II SA/Sz 338/05

WyrokWSA w Szczecinie2005-11-24

Skład orzekający: Barbara Gebel, Elżbieta Makowska, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka będąca następcą prawnym innej spółki, która spowodowała zanieczyszczenie powierzchni ziemi przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska, jest zobowiązana do rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na podstawie przepisów administracyjnoprawnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka będąca następcą prawnym innej spółki na podstawie przepisów Kodeksu handlowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również o charakterze administracyjnoprawnym. W związku z tym, obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi obciąża spółkę przejmującą, nawet jeśli zanieczyszczenie nastąpiło przed wejściem w życie przepisów Prawa ochrony środowiska. Sąd podkreślił również, że zgłoszenie o zanieczyszczeniu musi zawierać opis okoliczności wskazujących na sprawcę zanieczyszczenia, a samo stwierdzenie prowadzenia działalności związanej z dystrybucją paliw nie jest wystarczające.
Stan faktyczny
Spółka P.S.A. dokonała zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi, wskazując jako sprawcę poprzedniego użytkownika gruntów, spółkę C.S.A., która została przekształcona w P.S.A. Organy administracji odrzuciły zgłoszenie, uznając P.S.A. za następcę prawnego C.S.A. i tym samym za podmiot zobowiązany do rekultywacji. Spółka P.S.A. zaskarżyła decyzje organów, argumentując, że następstwo prawne dotyczyło jedynie stosunków cywilnoprawnych i nie obejmuje obowiązków administracyjnoprawnych. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi P.S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia o zanieczyszczeniu powierzchni ziemi. oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] r., który wpłynął do organu w dniu [...] r., P.S.A z siedzibą w [...], dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na gruncie działki [...] w [...] przy ul. [...] oraz na gruntach działek [...] w [...] przy ul. [...], informując zarazem, iż jest użytkownikiem wieczystym tych nieruchomości od [...] r., a zanieczyszczenie to spowodowane było przez inny podmiot tj. C.S.A. władającą tymi gruntami do [...] r. (spółkę wykreśloną z rejestru z dniem [...] r.) i powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, na podstawie przepisów której spółka dokonuje zgłoszenia. Wszczynając postępowanie w tej sprawie Starosta [...] pismem z dnia [...]r. wezwał zgłaszającego, w myśl art.64 § 2 Kpa, do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Odpowiadając na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] r. spółka O. wniosła o zawieszenie wszczętego na jej wniosek z dnia [...] r. postępowania, z uwagi na nie dysponowanie wynikami badań i jednocześnie zobowiązała się, iż wyniki te dostarczy w terminie do [...]r. Spółka przedłożyła w oznaczonym terminie wyniki badań zanieczyszczenia ziemi, po czym na jej wniosek postępowanie w sprawie zgłoszenia zostało podjęte w dniu [...] r. W toku postępowania Starosta rozpatrzył wniosek spółki w zakresie wszystkich zgromadzonych dowodów w sprawie i zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw odrzucił zgłoszenie spółki uznając, iż P.S.A. jest następcą prawnym C.S.A., a więc podmiotu wskazanego jako winnego zanieczyszczeniu powierzchni ziemi na wskazanych nieruchomościach i w związku z tym powołana we wniosku spółki podstawa prawna zgłoszenia nie może mieć w tej sprawie zastosowania - decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta odrzucił zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie nieruchomości położonej w [...] - działka nr [...] oraz w [...] - działki nr [...] W uzasadnieniu swojego stanowiska organ przytoczył zapis zawarty w akcie notarialnym sporządzonym w dniu [...] r. w Kancelarii Notariusza Z. B. w [...] Rep. A [...] , o przekształceniu C.S.A. z siedzibą w [...] i P.S.A. z siedzibą w [...] w P.S.A. z siedzibą w [...]