II SA/Gd 760/03

WyrokWSA w Gdańsku2005-11-24

Skład orzekający: Jan Jędrkowiak, Mariola Jaroszewska, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wznowieniu postępowania administracyjnego, wydana z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony), jest prawidłowa, oraz czy upływ terminu ważności decyzji o warunkach zabudowy wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy w postępowaniu wznowionym?
Ratio decidendi
Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony) może nastąpić wyłącznie na wniosek strony, a nie z urzędu. Ponadto, upływ terminu ważności decyzji o warunkach zabudowy nie wyklucza możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy w postępowaniu wznowionym, jeśli adresat decyzji wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę przed upływem tego terminu. W związku z tym, uchylenie decyzji i umorzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było wadliwe.
Stan faktyczny
A. i Z. J. złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji o warunkach zabudowy z 1996 r. Wójt Gminy wznowił postępowanie z urzędu, stwierdził naruszenie prawa (brak udziału stron) i odstąpił od uchylenia decyzji na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie, uznając, że wznowienie nie było możliwe z powodu upływu terminu ważności pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Wójta.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2001 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz A. J. i Z. J. kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. i Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2001 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz A. J. i Z. J. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 25 września 2000 r. do Urzędu Gminy wpłynął wniosek A. i Z. J. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 16 października 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (nr [...]) oraz w sprawie zakończonej decyzją z dnia 18 czerwca 1997 r. (nr [...]) udzielającej Panu H. J. pozwolenia na budowę zakładu usługowo-produkcyjnego drobnej galanterii drzewnej na terenie działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] położonej we wsi R. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2001 r. Wójt Gminy wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy wiaty gospodarczej i niewielkiego zakładu produkcyjno-usługowego galanterii drzewnej na działce nr [...]. Decyzją z dnia 3 lipca 2001 r. Wójt Gminy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 151 § 2 k.p.a. : 1. stwierdził, iż decyzja Wójta Gminy z dnia 16 października 1996 r., nr [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji na budowę wiaty gospodarczej oraz niewielkiego zakładu produkcyjno-usługowego w zakresie drobnej galanterii drzewnej w miejscu usytuowania istniejących budynków gospodarczych na terenie działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] położonej w miejscowości R., wydana została z naruszeniem prawa oraz 2. odstąpił od uchylenia wymienionej w pkt 1 decyzji z powodu okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 k.p.a., ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że decyzja Wójta Gminy z dnia 16 października 1996 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu została wydana bez udziału A. i Z. J., którzy jako właściciele działki nr [...] bezpośrednio graniczącej z działką, dla której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania, powinni brać udział w tym postępowaniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego we wniosku, a dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. organ uznał, iż w trakcie prowadzonego postępowania nie potwierdzono zasadności zastosowania powyższego przepisu, jako podstawy wznowienia postępowania. Organ wywodził, że wnioskodawcy nie wskazali żadnych nowych dowodów, ani też nie wyszły na jaw żadne istotne dla przedmiotowej sprawy nowe okoliczności faktyczne które istniały w chwili wydawania decyzji z dnia 16 października 1996 r. i które nie były znane organowi pierwszej instancji. W związku z powyższym Wójt Gminy wskazał, iż przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 16 października 1996 r. jest zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 jedynie brak udziału strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Następnie organ wywodził, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Wójta Gminy z dnia 16 października 1996 r. została wydana w oparciu o Miejscowy Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy uchwalony przez Radę Gminy uchwałą Nr [...] z dnia 30 października 1991 r. ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Gd. Nr 20, poz. 141. Zgodnie z tym planem teren działki nr [...] stanowił teren zabudowy mieszkaniowej (siedlisko) adaptowane na cele letniskowe - indywidualne z gruntem rolnym przeznaczonym pod las, zadrzewienia, zaś działka nr geod. [...] to również teren zabudowy mieszkaniowej (byłe siedlisko rolnicze) adaptowane na cele letniskowe - indywidualne z gruntem rolnym przeznaczonym pod las i zadrzewienie. Oba budynki miały status budynków mieszkalnych zgodnie z wcześniej wydanymi pozwoleniami na budowę. Dane te ustalono w oparciu o zatwierdzony przez NG plan realizacyjny usytuowania budynku mieszkalnego i gospodarczego dla A. i Z. J. oraz plan realizacyjny usytuowania budynku mieszkalnego, gospodarczego i gospodarczo - składowego dla H. J. Posesje A. i Z. J. oraz H. J. znajdują się w zabudowie rozproszonej (nie zwartej) i nigdy nie były zaliczane do nowoprojektowanych terenów zabudowy letniskowej. Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy zakładał możliwość adaptacji istniejących zabudowań mieszkalnych lub gospodarczych, siedlisk rolniczych, zagród na cele rekreacyjne, wypoczynkowe i odwrotnie. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji dotyczącej budowy niewielkiego zakładu produkcyjno-usługowego w zakresie drobnej galanterii drzewnej w miejscu usytuowania istniejących budynków gospodarczych na terenie działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] położonej w miejscowości R. ustalono w oparciu o pkt 3.7 działu 3 tekstu planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy pn. - Zasady rozwoju działalności gospodarczej nierolniczej, przemysłu i rzemiosła produkcyjnego, który dopuszcza lokalizację niewielkich zakładów rzemieślniczych, produkcyjnych i usługowych w obszarze zainwestowania wsi. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. i Z. J., także w imieniu B. P., żądając jej uchylenia i ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Odwołujący stwierdzili, że Wójt Gminy wskazując strony postępowania w niniejszym postępowaniu pominął innych właścicieli działek sąsiadujących z nieruchomością H. J., czyli: B. P., Nadleśnictwo L. oraz Agencję Własności Rolnej Jeziora K. Wszystkie te strony nie mogły wziąć udziału w postępowaniu gdyż nie zostały powiadomione o toczącym się postępowaniu. W ocenie odwołujących się brak uczestnictwa w postępowaniu jakiejkolwiek z wyżej wymienionych stron uzasadnia uchylenie decyzji wydanej z naruszeniem prawa. Strona wywodziła ponadto, że organ administracji wiedząc, że działka [...] posiada status gruntu letniskowego, na którym nie ma żadnych trwałych dróg, a jej właściciel jest podatnikiem podatku ustalanego od tego rodzaju gruntu i zamierza korzystać ze swojego prawa własności wyłącznie w tym zakresie oraz, że działki [...] nie można wykorzystać na cele dojazdowe do zakładu produkcyjno-usługowego (w księdze wieczystej KW nr [...] dotyczącej tej działki nie ma żadnych wpisów w dziale III), bowiem właściciel tej działki nie jest zobowiązany do świadczenia jakichkolwiek służebności na rzecz działki [...], a w szczególności drogowych naruszył interes osób trzecich, w tym samego inwestora nie zapewniając mu dostępu do drogi publicznej. Ponadto Wójt Gminy swoją decyzją zatwierdził plan zagospodarowania działki [...], z wrysowaną w jej ogrodzeniu bramą wjazdową umieszczoną w środku działki [...], bez uzgodnienia z właścicielem tej działki – B. P. Nadto odwołujący wskazali, iż Wójt Gminy wydając powyższą decyzję złamał zakaz określony w pkt 2.8 planu zagospodarowania, który ustala iż "w pasie 100 m od linii brzegowej inwestowanie możliwe jest jedynie w miejscach wskazanych przez plan, przy czym w pasie tym mogą być wznoszone jedynie obiekty budowlane związane z urządzeniami ogólnodostępnych przystani wodnych, kąpielisk, urządzenia gastronomiczne i obiekty niezbędne do utrzymania zbiornika wodnego". W ocenie strony do takich obiektów nie należy przedmiotowy zakład produkcyjno-usługowy standardowo wyposażony w emitory hałasu stosowane w tego typu zakładach i emitor spalin z całodobowej utylizacji spalin z odpadów poprodukcyjnych. Taki zakład nie spełnia również przywołanego w zaskarżanej decyzji warunku 3.7. z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy. Ponadto Wójt Gminy wydając decyzję o lokalizacji zakładu w strefie ciszy i chronionego krajobrazu, bez zgody właścicieli działek przyległych naruszył także ich interes prawny, a w szczególności ich prawo własności i korzystania z wszystkich walorów pobrzeża jeziora K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 15 kwietnia 2003 r., na podstawie art. 138 §1 pkt 2, art. 149 § 1 w związku z art. 142 i art. 141 § 1 oraz art. 105 §1 k.p.a. w związku z art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło wznowione postępowanie. Organ ten stwierdził, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie miał też wątpliwości, że A. i Z. J. oraz B. P. jako właściciele nieruchomości sąsiednich są stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nieruchomości sąsiedniej. Organ wskazał jednakże, iż wznowienie niniejszego postępowania nie było możliwe, gdyż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla nieruchomości [...] w R., została obwarowana terminem ważności jej obowiązywania, który to upłynął w dniu 30 września 1997r. Wymóg zawarcia w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu okresu ważności decyzji określony został w treści art. 42 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. 1999 r. Nr 15 póz. 139 ze zm.), który stanowi uregulowanie szczególne wobec regulacji art. 107 w zakresie określenia, jakie elementy powinna zawierać decyzja. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że określenie terminu ważności decyzji administracyjnej powoduje, że decyzja taka wygasa z upływem terminu na jaki została wydana, co w konsekwencji powoduje usuniecie jej z obrotu prawnego. Kolegium przeprowadziło również wywód na temat różnic między utratą ważności decyzji a stwierdzeniem jej nieważności. Podsumowując organ stwierdził, że od momentu upłynięcia okresu ważność przedmiotowej decyzji, stała się ona nieważna, ale nie oznacza to, że była ona unieważniona (art. 156 k.p.a.). Organ wywodził dalej, że skoro przesłanką wznowienia postępowania jest istnienie ostatecznej decyzji, brak takiej decyzji powoduje niemożność zastosowania art. 145 § 1, bowiem nie można uchylić decyzji nie istniejącej (art. 151 k.p.a.). Wójt Gminy, w ocenie organu drugiej instancji, dokonał wadliwej oceny sytuacji i bezpodstawnie wznowił postępowanie. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. i Z. J., żądając jej uchylenia oraz zarzucając naruszenie przepisów art. 105, art. 138 § 1, art. 139, art. 145 § 1 i art. 146 k.p.a. Skarżący zarzucili, że pogląd organu, iż decyzja o zabudowie i zagospodarowaniu terenu została wyeliminowania z obrotu prawnego z powodu upłynięcia terminu jej ważności jest niezgodny z treścią przepisów art. 138 § 1, art. 145 § 1 i 146 k.p.a. Wywodzili oni, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. postępowanie wznawia się obligatoryjnie, gdy zaistnieją przesłanki z ust. 1-8 powyższego przepisu. Poza tym, skarżący wskazali, że ustawodawca w obowiązujących przepisach nie ustanowił terminu ważności, na jaki decyzja została wydana jako warunku wznowienia postępowania. Okres ważności decyzji z dnia 16 października 1996 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, który minął w dniu 30 września 1997 r. nie może w żaden sposób przesądzać o tym, że decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego. W ocenie strony decyzja ta nie straciła swojego "funkcjonalnego i normatywnego sensu" stanowiąc podstawę prawną i "swoisty element łańcucha kolejnych decyzji prowadzących do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę". Termin ten istotny jest dla inwestora, czyli adresata decyzji, by w terminie zakreślonym decyzji wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący uznali, że skoro organ pierwszej instancji odstąpił od uchylenia decyzji, ze względu na okoliczność, że i tak w wyniku wznowienia zapadłoby to samo rozstrzygnięcie, to w uzasadnieniu tej decyzji zobowiązany był do merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów zawartych we wniosku skarżących o wznowienie postępowania. Z powodu tego uchybienia, merytorycznego rozstrzygnięcia musiał podjąć się organ drugiej instancji. W ocenie skarżących, brak było podstaw do umorzenia niniejszego postępowania, gdyż nie można było stwierdzić, iż zaistniały przesłanki z art. 105 k.p.a., a poza tym wnioskodawcy nadal byli zainteresowani wynikiem postępowania. Ponadto decyzja została wydana na niekorzyść strony i nie zawierała uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 139 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentacje faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zatem do treści powyższego przepisu Sąd może uwzględnić skargę z powodów innych niż przedstawione w skardze, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy z dnia 3 lipca 2001 r. naruszyły przepisy postępowania. Instytucja wznowienia postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, str. 230; Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, str. 242). Stosownie do art. 145 § 1 k.p.a. oraz 145 a k.p.a. postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeśli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. 