III SA/Lu 631/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak(spr), Protokolant asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela oddala skargę. Starosta decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 9 ust. 1 i 1a oraz art. 9a ust. 1 i 2 oraz art. 9b ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 6, ust. 7 pkt 1, art. 9c ust. 1 pkt 1, art. 91d pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.) oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez Dyrektora Młodzieżowego Domu Kultury z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w sprawie aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego A. K. z domu O. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. K. z domu O. została zatrudniona w Młodzieżowym Domu Kultury na podstawie umowy o pracę od dnia 31 sierpnia 1999 r. na czas określony do dnia 31 grudnia 1999 r. na stanowisku referenta administracyjnego w wymiarze ½ etatu, a następnie na podstawie zawartej w dniu 3 stycznia 2000 r. umowie o pracę na czas nieokreślony na stanowisko organizatora imprez. Z treści tej umowy nie wynika by zatrudniona została na stanowisko nauczyciela. Na stanowisko to nie mogła zostać zatrudniona, gdyż nie posiadała odpowiednich kwalifikacji wymaganych przez ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. z 1991 r. Nr 98, poz. 433 ze zm.). W tego typu placówkach zgodnie z § 12 pkt 1 ramowego statutu stanowiącego załącznik Nr 1 do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 września 1993 r. w sprawie rodzajów, organizacji i zasad działania publicznych placówek oświatowo-wychowawczych zajęcia z wychowankami mogli prowadzić nauczyciele lub w uzasadnionych przypadkach inne osoby. A. K. nie mogła więc jako pracownik nie będący nauczycielem, na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239 ze zm.) uzyskać stopnia nauczyciela stażysty oraz nie mogła rozpocząć stażu na nauczyciela kontraktowanego i w konsekwencji uzyskać stopnia nauczyciela kontraktowego. Niezależnie od powyższego, stwierdzono, iż szereg czynności podjętych w tym zakresie było wadliwych. Między innymi istnieją w aktach trzy dokumenty określające odmiennie okres stażu; umowa kontraktu z dnia 1 września 2000 r. zawarta między opiekunem stażu M. B. a A. O. obowiązującą przez okres stażu, tj. od dnia 1 września 2000 r. do dnia 31 maja 2001 r., umowa kontraktu z dnia 1 września 2001 r. zawarta pomiędzy opiekunem stażu D. L. a A. O. obowiązującą przez okres stażu, tj. od dnia 1 września 2000 r. do dnia 31 maja 2002 r. Ocena dorobku zawodowego określa zaś okres stażu od dnia 1 września 2000 r. do dnia 31 maja 2003 r. Umowy te nie zostały zawarte przez uprawniony podmiot, gdy zgodnie z art. 9c ust. 4 Karty Nauczyciela to dyrektor przydziela nauczycielowi stażyście odbywającemu staż opiekuna spośród nauczycieli i zawiera z nim umowę. Również w dokumentacji przebiegu stażu A. K. zd. O. brak było wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego. Powinien on być złożony w terminie 14 dni od dnia otrzymania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu, gdyż uchybienie temu terminowi skutkuje obowiązkiem rozpoczęcia stażu na nowo. Analiza dokumentacji A. K. nie uzasadniała odbywania stażu poza okres określony przepisami prawa, tj. ponad 9 miesięcy. Staż powinien się więc zakończyć 31 maja 2001 r. Przesłanką uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela według art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9a ust. 1 pkt 1 i art. 96 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela obowiązującej w dacie wydania decyzji jest posiadanie wyższego wykształcenia z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym. A. K. zd. O. warunku tego nie spełniała, gdyż studia na Wyższej Szkole Pedagogicznej Związku Nauczycielstwa Polskiego podjęła w dniu 1 października 2000 r., a ukończyła w dniu 5 lutego 2004 r. z tytułem licencjata na kierunku pedagogika w zakresie pedagogika kulturoznawcza – menadżer i animator kultury, a więc po 8 miesiącach od nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela zawodowego nauczyciela kontraktowego. Przedstawione uchybienia skutkowały stwierdzeniem nieważności decyzji Dyrektora Młodzieżowego Domu Kultury z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego A. K. zd. O. A. K. zd. O. działając przez pełnomocnika D. L. odwołała się od tej decyzji wskazując, że zatrudniona została w dniu 1 stycznia 2000 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. § 12 pkt 1 załącznika do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 września 1993 r. w sprawie ramowego statutu publicznej placówki wychowania pozaszkolnego. Stopień nauczyciela stażysty nabyła zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), a staż na nauczyciela kontraktowego rozpoczęła zgodnie z art. 9d ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Stopień nauczyciela kontraktowego nadano jej prawomocną decyzją po uzyskaniu pozytywnej oceny dorobku zawodowego i akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Kurator Oświaty decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Według organu drugiej instancji nadanie A. K. zd. O. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego rażąco narusza prawo. W świetle zebranego materiału dowodowego nie posiadała ona odpowiedniego wykształcenia, również zawarta umowa o pracę i zakres czynności nie uprawniały wszczęcia procedury nadania stopnia awansu zawodowego. W stosunku do odwołującej nie można było stosować przepisów ustawy Karta Nauczyciela, gdyż nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku nauczyciela. A. K. zd. O. reprezentowana przez matkę D. L. w skardze oraz pismach kierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powołuje się na argumenty podniesione już w odwołaniu. Dokonuje również interpretacji przepisów ustaw i rozporządzeń, które według niej mają zastosowanie do wskazanego przez organy stanu faktycznego. Zarzuca jednocześnie niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego przez Starostę i Kuratora Oświaty. W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wnosił o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazywał, iż skargę wniosła w imieniu A. K. zd. O. osoba nie posiadająca pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Podtrzymał również argumentację zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania nadzwyczajnego, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a więc w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dlatego, że została ona wydana bez podstawy prawnej lub (tak jak w rozważanej sprawie) z rażącym naruszeniem prawa. Przepis ten wymaga więc nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem by było to naruszenie rażące. Sąd podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w tej mierze w orzeczeniu z dnia 21 października 1992 r., sygn. V SA 86/92, iż rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej, oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może się ostać jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organy decyzyjne badały treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydaniu oraz przede wszystkim ustaliły, że weryfikowane rozstrzygnięcie narusza rażąco przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę jego wydania. Zgodnie z ustawą z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dacie przyjęcia A. K. zd. O. do pracy na stanowisko organizatora imprez w Młodzieżowym Domu Kultury, jak i w aktualnym stanie prawnym - na stanowisku nauczyciela można było zatrudnić osobę posiadającą kwalifikacje nauczycielskie (art. 10 ust. 1 i ust. 3). Art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela w brzmieniu z dnia 4 stycznia 2000 r. stanowił, iż stanowisko nauczyciela mogła zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmując pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Szczegółowe kwalifikacje wymagane dla nauczycieli w zależności od typu i rodzaju placówki, w której są zatrudnieni, regulowało Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 433) w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Skarżąca zatrudniona została w Młodzieżowym Domu Kultury, który zgodnie z obowiązującym w tym okresie Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 września 1993 r. (Dz. U. Nr 95, poz. 434 z późn. zm.) w sprawie rodzajów, organizacji i zasad działania publicznych placówek oświatowo-wychowawczych zaliczony został do publicznych placówek oświatowo-wychowawczych - § 2 ust. 1 pkt 1). W placówkach oświatowo-wychowawczych mogli być zatrudnieni nauczyciele, którzy posiadali kwalifikacje określone w § 3 i § 2 cytowanego Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. A. K. zd. O. nie spełniała żadnego warunku kwalifikującego ją do zajmowania stanowiska nauczyciela według tych przepisów. W dacie zatrudnienia, tj. 1 stycznia 2000 r. nie legitymowała się świadectwem dojrzałości ani tym bardziej dyplomem ukończenia studiów magisterskich czy dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych lub kolegium nauczycielskiego. Zajęcia w placówce oświatowo-wychowawczej mogły być prowadzone przez "inne osoby" niż nauczyciele, a wynika to z treści § 12 załącznika Nr 1 obowiązującego wówczas Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 września 1993 r. w sprawie rodzajów, organizacji i zasad działania publicznych placówek oświatowo-wychowawczych, a także § 88 statutu MDK. Argumenty skarżącej, iż otrzymywała wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej wynagrodzeniu nauczyciela nie przemawiają za wersją prezentowaną w skardze, iż była zatrudniona jako nauczycielka. Wysokość wynagrodzenia zależała od uznania dyrektora placówki i ta kwestia nie ma wpływu do określenia kwalifikacji na dane stanowisko. Ponadto jeżeli skarżąca uważa, że istnieje spór co do charakteru jej zatrudnienia, może zwrócić się do sądu powszechnego (sądu pracy) o rozstrzygnięcie tej kwestii. Zatrudnienie skarżącej w placówce oświatowo-wychowawczej nie skutkowało automatycznym nabyciem uprawnień "nauczyciela". Ponieważ skarżąca nie była nauczycielem, nie można było wdrożyć w stosunku do niej procedury wynikającej z Karty Nauczyciela nabywania stopni awansu zawodowego. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi, iż w jej przypadku ma zastosowanie przepis art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 19 poz. 239). Przepis ten stanowi, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, z tym dniem uzyskują stopień nauczyciela stażysty i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę. Stosunki pracy z tymi nauczycielami wygasają z dniem 31 sierpnia 2006 r., o ile wcześniej nauczyciele ci nie uzyskają kwalifikacji i nie uzyskają stopnia nauczyciela kontraktowego lub nie zostanie z nimi rozwiązany stosunek pracy w odrębnym trybie. Należy zauważyć, iż w dacie wejścia w życie tej ustawy, tj. 6 kwietnia 2000 r. A. K. nie legitymowała się świadectwem dojrzałości i nie była zatrudniona jako nauczyciel. Przepis zaś powyższy miał zastosowanie do nauczycieli, którzy w dniu wejścia w życie tej ustawy byli zatrudnieni w szkole lub placówce, posiadali kwalifikacje nauczyciela do pracy w oświacie, ale w tej dacie świadczyli pracę na stanowisku, do którego nie posiadali wymaganych kwalifikacji. Traktowanie więc A. K. (zd. O.) jako nauczyciela stażysty i stosowanie wobec niej procedury nadawania stopni awansu zawodowego było rażącym naruszeniem przepisów Karty Nauczyciela. Również rażącym naruszeniem prawa było nadanie jej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wbrew dyspozycji art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela. Przepis ten wymaga od nauczyciela, który ubiega się o stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego posiadania kwalifikacji, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela czyli posiadanie wyższego wykształcenia z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i podejmowania pracy na stanowisku, do którego się to wystarczające kwalifikacje. A. K. w dacie wydania decyzji, tj. [...] czerwca 2003 r. nie posiadała wyższego wykształcenia ani nie ukończyła zakładu kształcenia nauczycieli. Niewłaściwa jest bowiem interpretacja powyższego przepisu dokonana przez pełnomocnika skarżącej, iż ukończenie drugiego roku studiów pedagogicznych przez A. K. jest równorzędne z wykształceniem na poziomie studium nauczycielskiego, tj. dwuletniej pomaturalnej szkoły. Pojęcie "zakładu kształcenia nauczycieli" na gruncie Karty Nauczyciela i przepisów wykonawczych do niej, tj. § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkód i wypadków, w których można zatrudnić nauczyciela nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288) - obejmuje kolegium nauczycielskie i nauczycielskie kolegium językowe, studium nauczycielskie, pedagogiczne studium techniczne, studium wychowania przedszkolnego i studium nauczana początkowego. Skarżąca natomiast nie ukończyła żadnego z powyżej wykazanych zakładów kształcenia nauczycieli, a dyplom licencjata na kierunku pedagogika w zakresie pedagogiki kulturoznawczej – menadżera i animatora oświaty uzyskała w dniu [...] lutego 2004 r., czyli po ośmiu miesiącach od wydania decyzji przez Dyrektora Młodzieżowego Domu Kultury. Naruszenie powyżej wykazanych przepisów Karty Nauczyciela stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nastąpiło bowiem naruszenie jednoznacznej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawnej. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z dnia 26 czerwca 2003 r. wydanej przez Dyrektora Młodzieżowego Domu Kultury o nadaniu A. O. (po mężu K.) Nr [...] stopnia nauczyciela kontraktowego nie da się pogodzić z zasadą praworządności w Rzeczypospolitej Polskiej, jako demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2000 r., sygn. akt V SA 2998/99, publ. Lex nr 51249 i z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1159/97, publ. Lex nr 41920). Również zgodzić się należy z organami decyzyjnymi, że naruszone zostały przepisy art. 9c ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, gdyż staż na nauczyciela kontraktowego powinien trwać 9 miesięcy oraz art. 9d ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela, gdyż brak było podstaw prawnych do jego przedłużenia na okres do 30 maja 2003 r. (do tego czasu wystawiono ocenę za okres stażu). W aktach osobowych skarżącej brakowało istotnego dokumentu, tj. wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego, który powinien być złożony w terminie 14 dni od otrzymania pozytywnej oceny dorobku zawodowego, co narusza art. 9d ust. 2 Karty Nauczyciela. Właściwość Starosty do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, wynika z treści art. 9b ust. 7 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela w związku z art. 5 ust. 5a i art. 5a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 67 poz. 329 z późn. zm.), w związku z art. 157 § 1 kpa), natomiast Kuratora Oświaty jako organu II instancji z treści art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela. Dodatkowo należy zauważyć, iż pełnomocnictwo dla D. L. do występowania przed sądem w imieniu A. K. zostało złożone dnia [...] grudnia 2004r. i wniosek pełnomocnika organu o odrzucenie skargi jest bezzasadny. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił żądania pełnomocnika Kuratora Oświaty o zasądzeniu kosztów postępowania, gdyż nie wykazał, by spełnione zostały przesłanki art. 208 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.