. Od decyzji tej odwołała się spółka O. wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W odwołaniu podniesiono, że co prawda spółka P.S.A. weszła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, jednakże - zdaniem odwołującej się spółki - następstwo prawne dotyczyło tylko stosunków cywilnoprawnych i powstało z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, którą w tej sprawie jest data [...] r., jako data wykreślenia C.S.A. ( wynika to z art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks Handlowy ). Tymczasem - jak twierdzi spółka- szkody wyrządzone na gruntach uregulowane są przepisami materialnego prawa administracyjnego. Spółka w odwołaniu stwierdza też, że dopiero ustawa z dnia [...] r. Kodeks spółek handlowych - wprowadziła zasadę administracyjnego następstwa prawnego w procesie łączenia się spółek, a to oznacza, że w dacie połączenia się spółek i powstania P. tj w [...] r. obowiązywał Kodeks handlowy z 1934 r. dotyczący jedynie stosunków cywilnoprawnych, a przedmiotowa szkoda w środowisku (zanieczyszczenie powierzchni ziemi) nie jest szkodą w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...], po rozpatrzeniu sprawy uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, zwanej dalej "ustawą wprowadzającą", władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem [...] r., na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do [...] r. Do zgłoszenia - w myśl tego przepisu - należało załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tego zdarzenia był inny podmiot. Ust. 3 tego samego art. 12 ustawy wprowadzającej nakazuje staroście, w przypadku uwzględnienia zgłoszenia, wpisanie tego zgłoszenia do rejestru zawierającego informację o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę. Obowiązek prowadzenia takiego rejestru przez starostę wynika z art.110 ustawy Prawo ochrony środowiska. W przypadku nie uwzględnienia zgłoszenia, starosta w drodze decyzji odrzuca je, a ostateczna decyzja w tym przedmiocie powoduje, że zastosowanie w tym przypadku mają przepisy art.102 ust.1-3 Prawa ochrony środowiska , zobowiązujące władającego gruntem do przeprowadzenia rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi . W rozpatrywanej sprawie, niewątpliwym jest, że wnioskodawca zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi tj. spółka P. jest następcą prawnym przejętej C. S.A (wynika to z przedłożonego przez spółkę wypisu z aktu notarialnego o połączeniu spółek P.S.A. i C.S.A w P.S.A., a tym samym na spółkę O. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W swoim zgłoszeniu spółka O. wskazuje jako podmiot który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi na wymienionych w zgłoszeniu działkach, poprzedniego władającego tymi gruntami tj. C.S.A. Na podmiocie tym , w myśl przepisów art. 102 ustawy Prawo ochrony środowiska, ciążył obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na przedmiotowych gruntach. Zatem skoro P. jest sukcesorem obowiązków po przejętej C.S.A to obowiązek rekultywacji obciąża właśnie spółkę O. Zauważyć też należy, że w przedłożonych do zgłoszenia materiałach spółka nie przedstawiła dowodów z których jednoznacznie wynikałoby, iż sprawcą zanieczyszczenia ziemi była spółka C. Przedłożone wyniki zanieczyszczenia dotyczą badań przeprowadzonych w [...] r., a więc w okresie gdy władającym tymi gruntami była P. S.A. i świadczą jedynie, że aktualnie w gruncie występuje zawartość substancji w ilościach przekraczających standardy wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby i standardów jakości ziemi ( Dz.U. Nr 165, poz. 1359 ) . Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, iż nie podziela stanowiska spółki, że następstwo prawne P. ogranicza się tylko do sfery stosunków cywilnoprawnych. Obowiązujące powszechnie w tym względzie przepisy prawa definiują następstwo prawne jako przejęcie praw i obowiązków zarówno w sferze cywilnoprawnej, jak i w sferze administracyjnoprawnej. Powyższa decyzja została zaskarżona przez P.S.A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła: 1. przyjęcie, z naruszeniem art. 107 Kpa oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, lecz bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i bez uzasadnienia, że P.S.A. jest obowiązany usunąć z wymienionych nieruchomości zanieczyszczenia wprowadzone do gruntu przez C., jej poprzedników prawnych i wszystkie inne podmioty, jakie mogły gospodarować na nieruchomości w przeszłości; 2. przyjęcie, z naruszeniem art. 107 oraz art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., że "potwierdzenie faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby", oznacza obowiązek załączenia do zgłoszenia dowodów potwierdzających zanieczyszczenie nieruchomości w dowolnej, wynikającej z konkretnych okoliczności sprawy, historycznej dacie, co nie wynika z brzmienia przepisu; 3. naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uznał za niewątpliwe, że z przedstawionych przez dokonującego zgłoszenia dokumentów, w szczególności z zapisu zawartego w uchwale o połączeniu P.S.A. z C.S.A. wynika, że P.S.A. jest następcą prawnym C.S.A. W związku z tym, wedle stanowiska organu, P.S.A. przejął ciążący na C.S.A. obowiązek rekultywacji. Drugą zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawą utrzymania w mocy decyzji organu I instancji było stwierdzenie, iż spółka ta "nie przedstawiła dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, iż sprawcą zanieczyszczenia ziemi była spółka C." Zdaniem P.S.A. podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powody utrzymania w mocy decyzji są wzajemnie sprzeczne. Organ nie oparł swego stanowiska na jednolitym poglądzie co do istoty sprawy. Data wydania decyzji, dobór argumentów oraz brak prawnego uzasadnienia wskazują, że stanowisko organu oparte zostało na opublikowanym na stronach internetowych ministerstwa piśmie z dnia 13 grudnia 2004 r., które dotyczyło m.in. niniejszego postępowania. Kopia tego pisma stanowi załącznik 1 do skargi. Umieszczając pismo na stronie internetowej, resort środowiska wydał starostom instrukcję negatywnego rozstrzygania spraw ze zgłoszeń P.S.A., stosując niedopuszczalną praktykę wydawania wytycznych rozstrzygania spraw indywidualnych. Zdaniem P.S.A. art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich powołanych przez organ przepisów dotyczących następstwa prawnego, w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Przepis ma działanie retroaktywne, a zatem rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek, a także wcześniejszym. Przyjmuje się powszechnie, że dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. W doktrynie przedstawia się w tej sprawie różne stanowiska. Autorzy Prospektu Emisyjnego P. dostrzegali odmienność zasad sukcesji w zakresie stosunków cywilnoprawnych od sukcesji z zakresu prawa administracyjnego, co oznacza, że jest to pogląd dość powszechny. Nie zakładano generalnej sukcesji administracyjnej, a zgoła podkreślano, że nie będzie ona miała miejsca. Pogląd autorów Prospektu Emisyjnego oparty był zatem na poglądzie, że sukcesja administracyjna jest dopuszczalna jedynie w przypadku istnienia wyraźnej podstawy ustawowej. W dacie wykreślenia C. z rejestru, to jest [...] r. obowiązywał przepis art. 463 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) Wedle poglądów wyrażanych w doktrynie nie obejmował on swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej. Podkreśla się, że przyjęcie poglądu o dopuszczalności automatycznego przejmowaniu praw i obowiązków publicznoprawnych w drodze czynności cywilnoprawnej rodziłoby zgoła niebezpieczne konsekwencje na gruncie wielu ustaw, będących gwarancją bezpieczeństwa obrotu prawnego. Należy jednak podkreślić, że następstwo prawne na podstawie nowego Kodeksu spółek handlowych jest ograniczone przepisami tegoż kodeksu. I tak, zgodnie z art. 494 §2 Ksh "Na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba, że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej." Dodatkowo ograniczono sukcesję administracyjną w nowym Ksh przepisem intertemporalnym art. 618. Nigdy zatem zasada generalnej sukcesji administracyjnej w przypadku łączenia spółek nie była nieograniczona, gdyż zarówno przed jak i po wejściu w życie nowego Kodeksu spółek handlowych przyjmowano, że wymaga to szczególnego przepisu ustawy. Przed wejściem w życie nowego Kodeksu spółek handlowych sukcesja była dopuszczalna jedynie, kiedy przepis szczególny dopuszczał taką ewentualność, a po jego wejściu w