9) w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Generalną zasadą jest, że to organ administracji publicznej z własnej inicjatywy, dążąc do wykrycia prawdy (ciąży na nim bowiem obowiązek wynikający z art. 7 k.p.a.) wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia postępowania (art. 147 § 1 k.p.a.). Nadto strona może także złożyć wniosek o wszczęcie takiego postępowania, jeżeli zaistnieje przesłanka wznowieniowa. Przepis art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. i art. 145 a k.p.a. stanowią wyjątek polegający na tym, że zaistnienie przesłanek określonych w tych przepisach jest podstawą wszczęcia postępowania jedynie na wniosek strony (art. 147 § 2 k.p.a.). W przypadku art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. gdzie mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego określającego prawa strony do obrony, ulegają one sanacji, chyba że o naprawę tych naruszeń wystąpi strona. Natomiast ograniczenie wszczęcia postępowania na podstawie art. 145 a k.p.a. tylko na podstawie wniosku strony ma służyć ochronie praw nabytych, których pozbawić nie można zgodnie z zasadą Lex retro non agit (B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz, Kodeks postępowania administracyjnego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 595). Za niedopuszczalne należy zatem uznać wszczęcie przez Wójta Gminy postępowania wznowieniowego z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto z uzasadnienia postanowienia z dnia 11 czerwca 2001 roku wynika, że wznawiając postępowanie organ I instancji w żaden sposób nie zbadał okoliczności uzasadniających uznanie wniosku strony o wznowienie postępowania za złożony w terminie wynikającym z art. 148 § 1 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym brak przepisu dopuszczającego zażalenie na postanowienie w przedmiocie wznowienia postępowania wydane na podstawie przepisu art. 149 § 1 k.p.a. Jednakże takie postanowienie nie jest całkowicie wyłączone spod kontroli administracyjnej i kontroli sądowej. Postanowienie takie na podstawie art. 110 w zw. z art. 126 k.p.a. wiąże jedynie organ administracji który je wydał, co nie będzie stało na przeszkodzie stwierdzeniu przez organ odwoławczy, a także przez sąd administracyjny, że postanowienie o wznowieniu postępowania narusza prawo w związku z postępowaniem dotyczącym decyzji merytorycznej wydanej po wznowieniu (art. 142 k.p.a.). Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego składa się bowiem z trzech etapów. Pierwszy etap można nazwać "wstępnym postępowaniem wyjaśniającym", którego przedmiotem jest zbadanie, czy nie występują braki formalne oraz jeśli złożono wniosek, czy został on wniesiony w terminie przez stronę. Wszelkie rozważania i rozstrzygnięcia merytoryczne są na tym etapie postępowania niedopuszczalne (wyrok z dna 16 czerwca 1983 r., SA/KA 245/83/83, GP 1983, nr 31, s. 2). Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź decyzją o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W drugim etapie postępowania po wydaniu wymienionego wyżej postanowienia o wznowieniu organ administracji bada przyczyny wznowienia oraz rozstrzyga sprawę co do istoty (art. 149 § 2 k.p.a.). Ostatnim elementem postępowania jest rozstrzygnięcie, które zapada w formie decyzji, w której organ: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.). 3) nie uchyla decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy za niedopuszczalne należy uznać wszczęcie przez Wójta Gminy postępowania wznowieniowego z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W konsekwencji wszczęcia postępowania z urzędu nie zbadane zostały także okoliczności uzasadniające uznanie wniosku strony o wznowienie postępowania za złożony w terminie wynikającym z art. 148 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia 11 czerwca 2001 roku, stanowiące pierwszy etap niniejszego postępowania i warunkujące wydanie decyzji merytorycznej narusza zatem wyżej wymienione przepisy, co powoduje, że także rozstrzygnięcie merytoryczne jest obarczone wadą. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, iż wydana przez Wójta Gminy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 16 października 1996 roku wydana została z naruszeniem prawa. Naruszenie to polegało na nieuczestniczeniu stron w postępowaniu administracyjnym, co stanowiło przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Następnie organ dokonał ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czyli ponownego ustalenia, czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowani terenu z dnia 16 października 1996 r. wydana przez Wójta Gminy jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy uchwalonego w dniu 30 października 1991 r. W wyniku postępowania organ wydał decyzję, w której stwierdził na podstawie art. 146 § 2 k.p.a., że nie uchyla decyzji kończącej wznowione postępowanie, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W wyniku odwołania sprawa trafiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które po przeprowadzonym postępowaniu podjęło zaskarżoną decyzję. W tym miejscu należy wskazać, iż pogląd organu drugiej instancji, że upływ terminu ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, na podstawie której została wydana ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, powoduje jej wyeliminowanie z obrotu prawnego i w związku z tym umożliwia organowi uchylenie się od merytorycznego rozstrzygnięcia był błędny. Termin ważności decyzji odnosimy bowiem do terminu, jaki ma jej adresat do złożenia wniosku o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę. A zatem decyzja ta traci swą ważność po okresie na jaki została wydana tylko wtedy, gdy adresat nie wystąpił w terminie z przedmiotowym wnioskiem (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2002 r., II SA/Wr 1303/99, nie publik.) Wystąpienie przed upływem tego terminu z wnioskiem powoduje, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu staje się podstawą do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i jest integralną częścią procesu budowlanego. Brak zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu zostaje wyeliminowana z obiegu prawnego po upływie terminu na jaki została wydana, w przypadku gdy adresat skorzystał ze swojego prawa i wystąpił na jej podstawie z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż nie było przeszkód do rozpatrzenia przez organ II instancji sprawy merytorycznie. Organ miał zatem obowiązek zbadać niniejszy zarzut i wydać rozstrzygnięcie. Bezpodstawne uchylenie się od tego obowiązku pozbawiło stronę prawa do rzetelnego rozpoznania sprawy, w której miała interes prawny. Wskazać należy również, iż uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania narusza art. 139 k.p.a., bowiem jak wyżej wyjaśniono strona w wyniku umorzenia postępowania, utraciła możliwość merytorycznego zbadania, czy jej zarzut był zasadny, a w konsekwencji wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Reasumując: 1. Stwierdzić należy, że niedopuszczalne było uchylanie się organu drugiej instancji od merytorycznego zbadania sprawy, gdy przedmiotem owego rozstrzygnięcia miało być ustalenie czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na podstawie, której wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego. W tym przypadku bez znaczenia jest okoliczność, że upłynął okres, na jaki została wydana, jeżeli adresat przed upływem tego terminu złożył wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. 2. Termin, o którym mowa w art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 89, poz. 415 ze zm.) jest jedynie terminem wskazującym okres czasu, w którym adresat decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu powinien złożyć wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. 3. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 k.pa., przez organ administracji publicznej z urzędu. Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ winien w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność, że w przypadku gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu wznowienie może nastąpić jedynie na wniosek strony złożony w terminie wynikającym z art. 148 k.p.a. Należy zatem zbadać, czy w przedmiotowej sprawie termin ten został zachowany. W przypadku zachowania terminu wznowienie postępowania powinno nastąpić na wniosek strony. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 3 lipca 2001 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Powołane przepisy

art. 145 § 1 pkt 4art. 151 § 2 k.p.art. 146 § 2 k.p.art. 145 § 1 pkt 1art. 138 §1 pkt 2art. 149 § 1art. 142art. 141 § 1art. 105 §1 k.p.art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawyart. 145 § 1 pkt 4 k.p.art. 28 k.p.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło