I SA/Wa 2005/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi "Firma P.-Fabryka [...] I. J. i S-ka" Spółka Jawna - w likwidacji na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz "Firmy P.-Fabryka [...]I. J. i S-ka" Spółka Jawna - w likwidacji kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2005/04 U z a s a d n i e n i e Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...], powołując m.in. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 Nr 46, poz. 543 ze zm.), odmówił przyznania odszkodowania likwidatorowi spółki jawnej pod firmą P. -Fabryka [...]I. J. i s-ka za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]", inw. Nr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że powyższa nieruchomość stanowiła własność wymienionej Spółki na mocy aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1939 r. i podlegała przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z wnioskiem o odszkodowanie wystąpił likwidator Spółki, P. M., wyznaczony przez Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia [...] października 2000 r., sygn. [...] GC [...]. Zagadnienie odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z 26 października 1945 r. reguluje obecnie art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W przypadku nieruchomości zabudowanej odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa nie przewiduje odszkodowania za grunt pod takim domem. Artykuł 215 ust. 2 ustawy możliwość przyznania odszkodowania za działkę uzależnia od możliwości jej przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz od pozbawienia poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Warunki te odnoszą się wyłącznie do działki niezabudowanej. W dniu wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość była zabudowana oficyną stanowiąca budynek fabryczny (warsztat), a nie dom jednorodzinnym. Dlatego uznać należy, że nie zostały spełnione warunki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po rozpatrzeniu odwołania P. M. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2004 r. Wojewoda podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji i dodał, że zgodnie ze znajdującym się w aktach rejestrem nieruchomości, sporządzonym w dniu [...] grudnia 1948 r. na przedmiotowej działce znajdowało się siedem budynków, przy czym jeden z nich był użytkowany po odbudowie od 1945 r. Zgodnie obowiązującym stanem prawnym brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Rozstrzygnięcie Prezydenta W. jest więc prawidłowe. Należy też dodać, że w niniejszej sprawie podmiotem uprawnionym do ewentualnego odszkodowania jest spółka jawna pod firmą P.-Fabryka [...] I. J. i s-ka w likwidacji, jako poprzedni właściciel "[...]" o powierzchni [...] m², a nie jej likwidator, jak błędnie przyjął organ pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. M. zarzucił wydanym decyzjom naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i 107 § 3 k.p.a. i wniósł o uchylenie wydanych decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że wniosek o odszkodowanie dotyczy działki, która w dniu wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie była zabudowana. Ustalenia co do zabudowy przedmiotowej działki budzą wątpliwości, a organy nie przedstawiły negatywnych przesłanek uwzględnienia wniosku o odszkodowanie. Wojewoda oparł się na domniemaniach z dokumentów z roku 1948, a nie okolicznościach faktycznych. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie jej argumenty Sąd podzielił. Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość w niniejszej sprawie było prowadzone bez ustalenia, czy wyznaczony przez Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia [...] października 2000 r., sygn. [...] GC [...], likwidator Spółki P. M. był uprawniony do występowania w jej imieniu. Ustalenia w tym zakresie były tym bardziej konieczne, że powołany wyżej wyrok Sądu Okręgowego zapadł w dniu [...] października 2000 r. i z jego odpisu nie wynika, czy jest prawomocny, natomiast pełnomocnictwo P. M. dla działającej w sprawie adw. M. B. nosi datę [...] października 1999 r., a więc sprzed wydania powyższego wyroku. Zachodzi więc podstawa do uznania, że postępowanie w sprawie odszkodowania zostało wszczęte przed wyjaśnieniem, czy P. M. mógł skutecznie udzielić pełnomocnictwa do działania w sprawie, skoro w dniu 28 października 1999 r. nie był jeszcze wyznaczony likwidatorem. Mając taki wniosek organ pierwszej instancji powinien zażądać od wnioskodawcy prawomocnego orzeczenia sądu i rozważyć, co zauważa Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] października 2004 r., czy likwidator był uprawniony do reprezentowania Spółki w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) odszkodowanie przysługuje m.in. za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Z powołanego przepisu nie wynika, jak przyjął to Prezydent W. i czego nie zakwestionował Wojewoda [...], że przedmiotem postępowania o odszkodowanie może być wyłącznie działka niezabudowana. Przy ustalaniu prawa do odszkodowania za działkę konieczne jest natomiast wykazanie, że mogła być przeznaczona przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, nie jest istotne natomiast, czy była zabudowana. Takiej przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy nie można wyprowadzić. Należy więc przyjąć, że badanie, czy dana nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne powinno być przeprowadzone w oparciu o odpowiednie, obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu plany zabudowania. Organy przyjmując błędnie, że zabudowa przedmiotowej działki wyłącza możliwość ustalenia odszkodowania za nią pominęły kolejną istotną przesłankę wynikająca z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Chodzi o ustalenie, kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni możliwości władania działką. Takich ustaleń zaskarżone decyzje nie zawierają, co powoduje, że sprawa nie została dokładnie wyjaśniona, czym naruszono przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).