życie obowiązuje zasada sukcesji, chyba, że przepis szczególny lub akt administracyjny wyłączają jej dopuszczalność. Należy zauważyć, że obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego nie był w dacie połączenia się spółek stosunkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym. Obowiązek przywrócenia środowiska do stanu właściwego był regulowany w dacie połączenia C.S.A. i P.S.A. przepisem art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 3, poz. 6 ze zm). Przepis ten był w mocy do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 z późno zm.), która wprowadziła ujętą w art. 102 ust. 1 zasadę odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi. Odpowiedzialność władającego powierzchnią ziemi (właściciela, użytkownika wieczystego - art. 3 pkt 44 - Prawa ochrony środowiska) jest modelowym przykładem rzeczowego stosunku administracyjnego - obowiązek ten przechodzi na każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości wskutek nabycia tytułu prawnego do nieruchomości. Zgodnie z art. 362 ust. 6 - Prawo ochrony środowiska do odpowiedzialności tej stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska o odpowiedzialności administracyjnej, a koszty rekultywacji wykonanej zastępczo przez starostę podlegają egzekucji w trybie przepisów o ordynacji podatkowej. P.S.A. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez C. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni ziemi. P.S.A. będzie partycypował w kosztach usuwania zanieczyszczeń z tych nieruchomości w takim stopniu, w jakim szkody wynikły z jego działalności. Ustalenie tej proporcji powinno być przedmiotem postępowania dowodowego w niniejszej sprawie. Celem racjonalnego ustawodawcy było więc potwierdzenie, że władający nie ponoszą odpowiedzialności za szkody wywołane przez inne osoby. W stosunku do P.S.A. osobą taką była C., która przez około 50 lat istnienia (wraz z poprzednikami prawnymi) wyrządziła w środowisku szkody porównywalne do szkód ekologicznych wyrządzonych przez armię rosyjską i to częstokroć na terenie nieruchomości, które nigdy nie zostały przekazane P. Mimo to, gdyby przyjąć zasadę administracyjnoprawnego następstwa prawnego, P.S.A. odpowiadałby za rekultywację nieruchomości, o których istnieniu, stanie ekologicznym i technicznym częstokroć nie ma żadnych wiadomości. W braku historycznych badań ekologicznych i przy powszechnie znanym braku dbałości o środowisko w latach realnego socjalizmu doprowadziłoby to, wskutek specyfiki przyjętego modelu przekształceń własnościowych, do odpowiedzialności ekologicznej P.S.A. za historyczne szkody ekologiczne wyrządzone w sektorze obrotu paliwami na terenie całego kraju. W zaskarżonej decyzji organ zarzucił P.S.A., że z przedstawionych badań laboratoryjnych nie wynikało, iż nieruchomość została zanieczyszczona przez C. Tymczasem brak jest badań laboratoryjnych, które potwierdzałyby stan nieruchomości na dzień przejęcia jej od P.S.A. Wypełniając obowiązek złożenia zgłoszenia do właściwego starosty, P.S.A. nie obejmował swoją świadomością całego postępowania dowodowego, jakie należy, z inicjatywy organu prowadzącego postępowanie, przeprowadzić w sprawie. Toteż zarzut, że P.S.A. nie przedstawił dowodów na powstanie zanieczyszczeń jest niesłuszny, gdyż obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art.12 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 100, poz.1085 z późn.zm. ) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z tym, że starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych. Powyższy przepis nakłada na zgłaszającego obowiązek dokonania zgłoszenia w zakreślonym terminie, wykazania faktu wystąpienia zanieczyszczenia gleby przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed 1 października 2001 r., przez inny podmiot i przedstawienia wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie gleby. Art.12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 100, poz.1085 z późn.zm. ) jest przepisem przejściowym, ustanawiającym wyjątek od zasady określonej w art.102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska ( Dz.U. Nr 62, poz.627 z późn.zm. ), który możliwość