I SA/Wa 1991/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski WSA Daniela Kozłowska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S. T. i E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. ze skargi S. T. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. odrzuca skargę E. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2004 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia S. T. i E. S. umorzyło postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] wydanego w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością Wojewodzie [...], wniosku J. T. o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przez W. T. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji podał następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 kpa oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. Nr 6 z 2004r., poz. 39), przekazał zgodnie z właściwością do rozpatrzenia Wojewodzie [...] wniosek J. T. dotyczący zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przez W. T. Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego potwierdza, w drodze decyzji wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynikało, że właścicielem mienia pozostawionego poza granicami kraju był W. T., którego ostatnim miejscem zamieszkania były [...], a z wnioskiem o realizację uprawnień dotyczących mienia zabużańskiego wystąpił jego spadkobierca J. T. Kolegium podało, że zażalenie na powyższe postanowienie wniosły S. T. i E. S., a więc osoby do których zaskarżone postanowienie nie zostało skierowane. W związku z powyższym pismem z dnia [...] września 2004 r. zwrócono się do S. T. i E. S. o udokumentowanie następstwa prawnego po wnioskodawcy J. T. W odpowiedzi S. T. w piśmie z dnia [...] września 2004 r. stwierdziła, że spadkobiercy J. T. zostali wskazani, co pozwala na prowadzenie postępowania, a żądanie w tej chwili odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest kolejnym krokiem ze strony Urzędu mającym na celu odwleczenie merytorycznego rozpoznania sprawy. Wobec powyższego Kolegium uznało, że S. T. i E. S. nie mogły być uznane za strony postępowania, gdyż z zaskarżonego postanowienia nie wynikały dla nich uprawnienia bądź obowiązki natury prawnej. Ponadto osoby te w żaden sposób nie udokumentowały swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa i wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły S. T. i E. S., wnosząc o jego uchylenie. Skarżące podniosły, iż jako spadkobierczynie J. T. chcą potwierdzić jego uprawnienia i na tę okoliczność w sprawie zostały przedstawione oryginalne dokumenty, dalsza ich realizacja nie miała znaczenia w sprawie rozpoznawanej przed organem pierwszej instancji i dlatego brak było podstaw do żądania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a wystarczającym było zgodne oświadczenie spadkobierców, które mogło być przedstawione w formie aktu notarialnego. Zdaniem skarżących, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, kieruje się do Urzędu Skarbowego, który wymierza podatek od substancji majątkowej, a w niniejszej sprawie brak jest masy spadkowej i nie wiadomo czy roszczenie z tytułu wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego będzie kiedykolwiek zrealizowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że w skardze nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na treść postanowienia. Jednocześnie podtrzymano w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu postanowienia, ponieważ osoby, które wniosły zażalenie nie zostały uznane za strony postępowania administracyjnego, gdyż z zaskarżonego postanowienia nie wynikały dla nich uprawnienia bądź obowiązki natury prawnej, a ponadto osoby te w żaden sposób nie udokumentowały swojego interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna chociaż, z innych względów niż wskazane przez skarżące. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną co oznacza, że obowiązany jest oceniając zgodność z prawem zaskarżonego aktu wziąć pod uwagę z urzędu stwierdzone uchybienia. Z akt sprawy wynika, że już w treści złożonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2004 r. S. T. i E. S. zasygnalizowały, że są spadkobiercami J. T. Skutkiem powołania się na ów status było wezwanie ich przez organ do uzupełnienia braków złożonego zażalenia poprzez przesłanie odpisów postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Wobec odmowy przedstawienia postanowienia Kolegium wydało postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego. Rozstrzygnięcia tego nie można uznać za prawidłowe. Skoro S. T. i E. S. wnosząc zażalenie powołały się na status spadkobierców po J. T., to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w pierwszej kolejności zobowiązane było do zweryfikowania twierdzeń, że J. T. zmarł, a następnie do uzyskania informacji o osobach, na rzecz których zostało prawomocnie stwierdzone nabycie spadku po wnioskodawcy. W przypadku zgonu strony postępowania administracyjnego, w jej miejsce wstępują następcy prawni. Skoro wnoszące zażalenie nie przedstawiły postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku, organ odwoławczy winien uzyskać odpis skrócony aktu zgonu J. T. i zawiesić postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia powstałego zagadnienia prawnego, jakim stało się ustalenie następstwa prawnego po zmarłym J. T. Nadmienić należy, że kodeks postępowania administracyjnego pojawienie się zagadnienia wstępnego uznaje za obligatoryjną podstawę do zawieszenia postępowania, zobowiązując organ do kontrolowania z urzędu czy w toku postępowania nie zaistniała taka podstawa. Wskazać również należy, że art. 100 § 1 kpa przewiduje, iż organ administracji, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia w oznaczonym terminie, chyba, że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu. W niniejszej sprawie Kolegium wobec nieprzedstawienia przez zainteresowane postanowienia spadkowego stwierdziło, że S. T. i E. S. nie udokumentowały swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa i umorzyło postępowanie zażaleniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Takie rozstrzygnięcie organu narusza zarówno powołany wcześniej art. 97 § 1 pkt 4, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu odnieść należy się również do zarzutu skarżących, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. bezpodstawnie żądało od nich postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym J. T., gdy tymczasem, w ich ocenie, wystarczające było złożenie stosownego oświadczenia w formie aktu notarialnego. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Skoro określony podmiot powołuje się na przysługujące mu następstwo prawne, powinien wykazać je według reguł i zasad przepisanych w przepisach prawa. W polskim systemie prawnym kwestie spadkobrania normuje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.), która w art. 1025 § 2 przyjęła domniemanie, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą. Jest to domniemanie ustawowe, skuteczne wobec wszystkich, w tym organów administracji publicznej. Postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku wydaje właściwy sąd powszechny. Ponadto zgodnie z art. 76 § 1 kpa jedynie dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Jeżeli określony podmiot powołuje się na status spadkobiercy, na wezwanie organu prowadzącego postępowanie obowiązany jest przedłożyć prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Takie żądanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uznać należy za zgodne z prawem. Zauważyć trzeba, że skarżące słusznie zarzuciły, że fragment motywów zaskarżonego postanowienia w którym stwierdzono, że w zażaleniu zarzucono, że w rozdzielniku postanowienia Prezydenta W. brak wszystkich zainteresowanych stron wymienionych we wniosku o wypłatę odszkodowania za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego przez M. D. to jest córek I. D. i L. B., nie znajduje oparcia w treści zażalenia i nie ma związku ze sprawą niniejszą, lecz uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z podniesionych względów uchylono zaskarżone postanowienie, bowiem koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie postępowania zażaleniowego według wskazanych wyżej wytycznych. Wskazać również należy na motywy odrzucenia skargi E. S. Wezwaniem z dnia 28 grudnia 2004 r. skarżąca zobowiązana została do uiszczenia należnego wpisu sądowego, w terminie 7 dni otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia złożonej skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone E. S. w dniu 31 grudnia 2004 r., a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął w dniu 10 stycznia 2005 r. W wyznaczonym przez sąd terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi. Stosownie do treści art. 220 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis podlegają odrzuceniu przez sąd. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i c, art. 152 i art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.