IV SA/Gl 439/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie: NSA Zofia Borowicz (spr.) WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie szkolenia kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kategorii B 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta Powiatu T. udzielił J. O. zezwolenia na prowadzenie szkolenia kandydatów na kierowców w zakresie prawa jazdy kat. B. Wskutek wniesionego w dniu [...] odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej oznaczenia zezwolenia numerem i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. J. O. od tej decyzji wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r. sygn.akt II SA/Ka 1008/01 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd zauważył, że została ona wydana z naruszeniem art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 136 kpa. Wobec tej treści rozstrzygnięcia Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie. Opisując przebieg postępowania w sprawie organ orzekający wskazał, że wobec wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] Nr [...], którą przekazana została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji sprawa w części dotyczącej oznaczenia zezwolenia numerem, Starosta Powiatu T. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...]. Rozstrzygnięciem tym postanowił nadać zezwoleniu numer [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zezwolenie o tym numerze było jedynym zezwoleniem wydanym J. O. Od tej decyzji J. O. wniósł ponownie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu T. z dnia [...] Decyzji tej J. O. nie zaskarżył do Sądu. Kolegium stwierdziło, iż wniesienie poprzednio skargi do Sądu na decyzję organu odwoławczego nie wstrzymało jej wykonania, dlatego zostały wydane kolejne rozstrzygnięcia w sprawie przez organ administracji. Organ podkreślił też, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2003 r. (sygn. II SA/Ka 1008/01) nie wzruszył podjętych w sprawie rozstrzygnięć po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] (nr [...]). Mianowicie wyrok Sądu nie wzruszył decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...] jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...] z dnia [...] W ocenie organu w tej sytuacji postępowanie odwoławcze wszczęte pismem J. O. z dnia [...] należało umorzyć. Podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją administracyjną, w tych samych granicach przedmiotowych i podmiotowych sprawy, naruszyłoby zasadę trwałości decyzji określoną w art. 16 kpa i z mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa powodowałoby jej nieważność. Kolegium wywiodło też, iż sprawa numeru zezwolenia nie ma zasadniczego znaczenia wobec faktu, że J. O. dopiero od [...] tj. od dnia odbioru zezwolenia Starosty Powiatu T. posiadał uprawnienia do szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i wystawiania im zaświadczeń. Wobec żądania odwołującego się, a dotyczącego zwrotu kosztów stawiennictwa organ uznał je za bezzasadne w świetle art. 56 § 1 kpa. W skardze J. O. kwestionując rozstrzygnięcie Kolegium wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji szczegółowo argumentując przyczyny z jakich w jego ocenie decyzja ta jest sprzeczna ze stanem faktycznym. Zakwestionował też stanowisko organu odnośnie nieuwzględnienia żądania zwrotu kosztów stawiennictwa. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne badają czy decyzje będące przedmiotem skargi nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami lub wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie przede wszystkim z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] wydało decyzję kasacyjną w oparciu o art. 138 § 2 kpa, która została zaskarżona do sądu administracyjnego. Wskutek wydania tej decyzji doszło do wydania w postępowaniu administracyjnym kolejnych decyzji tj. decyzji Starosty z dnia[...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Decyzje te były ostateczne w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r. (sygn.akt II SA/Ka 1008/01). Aczkolwiek wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje formalnie wykonania zaskarżonej decyzji, to jednakże organ odwoławczy, który zobowiązany jest do udzielenia odpowiedzi na skargę, a zatem posiada wiedzę o zaskarżeniu aktu do Sądu, powinien podjąć stosowne czynności procesowe w celu powstrzymania działań zmierzających do wydania dalszych rozstrzygnięć w sprawie przed rozpoznaniem skargi. Sens zaskarżenia decyzji do sądu jest bowiem taki, że podlega ona kontroli sądowej w zakresie jej zgodności z prawem. Efekt postępowania sądowego może polegać na uchyleniu decyzji kasacyjnej, co w konsekwencji pozbawi podstawy prawnej decyzję wydaną w ponownie prowadzonym postępowaniu. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skutki uchylenia przez Sąd decyzji kasacyjnej, w sytuacji gdy zakończyło się już ponowne postępowanie w sprawie administracyjnej są zatem takie, że organ odwoławczy zobligowany jest do wznowienia postępowania prowadzonego ponownie i zakończonego nowymi decyzjami – stosownie do art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Następnie w normalny sposób powinno być prowadzone i zakończone postępowanie odwoławcze, które wcześniej zakończyło się uchyloną przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzją kasacyjną. Brak było zatem w niniejszej sprawie podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego wszczętego pismem J. O. z dnia [...] Przy uwzględnieniu zaistniałej w sprawie sytuacji procesowej, związanej z faktem, iż toczyły się dwa różne postępowania: sądowe i ponowne postępowanie administracyjne, organ orzekający zobligowany był uwzględnić ten stan rzeczy i podjąć wpierw czynności jako organ nadzorczy w celu wzruszenia w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa) decyzji Starosty Powiatu T. z dnia [...] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Ostatnio wymienione decyzje zostały bowiem wydane w oparciu o decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] która następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2003 r. została uchylona. Uznanie w tym stanie rzeczy – jak to przyjęło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – że postępowanie odwoławcze wszczęte pismem J. O. z dnia [...] należało umorzyć, rażąco narusza art. 138 § 1 pkt 3 kpa i art. 105 kpa. Wydana w tym przedmiocie decyzja jest więc nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Postępowanie odwoławcze może bowiem zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, co będzie miało miejsce wtedy, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 kpa), jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 kpa). Inne przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przed I instancją nie mają tu zastosowania. Umorzenie postępowania odwoławczego oznacza bowiem, że wiążąca jest decyzja organu I instancji. W sytuacji gdy organ uznaje, że sprawa dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa, to wydaje decyzję o jakiej mowa w art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa tj. o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Jednakże taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie także nie miała miejsca. Jak już wyżej wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny skutek uchylenia przez Sąd decyzji kasacyjnej – w sytuacji, gdy przed wydaniem przez Sąd wyroku decyzje w ponownym postępowaniu administracyjnym stały się ostateczne – jest taki, że organ odwoławczy winien rozpatrzeć odwołanie skarżącego z dnia [...] Uchylenie decyzji kasacyjnej uzasadniało ponadto wznowienie postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Uchylenie decyzji organu odwoławczego przez Sąd w praktyce oznacza, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownie przeprowadzić postępowanie odwoławcze uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu. Organ odwoławczy musi zatem dokonać wyboru rodzaju decyzji odwoławczej, które zostały wymienione w art. 138 kpa biorąc przy tym pod uwagę uchybienia wskazane w orzeczeniu sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12.03.1999 r. sygn. I SA/Łd 614/97, zbiór LEX 37211). Zatem z przyczyn wyżej wykazanych zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a.