skorzystania ze szczególnego rozwiązania uzależnia od spełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy. Oznacza to, że organ przyjmujący zgłoszenie nie prowadzi z własnej inicjatywy postępowania dowodowego np. w celu ustalenia podmiotu winnego zanieczyszczeniu gleby czy też czasu powstania zanieczyszczenia, a jedynie bada czy zgłoszenie spełnia warunki ustawy. W niniejszej sprawie orzekające organy administracji uznały, iż władający ziemią w dniu wejścia w życie ustawy – P.S.A. - jest następcą prawnym przejętej C.S.A. (wynika to z przedłożonego przez spółkę wypisu z aktu notarialnego o połączeniu spółek P.S.A i C.S.A. w P.S.A.), a tym samym na spółkę O. przeszły wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. W swoim zgłoszeniu spółka O. wskazuje jako podmiot, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi na wymienionych w zgłoszeniu działkach, poprzedniego władającego tymi gruntami tj. C.S.A. Na podmiocie tym, w myśl przepisów art. 82 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz.196 z późn.zm. ), mógł ciążyć obowiązek podejmowania działań mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego, a więc w tym przypadku obowiązek rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi na przedmiotowych gruntach. Niniejszy skład orzekający podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż w wypadku zaistnienia następstwa prawnego o charakterze sukcesji generalnej – co ma miejsce w przypadku połączenia spółek na podstawie art.465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502, z późn.zm. ), z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym również w prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. Takie stanowisko prezentowane było też w przeważającej części orzecznictwa ( np.wyroki NSA Sygn.akt SA/Gd 2508/94 z dnia 27.11.1995 r. POP 1997/5/169, Sygn.akt SA/Sz 1279/96 z dnia 16.07.1997 r. LEX nr 30839, Sygn.akt II SA 7091/98 z dnia 20.04.1999 M.Pod. 1999/11/40 ). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uznania, że zanieczyszczenie gleby zostało spowodowane przez inny, niż zgłaszający, podmiot. W swoim zgłoszeniu z dnia 29.06.2004 r. skarżąca winna była opisać okoliczności wskazujące, że sprawcą zanieczyszczenia gruntu był inny podmiot. Zgłoszenie w tym zakresie ogranicza się do stwierdzenia, że " okolicznością wskazującą, iż sprawcą tego zanieczyszczenia był ww. podmiot ( C.S.A. ) jest fakt prowadzenia od wielu lat na przedmiotowych nieruchomościach działalności związanej z dystrybucją paliw przy stosowaniu technologii nie gwarantujących zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem ziemi, np. brak uszczelnienia miejsc dystrybucji paliw." Działalność prowadzona poprzednio przez C.S.A. nadal prowadzona jest przez P.S.A. Samo więc stwierdzenie faktu prowadzenia długoletniej działalności w zakresie dystrybucji paliw, nie jest okolicznością wskazującą kto spowodował zanieczyszczenie i kiedy ono powstało - zanieczyszczenie mogło powstać już po połączeniu się spółek, a nawet po wejściu ustawy tj. po 1 października 2001 r. bowiem badania ustalające stan gruntów zostały wykonane dopiero we [...] r. Należy także zauważyć, iż datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest, zgodnie z art.61 § 3 Kpa, dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tej sytuacji za datę zgłoszenia, przewidzianego w art.12 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw należy uznać datę zgłoszenia ( doręczenia ) żądania właściwemu staroście. Zgłoszenie P.S.A. z dnia [...] r. co prawda zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] r., ale wpłynęło do Starosty dopiero w dniu [...] r., a więc po terminie określonym w art.12 ust.1 powołanej wyżej ustawy. W tym stanie rzeczy w sprawie wystąpiło wiele przesłanek mogących stanowić podstawę odrzucenia zgłoszenia i dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł, jak w sentencji.

Powołane przepisy

art.64 § 2 Kpart. 12 ust.1 ustawyart. 465 § 3art. 12 ust. 1art. 12 ustawyart.110 ustawyart.102 ust.1art. 102 ustawyart. 107 Kpart. 12 ust. 1 ustawyart. 107art. 12 ust. 2

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło