalenie władzy ludowej.
Bezspornym jest jednak w niniejszej sprawie, że w okresie od [...] marca 1945 r do [...] października 1947 r. pełnił on służbę jako funkcjonariusz w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w [...].
Stosownie zatem, do treści art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" obowiązującej w dacie orzekania ustawy o kombatantach.... osobom, które pełniły służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego nie przysługują uprawnienia kombatanckie i są takich uprawnień pozbawiane z każdego tytułu. Oznacza to pozbawienie uprawnień kombatanckich, także tych, które zostały przyznane za działalność przed rozpoczęciem służby w aparacie bezpieczeństwa.
Stanowisko takie znalazło swój wyraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki TK z: 15 września 1999 r., sygn. akt: K 11/9915 lutego 1994 r., 15 lutego 1994 r., sygn. akt: K 15/93; OTK 1994 cz I, poz. 4; wyrok SN z 13 grudnia 2000 r., sygn. akt: III RN 37/00, Prok. I Pr. 2001/7-8/39, wyrok SN z 29 marca 1995 r., sygn. akt: III ARN 6/95, OSNAP, US 1995 nr 16, poz. 199, uchwała 7 sędziów SN z 7 maja 1992 r., sygn. akt: II KZP 7/91; OSNCP 1992, nr 10, poz. 174, uchwała NSA z 21 października 2002 r., sygn. akt: OPS 2/02, ONSA 2003/2/42, wyrok NSA z 25 października 2001 r., sygn. akt: V S.A. 411/01, LEX nr 121804, wyrok NSA z 15 grudnia 2000 r., sygn. akt: V S.A. 735/00, LEX nr 79352, wyrok NSA z 11 października 2000 r., sygn. akt: V S.A. 190/00, LEX nr 79354).
Na tle stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (24 lipca 2001 r.), jedyną możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez skarżącego przewidziano w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy, w myśl którego nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący wymaganych dowodów nie przedłożył, a nawet nie powoływał się na takie okoliczności, mimo poinformowania go o tym w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 6 września 2002 r., sygn. akt: V S.A. 3140/01, LEX, nr 149687).
Odnośnie podniesionych zarzutów naruszenia zasady sprawiedliwości i art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podnieść należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania kwestii konstytucyjności ustaw.
Konkludując stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło