VI SA/Wa 1435/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie : Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant: Piotr Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "W.’’ Spółki Jawnej z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: w dniu [...] kwietnia 2004 r. miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] nr rejestracyjny [...] stanowiący własność spółki jawnej "W." z siedzibą w O.. Pojazd kierowany był przez kierowcę M. J.. W wyniku przeprowadzonej kontroli kierowca nie okazał wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w tym dniu oraz na okazanych wykresówkach z dnia [...] kwietnia 2004r. i [...] kwietnia 2004 skrócenie dziennego okresu odpoczynku . Na podstawie poczynionych w trakcie kontroli ustaleń, a także zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art.93 ust.1, art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r.o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088 ) oraz lp 1.11.11 ust 1 lit.b i lp.1.11.1 lit.a załącznika do wskazanej ustawy nałożył na "W." spółkę jawną z siedzibą w O. karę pieniężną w łącznej wysokości 600 zł ( sześćset złotych) w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów o czasie pracy kierowców. Organ I instancji nie uwzględnił wyjaśnień złożonych przez spółkę w toku postępowania administracyjnego, która podnosiła, iż z uwagi na fakt że kierowca M. J. prowadzi własną działalność gospodarczą jedynie przy pomocy środków transportu stanowiących własność spółki "W.", powinien on ponosić ewentualną odpowiedzialność za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Organ I instancji wskazał, iż z treści art. 92 ut.1 ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wynika, iż sankcje administracyjne za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców dotyczą podmiotów wykonujących transport drogowy, a osobami takimi nie są kierowcy przedsiębiorcy - przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika z definicji transportu drogowego i przewozów na potrzeby własne zawartych w art. 4 pkt 1 - 3 i 4 ustawy. Stroną umowy przewozu, zawsze jest przedsiębiorca. Pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania z uwagi na skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania i wskazując iż kara pieniężna powinna być nałożona na wykonującego transport drogowy kierowcę. Po rozpoznaniu powyższego odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071 z późn. zm.) uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wyjaśnienia sprzecznych informacji wynikających z ustaleń organu I instancji. Z protokołu kontroli wynikało bowiem, iż kierowca nie okazał wykresówki z dnia [...].04.2004r. a jednocześnie stwierdzono, na podstawie okazanej wykresówki z dnia [...].04 2004r., iż kierowca skrócił dzienny odpoczynek. Organ II instancji stwierdził, iż bez wyjaśnienia powyższej kwestii nie jest w stanie wydać rozstrzygnięcia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż w protokole kontroli omyłkowo wpisano, że kierowca nie okazał wykresówki z dnia [...].04.2004r., gdy tymczasem chodziło o wykresówkę z dnia [...].04.2004r. co ustalono na podstawie załączonych do akt kopii wykresówek. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ponownie nałożył na "W." spółkę jawną z siedzibą w O. karę pieniężną w łącznej wysokości 600 zł ( sześćset złotych) w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów o czasie pracy kierowców. Pismem z dnia [...] stycznia 2005r. spółka złożyła odwołanie od wskazanej decyzji podtrzymując stanowisko wyrażone w poprzednich pismach, iż w jej ocenie decyzja nie została skierowana do właściwego podmiotu. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1, art. 42, art. 87 ust.1, art. 92 ust.1 pkt 6 oraz lp.1.11.1 lit. a i b lp.1.11.11 ust.1 lit.b załącznika ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, art. 14 ust. 1 i art.15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym ( Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), art1 pkt3, art8 ust1-2 i ust7, art9 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ( Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), art.28 i 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 92 poz. 879) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił stanowisko organu I instancji co do oceny stanu faktycznego i prawnego. Poza obszernym opisaniem stanu prawnego, Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż podniesione przez stronę argumenty odnośnie obciążenia odpowiedzialnością wykonującego transport drogowy kierowcę nie zasługują na uwzględnienie. Wynika to bezpośrednio z treści art.92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym tylko podmioty wykonujące usługi w sposób ciągły i zorganizowany w zakresie prowadzonej działalności odpowiadają za naruszenie ustaw określonych w art..92 ust 1 wskazanej ustawy. Za działania lub zaniechania kierowcy odpowiedzialność administracyjno - prawną ponosi, więc przedsiębiorca. W skierowanej w dniu [...] czerwca 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze – spółka jawna "W." wniosła stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005r. na podstawia art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a tj. z uwagi na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania. W ocenie strony skarżącej ustawa o transporcie drogowym nakłada bezpośrednio na kierowcę sankcje za naruszenie obowiązków administracyjnych określonych w tej ustawie . Zdaniem skarżącej spółki ustawa rozróżnia dwie grupy podmiotów wykonujących transport drogowy i tak z jednej strony są to przedsiębiorcy, którzy na podstawie stosownych licencji prowadzą działalność transportową, z drugiej kierowcy wykonujący transport drogowy. A zatem hipoteza art.92 ustawy o transporcie drogowym dotyczy zarówno przedsiębiorstwa transportowego jak i kierowców ten transport wykonujących. Podkreślono, iż kierowcy współpracujący ze skarżącą spółką są samodzielnymi przedsiębiorcami wpisanymi do ewidencji działalności gospodarczej, co nakłada na nich obowiązek przestrzegania prawa i ponoszenia odpowiedzialności za jego naruszanie. Na poparcie swojego stanowiska strona powołała stanowisko Ministerstwa Transportu z dnia [...] marca 2005r., w którym to piśmie dokonano wykładni art.92 ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie strona skarżąca uznała, iż niezrozumiałe jest powoływanie się przez organ II instancji na przepisy unijne w sytuacji gdy kontrola została dokonana w dniu [...] kwietnia 2004r., a więc przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Również ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców weszła w życie z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej. Zdaniem skarżącej w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego doszło ponadto do naruszenia art.10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przede wszystkim jednak Sąd nie dopatrzył się istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie w postaci skrócenia dziennego odpoczynku na wykresówkach dnia [...].04.2004r. i [...].04.2004r. oraz nieokazanie 1 wykresówki z dnia [...].04.2004r. u prowadzącego pojazd kierowcy M. J., co stwierdzono w trakcie przeprowadzonej kontroli w dniu [...] kwietnia 2004r. Sam fakt naruszeń nie jest sporny, natomiast zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do odmiennej oceny odpowiedzialności administracyjnej strony. Sąd nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż na kierowcach jako podmiotach wykonujących transport drogowy spoczywa odpowiedzialność za stwierdzone w czasie kontroli naruszenia m.in. przepisów o czasie pracy kierowców. Podkreślić należy, iż wykonującym transport drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 4 pkt 1 - 3 ustawy o transporcie drogowym, niezależnie od tego czy jest do tego uprawniony na podstawie licencji, czy też nie. Natomiast przewoźnikiem w rozumieniu ustawy jest tylko ta osoba, która wykonuje transport drogowy na podstawie stosownego administracyjnego uprawnienia. Z tego powodu w art. 92 posłużono się szerokim terminem "wykonujący transport drogowy", ażeby sankcjami z tego przepisu objąć wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową naruszają prawo. Zarówno te, które są uprawnionymi przewoźnikami, jak i te które tego przymiotu nie mają, a mimo to wykonują działalność polegającą na transporcie drogowym lub przewozów na potrzeby własne, w rozumieniu ustawy. W przeciwnym wypadku nigdy nie można by było nałożyć kary pieniężnej np. z tytułu wykonywania przewozów bez licencji, zezwolenia czy zaświadczenia. Prawidłowość takiego rozumowania, potwierdza treść art. 93 ust.1 cytowanej ustawy, który mówi, że karę m.in. za nieprzestrzeganie przepisów o czasie pracy kierowców, nakłada się na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, a nie na kierowcę, który w ramach tego transportu lub przewozu "tylko" kieruje pojazdem. W istocie kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia wykonuje jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których suma dopiero jest transportem drogowym, w rozumieniu ustawy transportowej. Natomiast sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. Tym samym, stwierdzić należy, iż za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo reprezentowane przez osobę lub organy, które je prowadzą. To na nich spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Konsekwencją tych wymogów są także inne przepisy ustawy o transporcie drogowym, np. art. 15 ust.1 pkt 2 lit.e ,w którym przewidziano obligatoryjne cofnięcie licencji w razie rażącego naruszenia przepisów dotyczące czasu pracy kierowców. A zatem zaskarżona decyzja skierowana została do właściwego adresata tj. prowadzącej działalność transportową "W." spółki jawnej z siedzibą w O.. Za bezzasadny Sąd uznał również zarzut skarżącego, iż decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ II instancji powołał się na przepisy nieobowiązujące w dacie przeprowadzonej kontroli. Zgodnie z podstawową zasadą postępowania administracyjnego oraz ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji powinien oceniać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej, albowiem orzeka on w sposób merytoryczny. Oznacza to, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie w czasie między wydaniem decyzji w I instancji a rozpoznaniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. W takiej sytuacji niezbędny jest przepis przejściowy, który stanowi, że do spraw będących w toku mają być w dalszym ciągu stosowane przepisy dotychczasowe ( patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2003.03.24, II SA 2057/01, LEX nr 121774; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1999.12.21 IV SA 2079/97 LEX nr 48737). Mając na uwadze, iż z dniem 1 maja 2004r. w Polsce obowiązywać zaczął nowy stan prawny związany z przystąpieniem do Unii Europejskiej, a brak jest przepisów przejściowych odnośnie przedmiotowej sprawy, które umożliwiałyby stosowanie poprzednio obowiązujące akty prawne, za prawidłowe uznać należy działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który uwzględnił przy rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy nowy stan prawny. Zdaniem Sądu w sprawie nie miało również miejsce naruszenie praw strony w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2004r. strona zawiadomiona została na postawie art. 61§ 1 k.p.a. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Umożliwiono jej złożenie wyjaśnień w sprawie, a będąc świadoma toczącego się postępowania mimo braku pouczenia jej przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań mogła zapoznać się z dokumentami administracyjnymi. Ponadto z akt sprawy nie wynika aby jakiekolwiek czynności podejmowane były bez udziału strony. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak na wstępie.