IV SA/Wa 1791/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 r. [...] w przedmiocie przejęcia majątku ziemskiego - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 utrzymał w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia 6 lutego 2004r. umarzającą postępowanie o zwrot części majątku "[...]" o pow. 49,30 ha położonego w gminie B., powiat [...], przyjętego na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, poz.13) W uzasadnieniu decyzji podano, że majątek ziemski "[...]" o powierzchni 83,50 ha będący byłą własnością J. C. przeszedł na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej. Wnioskiem z dnia 16 października 2003r. S. C. spadkobierca J. C. wystąpił o zwrot części przedmiotowego majątku o powierzchni 49,30 ha podnosząc, iż nie dokonano parcelacji tej części majątku. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe w świetle przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Majątek "[...]" został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 lit e w/w dekretu, ponieważ obszar użytków rolnych przekraczał 50 ha. Prawo własności Skarbu Państwa zostało wpisane w księdze wieczystej na podstawie wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia 24 października 1946r. skierowanego do Sądu Okręgowego Wydział Hipoteczny w P. Przepisy dekretu nie zawierają normy dającej podstawę organowi administracyjnemu do orzekania o zwrocie części składowej przyjętego majątku ziemskiego. W konsekwencji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że skoro żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa, bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. C. zarzucając nieuwzględnienie art. 15 dekretu z dnia 6 września 1944r. zgodnie z treścią, którego "przy wypracowaniu planu podziału pewna część ziemi zostaje niepodzielona dla utrzymania wzorcowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkół rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej". Skarżący podniósł, iż z dokumentów mu dostępnych wynika, iż nie określono na jakie cele specjalne część majątku o powierzchni 49,3 ha została wyłączona, przez co niedopełniono czynności do jakich zobowiązywał art. 15 dekretu, a tym samym naruszono art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że unormowania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3, pa 13 ze zm.) ograniczyły kognicję organów administracji publicznej wyłącznie do orzekania o zaistnieniu bądź nie zaistnieniu przesłanek z art. 2 ust 1 lit. e) tego dekretu, a więc w kwestii czy z uwagi na obszar, majątek ziemski podlegał działaniu dekretu. Do właściwości organów administracji publicznej nie należy zatem badanie innych żądań byłych właścicieli o charakterze cywilnym, a w tym np. czy przysługuje im zwrot części majątku. Skoro tak, to w świetle poczynionych ustaleń postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących podlegało umorzeniu w trybie art. 105 kpa. Stosownie do treści art. 105 § 1 kpa organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację braku przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny j jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 1996., s. 462). Mówiąc inaczej, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Zatem umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji gdy nie istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pozostaje w zgodzie z art. 105 § 1 kpa. W rozpatrywanej sprawie, jak już powiedziano powyżej, brak było przepisu prawa materialnego dającego organom administracyjnym obu instancji podstawę do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie części nierozparcelowanego majątku ziemskiego "[...]" zgodnie z żądaniem skarżącego zawartym we wniosku z dnia 16 października 2003r. Odnosząc się do zarzutu skargi nieuwzględnienia art. 15 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, należy podkreślić, iż okoliczność ewentualnego niezachowania zasad podziału ziemi wchodzącej w skład przejętego majątku na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Dekret z datą jego wejścia w życie, odnośnie nieruchomości ziemskich wymienionych w jego art. 2 ust 1 lit. e, wywoływał skutki rzeczowe w zakresie przejścia na własność Państwa tych nieruchomości ex lege. Zaistnienie tych skutków rzeczowych nie było uzależnione ani od wystawienia zaświadczenia wojewódzkiego urzędu ziemskiego stwierdzającego, że nieruchomość jest przeznaczona na cele reformy rolnej, ani od dokonania na jego podstawie wpisu w księdze wieczystej na zasadach określonych w art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych prawa własności nieruchomości przyjętych na cele reformy rolnej (DZ. U. Nr 39, poz. 233 ze zm.). Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.). Sąd orzekł jak w sentencji.