VI SA/Wa 1329/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie : Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Piotr Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym oddala skargę Pani E. T. w dniu [...] sierpnia 2004 r. złożyła wniosek o wpisanie na listę tłumaczy przysięgłych języka niemieckiego przy Sądzie Okręgowym w [...] podnosząc, iż w latach 1991 -1995 była tłumaczem przysięgłym sądowym i notarialnym w Niemczech oraz posiada kilkaset dokumentów potwierdzających jej pracę w charakterze tłumacza przysięgłego, a obecnie prowadzi firmę i biuro tłumaczeń. Decyzją z [...] września 2004 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie uwzględnił wniosku pani E. T.. W uzasadnieniu podkreślił, iż zainteresowana nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18, poz. 112 z późn. zm.), jako że nie posiada tytułu magistra filologii germańskiej oraz nie wykazała w żaden sposób umiejętności tłumaczenia. Prezes Sądu Okręgowego wskazał również, że w okręgu [...] funkcje tłumaczy przysięgłych języka niemieckiego pełnią 82 osoby i w jego ocenie liczba ta jest wystarczająca dla zapewnienia właściwego funkcjonowania organów wymiaru sprawiedliwości. Podniósł także, iż ustanowienie tłumaczem przysięgłym nie ma żadnego związku z możliwością dokonywania tłumaczeń przysięgłych w ramach prowadzonej przez panią E. T. działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji pani E. T. odwołała się w dniu [...] września 2004 r. do Ministra Sprawiedliwości podnosząc, iż praca w charakterze tłumacza przysięgłego sądowego i notarialnego w Niemczech po uprzednim zdaniu egzaminu w dniu [...] czerwca 1991r. i zaprzysiężeniu przed Sądem Krajowym we [...] nad Menem stanowi wystarczające potwierdzenie jej kwalifikacji do wykonywania funkcji tłumacza przysięgłego języka niemieckiego przy Sądzie Okręgowym w [...]. Zwróciła także uwagę, iż prowadzenie własnej firmy i biura tłumaczeń, które podyktowane jest koniecznością pracy w nienormowanym czasie z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem nie uzasadnia odebrania jej możliwości stania się osobą zaufania publicznego jaką jest tłumacz przysięgły. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. uchylił decyzję Prezesa Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uzasadniając że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 18 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w zw. z art. 106 K.p.a.. Minister Sprawiedliwości podniósł również, iż celowe byłoby rozważenie możliwości ewentualnego wystąpienia przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody -w trybie § 18 ust.2 rozporządzenia - na wykazanie znajomości języka niemieckiego i umiejętności tłumaczenia za pomocą dokumentów innych niż dyplom ukończenia studiów wyższych z zakresie filologii germańskiej oraz na przeprowadzenie sprawdzianu pisemnego i ustnego z tłumaczenia tekstów prawniczych w zakresie języka niemieckiego. Po odpowiednim wniosku Prezesa Sądu Okręgowego w [...], Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. wyraził zgodę na wykazanie przez panią E. T. znajomości języka niemieckiego za pomocą przedstawionych przez nią dokumentów. Decyzją z [...] marca 2005 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku pani E. T. o ustanowienie tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego. W uzasadnieniu podniósł, iż z uwagi na nieukończenie podjętych czynności przygotowawczych do wpisu na listę tłumaczy przysięgłych do dnia 27 stycznia 2005 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 listopada 2004r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. U. Nr 273, poz. 2702) utracił kompetencje do ustanawiania tłumaczy przysięgłych. W myśl nowej regulacji organem właściwym do ustanawiania tłumaczy przysięgłych jest Minister Sprawiedliwości, do którego zainteresowana powinna zwrócić się ze stosownym podaniem. Od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] pani E. T. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości podnosząc, iż fakt, że czynności przygotowawcze nie zostały zakończone do dnia wejścia w życie nowych przepisów nie może rodzić dla niej negatywnych skutków - konieczności wszczęcia studiów uzupełniających oraz, iż zgodnie z generalną zasadą jaka powinna mieć zastosowanie w jej sprawie, postępowanie wszczęte przed wejściem w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego powinno toczyć się według przepisów obowiązujących w chwili złożenia wniosku, tj. powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Decyzją z dnia [...] maja 2005r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Do dnia 26 stycznia 2005r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. Nr 18, poz. 112). Zgodnie z § 1 tego aktu tłumaczy przysięgłych ustanawiał prezes sądu okręgowego. Jednakże w dniu 27 stycznia 2005 r. weszła w życie ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego, w wyniku czego postępowanie przed Prezesem Sądu Okręgowego w [...] stało się bezprzedmiotowe, gdyż utracił on kompetencje do ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego nie zawiera wprawdzie przepisów określających sposób postępowania z wnioskami o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, które zostały złożone przed jej wejściem w życie, jednakże biorąc pod uwagę, że ustawa w zasadniczy sposób zmieniła tryb postępowania w sprawie ustanowienia tłumacza przysięgłego, organy właściwe do stwierdzania prawa do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego oraz wymagania stawiane kandydatom do tego zawodu, w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe przekazanie wniosku o ustanowienie tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego organowi właściwemu, tj. Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 65 § 1 K.p.a. Ustanowienie pani E. T. tłumaczem przysięgłym na mocy uprzednio obowiązujących przepisów jest niemożliwe nawet gdy rodzi to dla niej negatywne skutki. Stosownie do art. 6 K.p.a., organ administracji zobligowany jest do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa. W przypadku zastosowania przepisów nieobowiązujących, decyzja wydana na ich podstawie, jako rażąco naruszająca prawo, dotknięta jest wadą nieważności. W takiej sytuacji umorzenie przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] postępowania w sprawie o ustanowienie tłumaczem przysięgłym było obligatoryjne. Jak bowiem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 1990 r. (II S.A. 1240/89) "Jeżeli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 106 § 1 K.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem". Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego, pani E. T. będzie mogła ubiegać się o wpisanie na listę tłumaczy prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości po uzupełnieniu wykształcenia i zdaniu egzaminu na tłumacza przysięgłego prowadzonego przez Państwową Komisję Egzaminacyjną. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Pani E. T. zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i rozpoznania wniosku wg. nowych przepisów. W uzasadnieniu powołała się na zasadę niedziałania prawa wstecz. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżąca E. T. wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym złożyła w dniu [...] sierpnia 2004r. W tej dacie obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. Nr 18. poz. 112 z późn. zm.). W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, ustanawia przy sądzie okręgowym prezes tego sądu. Wymogi, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym zawarte były w § 17 i § 18. Zgodnie z tymi przepisami tłumaczem przysięgłym mogła być ustanowiona osoba spełniająca warunki określone w § 17 pkt 1 - 6, która między innymi wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz umiejętność tłumaczenia. Sposób wykazania znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczenia określił § 18 ust. 1 i 2. Zgodnie z tym przepisem znajomość języka i umiejętność tłumaczenia można było wykazać poprzez wylegitymowanie się dyplomem ukończenia i uzyskania tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych czy studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. Znajomość języka i umiejętność tłumaczenia mogła być również, za zgodą Ministra Sprawiedliwości, wykazana innym, niż opisanym wyżej dyplomem czy świadectwem, lub mogła być stwierdzona w inny sposób. Skarżąca nie spełniała wymogów określonych w § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia; wprawdzie przedłożyła zaświadczenie, że zaliczyła 10 semestrów filologii germańskiej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu [...] jednak do ukończenia studiów pozostało jej złożenie pracy pisemnej i egzaminu magisterskiego. Tak więc od zgody (uznania) Ministra Sprawiedliwości zależała możliwość wykazania znajomości jezyka obcego innymi dokumentami niż dyplomem, o jakim mowa w ust. 1 § 18 cyt. rozporządzenia. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. po rozpoznaniu wniosku Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Minister Sprawiedliwości wyraził zgodę na wykazanie przez panią E. T. znajomości języka niemieckiego za pomocą przedstawionych dokumentów. Decyzją z dnia [...] marca 2005r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. Nastąpiło to z racji wejścia w życie nowych przepisów w zakresie tłumaczy przysięgłych zawierających inny tryb ich ustanawiania, które uczyniły dotychczas prowadzone postępowanie bezprzedmiotowym z uwagi na fakt, że Prezes Sądu Okręgowego nie jest już organem właściwym do ustanowienia tłumaczem przysięgłym. Z dniem 27 stycznia 2005r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 25 listopada 2004r. o zawodzie tłumacza przysięgłego, zmienił się zasadniczo tryb postępowania ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Organem 1 instancji nie jest już prezes sądu okręgowego, organem właściwym do nadawania uprawnień tłumaczom, przysięgłym jest Państwowa Komisja Egzaminacyjna powoływana przez Ministra Sprawiedliwości (art. 3). Zdanie egzaminu skutkuje nabyciem uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza, potwierdzonym świadectwem wydanym przez Ministra Sprawiedliwości (art. 5 ust. 2). Ustawa z dnia 25 listopada 2004r. o zawodzie tłumacza przysięgłego zawiera przepis art. 33 zapewniający ochronę praw nabytych przez, dotychczasowych tłumaczy przysięgłych. Brak przepisów przejściowych odnośnie postępowań wszczętych a nie zakończonych przed datą wejścia w życie ustawy, zdaniem Sądu. nie świadczy o naruszeniu przepisów art. 2 i art. 32 Konstytucji. Ustawą został stworzony nowy zawód - tłumacz przysięgły. Ustawodawca unormował status tłumaczy jako tłumaczy publicznych, którzy wykonują tłumaczenia nie tylko na potrzeby sądu, prokuratury czy policji, również na potrzeby całego społeczeństwa. Zmienił organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom publicznym z prezesa sądu okręgowego na Państwową Komisję Egzaminacyjną. Projekt ustawy był szeroko konsultowany (vide: Uzasadnienie do projektu ustawy, System Informacji Prawnej LEX ("Omega") 34/2005). Pomimo pozostawienia takiego samego określenia ,,tłumacz przysięgły" jest to nowy zawód, który mogą wykonywać osoby spełniające inne wymagania niż tłumacze przysięgli ustanowieni przy sądach okręgowych. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2002r. sygn. akt III RN 59/01 OSNP 2003/3/56). Jeżeli pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a rozpatrzeniem odwołania uchylone zostały przepisy, które stanowiły podstawę prawną decyzji organ odwoławczy może jedynie uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999r. sygn. akt I SA 1325/98 LEX nr 47971). W doktrynie wyrażany jest pogląd, że bezprzedmiotowe jest postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy (komentarz do KPA B. Adamiak i J. Borkowski wyd.7 str. 486). Ponadto, jak stwierdził słusznie W. Chróścielewski w glosie do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1995r., SA/Kr 95/95 "Umorzenie postępowania powinno nastąpić nie tylko wtedy, gdy przepis intertemporalny nakazuje stosowanie do załatwienia spraw będących w toku nowych przepisów nie przewidujących załatwienia sprawy w trybie decyzji administracyjnych, ale także wtedy, gdy takiego przepisu międzyczasowego nie ma." Z powyższego należy wyprowadzić wniosek, że tym bardziej organ pierwszej instancji obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie w toku postępowania a przed wydaniem decyzji, w wypadku jeżeli brak jest stosowanych przepisów intertemporalnych nakazujących stosowanie poprzedniej regulacji pod której rządami postępowanie zostało wszczęte i umorzyć postępowanie w sprawie. Minister Sprawiedliwości musiał zatem uwzględnić stan prawny istniejący w dacie podejmowania decyzji i utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje tu z racji braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie złożonego wniosku. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.