II SA/Gd 2789/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Decyzją z dnia 23 lipca 2002 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku ze zm.), art. 48 i art. 83 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106 poz. 1126 z 2000 roku ze zm.), nakazał Sp. z o.o. A z siedzibą w S. wykonać rozbiórkę ogrodzenia wykonanego na dz. nr [...] (stanowiącej drogę) składającego się z dwóch bram z przęsłami płotu oraz ogrodzenia pomiędzy dz. nr [...] i [...] w S. W uzasadnieniu organ wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniu 6 maja 2002 r. oględzin wykonanych robót na terenie działki nr [...] w S. stwierdził, że wzdłuż części działki nr [...], będącą drogą na granicy z działką nr [...], firma A ustawiła drewniane ogrodzenie na słupkach stalowych. Na zakończeniach ogrodzenia wykonano dwie bramy wjazdowe na całej szerokości drogi (na działce nr 557). Ustalono również, że ogrodzenie i bramy wykonano na początku 2000 r. bez wymaganego przepisami prawa budowlanego, zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy ogrodzenia od strony drogi. Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. W omawianej sprawie, spółka z o.o. A wykonała roboty w warunkach samowoli budowlanej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Sp. z o.o. A z siedzibą w S. W uzasadnieniu podkreśliła, iż ich decyzja o postawieniu ogrodzenia będącego przedmiotem sprawy podyktowana była żywotnym interesem firmy tj. potrzebą zdobycia niewielkiej przestrzeni manewrowej. Jej brak praktycznie uniemożliwia prowadzenie działalności przez firmę. Oznacza to w ocenie odwołującej, iż podtrzymanie niniejszej decyzji może doprowadzić do zaprzestania działalności a co za tym idzie utratą stanowisk pracy przez 40 pracowników związanych z firmą. Jednocześnie spółka poinformowała, iż wydzielona przez nią przestrzeń z przylegającej do jej działki drogi - prowadzi wyłącznie na teren jej fabryki. Odwołująca poinformowała również, iż z powodu niedopatrzenia nie dopełniła obowiązku wymaganego przepisami prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru budowy ogrodzenia od strony drogi. Decyzją z dnia 27 września 2002 r., nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu wskazano, iż jest okolicznością bezsporną, że przedmiotowy obiekt budowlany pobudowany został samowolnie w 2000 r., a więc w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego ma obligatoryjny obowiązek zastosować przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W myśl art. 28 cytowanej wyżej ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art.29 i art. 30. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 7 w związku z art.30 ust.1 pkt. 2 zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m.. Odnosząc się do argumentów inwestora przedstawionych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że nieznajomość procedur postępowania nie ma wpływu na ocenę sprawy rozpatrywanej w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Po stwierdzeniu samowoli budowlanej cytowana ustawa nie przewiduje możliwości usankcjonowania istniejącego stanu. W tym wypadku zastosowanie art.48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., czyli wydanie nakazu rozbiórki jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od uznaniowości organu orzekającego. Przepis ten niewątpliwie naraża na straty materialne, ale podjęcie robót budowlanych w ramach samowoli budowlanej, która nie podlega legalizacji, jest ryzykiem inwestora. Skargę na powyższą decyzję wniosła A Sp. z o.o. w S. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organom administracji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 ust. 1 kpa, poprzez nie umożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, naruszenie art. 22 w zw. z art. 8 Konstytucji oraz art. 30 ust. 1 i art. 48 Prawa budowlanego, w związku z faktem, iż w ocenie skarżącej budowa przedmiotowego ogrodzenia nie wymagała zgłoszenia właściwemu organowi w związku z jego wysokością nie przekraczającą 2,20m. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że nietrafny jest argument strony podnoszony w skardze, iż organ administracji publicznej nie umożliwiły skarżącej czynnego uczestnictwa w postępowaniu odwoławczym. Organ pierwszej instancji przesyłając odwołanie Spółki z o.o. A z dnia 13 sierpnia 2002 r. wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego powiadomił o tym strony pismem z dnia 21 sierpnia 2002 r. nr [...]. Zatem strona skarżąca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu odwoławczymi miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z możliwości tych strona skarżąca nie skorzystała. W ocenie organu nie można również zgodzić się z argumentem, że budowa przedmiotowego ogrodzenia nie wymagała zgłoszenia właściwemu organowi w związku z jego wysokością nie przekraczającą 2,20m. Przedmiotowe ogrodzenie usytuowane jest na drodze (działka nr [...]) i wzdłuż tej drogi od strony działki nr [...], a więc w miejscu publicznym i jego budowa (niezależnie od wysokości) wymagała zgłoszenia właściwemu organowi zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt.7 w związku z art. 30 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Organ podkreślił również, że konieczność budowy przedmiotowego ogrodzenia wynikająca, zdaniem strony skarżącej, z prowadzonej w tym miejscu działalności gospodarczej, o której mowa w skardze, nie może być usprawiedliwieniem samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Powołany w podstawie prawnej wydanych decyzji art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania stanowił, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zrealizowanie inwestycji bez wymaganego pozwolenia na budowę (zgłoszenia) jest w myśl przepisów prawa budowlanego samowolą budowlaną, pociągającą za sobą zgodnie z treścią przytoczonego przepisu, wydanie nakazu rozbiórki wzniesionego obiektu. Samowola budowlana jest działaniem nagannym i w sytuacji prawnej jaka istniała w czasie prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego, wymagała skutecznego wymuszenia przywrócenia stanu poprzedzającego naruszenie prawa i takie było ratio legis regulacji przyjętej w art. 48 Prawa budowlanego. Wydające w sprawie decyzje administracyjne organy nadzoru budowlanego w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły (protokół oględzin z dnia 6 maja 2002 r.), że ustawione na działce nr 557 w miejscowości Strzebielino ogrodzenie było inwestycją, która zgodnie z art.30 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy Prawo budowlane wymagała zgłoszenia. Ogrodzenie, o którym wyżej mowa, usytuowane jest wzdłuż drogi a nawet we fragmencie ją przecina. Znamionuje to lekceważący stosunek ze strony skarżącego do obowiązującego porządku prawnego. Zaznaczyć należy, że naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. Osoba dopuszczająca się naruszeń musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnych faktów dokonanych i legalizować naruszeń prawa lecz skutecznie wymusi restytucję stanu zgodnego z prawem. W prowadzonym w sprawie przez orzekające organy postępowaniu Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych w skardze zasad Konstytucji RP, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego czy wskazanych przepisów prawa budowlanego. Skarżący nie wskazał też na czym naruszenie to miałoby polegać. W skardze wprost oświadczył, że postawienie ogrodzenia na działce nr [...] było spowodowane "koniecznością pozyskania niewielkiej przestrzeni manewrowej". Z wskazanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.) – skargę oddalił.