I OSK 439/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Irena Kamińska /spr./, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I SA 2382/03 w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia kwatery stałej 1. oddala skargę kasacyjną 2. odstępuje od obciążenia L. C. obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] 3. przyznaje adwokatowi M. S. od Skarbu Państwa kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem podatku od towarów i usług a nadto kwotę 17 zł (siedemnaście)tytułem zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2005 roku, sygn. akt I SA 2382/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia kwatery stałej. Decyzją tą Dyrektor Oddziału Rejonowego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 13 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 368 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania L. C. od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] Nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia kwatery w [...] przy ul. [...] wraz z osobami w niej zamieszkałymi i przekwaterowanie się do kwatery zastępczej położonej w [...] przy ul. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W pisemnym uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie bowiem z art. 38 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (zwaną dalej ustawą o zakwaterowaniu) w przypadku nieuiszczenia czynszu i opłat za kwaterę przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor właściwego oddziału terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazuje inną kwaterę lub lokal mieszkalny. W przypadku odmowy przyjęcia wskazanej kwatery lub lokalu mieszkalnego oraz dalszego niepłacenia czynszu i opłat dyrektor oddziału terenowego Agencji, na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy, wydaje decyzję o zwolnieniu kwatery, a następnie zarządza przymusowe przekwaterowanie osoby uprawnionej do kwatery, wraz ze wszystkimi osobami zamieszkującymi w kwaterze, do lokalu socjalnego albo kwatery zastępczej. W ocenie Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki zastosowania powołanych przepisów, ponieważ z tytułu zajmowania kwatery przy ul. [...] nie były uiszczane należny czynsz i opłaty. Jak wynika z przedstawionego przez organ wydruku zestawienia obciążeń miesięcznych z tytułu czynszu i pozostałych opłat przypadających na przedmiotowy lokal oraz dokonanych wpłat, w okresie od stycznia 2002 roku do lutego 2003 roku nie wpłynęły żadne kwoty od uprawnionego do kwatery męża skarżącej - S. C., ani od zamieszkujących ten lokal L. C. (żony) i A. C. (syna). Zadłużenie na koniec 2002 roku wynosiło 3.924,31 zł. Częściowe regulowanie zaległości w tym okresie następowało wyłącznie w trybie egzekucji z emerytury S. C. Wobec takiego stanu rzeczy już w czerwcu 2002 roku organ I instancji poinformował S. C. o zaległościach czynszowych i przedstawił mu propozycję ugodowego uregulowania zadłużenia. Jednak pismem z dnia 2 lipca 2002 roku S. C. odrzucił propozycję ugody. Wobec nieopłacenia czynszu i opłat przez kolejne miesiące uzasadnione było wydanie decyzji przydzielającej kwaterę zastępczą, a następnie z uwagi na nieprzeniesienie się osób zamieszkujących w kwaterze przy ul. [...] do kwatery zastępczej, zaistniały przesłanki do wydania, na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 37 ustawy o zakwaterowaniu, decyzji zobowiązującej do zwolnienia kwatery. Powyższe okoliczności wskazują, zdaniem Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, iż we wnoszonych pismach procesowych skarżąca wnosiła o unieważnienie decyzji pozbawiających ją możliwości dalszego zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Białymstoku i ustanowienie jej głównym najemcą tego lokalu, a następnie przydzielenie jej mniejszego mieszkania o takim samym standardzie jak obecnie zajmowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił jednak, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd obowiązany jest do oceny decyzji administracyjnej, postanowień oraz innych aktów lub czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy decyzja organu administracji nie narusza prawa. Przepisy prawa regulujące właściwość rzeczową sądów administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie praw i obowiązków stron, gdyż stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję organu władzy sądowniczej w sferę administrowania zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracji. Sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia. Z tych względów Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie mógł rozważać tych wniosków skargi, które nie mieszczą się w kompetencjach sądu administracyjnego. Wbrew oczekiwaniu skarżącej Sąd nie mógł orzec o uprawnieniu skarżącej do kwatery. Nie podlega też kontroli sądu administracyjnego, czy decyzja organu administracji jest trafna z punktu widzenia słuszności i celowości rozstrzygnięcia. Nie można było zatem - w ocenie Sądu I instancji - rozważać tych zarzutów skarżącej, które odwołują się do poczucia krzywdy z powodu nieliczenia się przez organ z jej sytuacja życiową. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła L. C. reprezentowana przez ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu, wnosząc o uchylenie przedmiotowego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 38 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych w związku z art. 50 ust. 3 i 4 tejże ustawy, a także art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez ich błędne zastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżąca od początku twierdziła, że wskazany do zamieszkania lokal przy ul. [...] (pierwotnie [...]) nie nadaje się do zamieszkania z uwagi na niespełnienie wymogów przewidzianych dla lokali nadających się do zamieszkiwania przez ludzi w związku z jego powierzchnią i stanem technicznym. Jak wynika z akt sprawy organy administracji nie dokonały w tym przedmiocie żadnych ustaleń. A niewątpliwie - w ocenie strony skarżącej - okoliczność ta powinna być zbadana, tym bardziej, że skarżąca jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, inwalidką II grupy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zasadności wniesionej przez L. C. (zwanej dalej skarżącą) skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2005 roku, o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych, jednak z zupełnie innej przyczyny niż wskazana przez Sąd I instancji. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy decyzją dowódcy Garnizonu [...] Nr [...] z dnia 20.06.1979 roku S. C. (byłemu mężowi skarżącej) jako żołnierzowi zawodowemu, przydzielono osobną kwaterę stałą nr [...] przy ul. [...] w [...]. Kwatera ta obejmowała 5 pokoi z kuchnią o powierzchni mieszkalnej 59,36 m2 i powierzchni użytkowej 84,34 m2. W decyzji przydziału kwatery została uwzględniona żona L. i 3 synów. Obecnie w kwaterze pozostała była żona L. i syn A. W dniu 16.06.2000 r. wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku I Wdział Cywilny został rozwiązany związek małżeński L. i S. C. S. C. wyprowadził się i wymeldował z przedmiotowej kwatery. Z uwagi na nieporozumienia po rozwodzie wystąpiło zadłużenie w opłatach. W dniu 11.06.2002 r. Dyrektor OT WAM w [...] wystąpił z propozycją zawarcia ugody na spłatę powstałego zadłużenia i bieżących należności. Jednak S. C. odrzucił w całości propozycję ugody i zwrócił się z prośbą o przekwaterowanie do mniejszej kwatery o niższym standardzie. W związku z dalszym nie uiszczaniem czynszu i opłat z tytułu użytkowania kwatery przez okres dłuższy niż trzy miesiące Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w [...] wskazał S. C., w oparciu o przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 22.06.1995r o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2002r Nr 42, poz. 368 z późniejszymi zmianami), inną kwaterę położoną przy ul. [...] w [...]. Wymieniony odmówił przyjęcia wskazanej kwatery. Dyrektor OT WAM w [...] uznając, że dotychczasowe działania windykacyjne nie skutkowały spłatą zadłużenia decyzją Nr [...] z dnia [...] przydzielił S. C. kwaterę zastępczą nr [...] przy ul. [...] w [...] o strukturze lp+k, powierzchni użytkowej 37,86m2 w tym powierzchni mieszkalnej 19,96m2. Od powyższej decyzji S. C. odwołał się do Dyrektora OR WAM w [...]. Dyrektor OR WAM w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Z uwagi na fakt, nie przeniesienia się do przydzielonej kwatery zastępczej Dyrektor OT WAM w [...] wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] wzywającą S. C. do zwolnienia kwatery nr [...] przy ul. [...] w [...] i przeniesienia się do kwatery zastępczej nr 10 przy ul. [...] w [...] przydzielonej decyzją nr [...] w dniu [...]. Od decyzji tej złożyła odwołanie Pani L. C.. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor OR [...] WAM utrzymał w mocy zaskarżoną przez nią decyzję. Od ostatecznej decyzji organu administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła L. C.. Odnosząc powyższy stan faktyczny do przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż kwatera przy. ul [...] w [...] została przydzielona na podstawie art. 21 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 z późn. zm. - zwaną dalej ustawą o zakwaterowaniu) S. C. jako osobie uprawnionej - żołnierzowi służby stałej. W decyzji o przydziale kwatery została, co prawda, wymieniona żona L. i trzej synowie, jednak ich uwzględnienie było potrzebne jedynie do ustalenia rozmiaru należnej kwatery. Osobą uprawnioną do otrzymania w/w kwatery był i jest nadal jedynie S. C. Zarówno jego żona, jak i obecnie mieszkający w przedmiotowym mieszkaniu syn A., mają jedynie pochodne prawo do używania wskazanego wyżej lokalu, albowiem to S. C. jest jego najemcą. Dlatego też, pomimo, iż S. C. nie mieszka w przedmiotowej kwaterze i nawet nie jest już w niej zameldowany, cała wcześniejsza korespondencja (zarówno wydawane przez organy administracyjne decyzje, jak i propozycje ugody) była kierowana do niego, a nie do osób mieszkających w przedmiotowym lokalu. Tylko on - jak już była wcześniej mowa - jest bowiem osobą uprawnioną do podejmowania czynności w sprawie przyznanej mu kwatery. Co prawda od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w [...] Nr [...] z dnia [...], w sprawie zwolnienia przedmiotowej kwatery wraz z osobami w niej zamieszkałymi i przekwaterowanie się do kwatery zastępczej odwołanie złożyła L. C., która następnie odwołała się również do Sądu I instancji. Jednak jeszcze raz należy podkreślić, iż przyjęcie jej odwołania przez organ administracyjny, jak i skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było nieprawidłowe. Nie była ona bowiem osobą uprawnioną do składania powyższych odwołań. W sytuacji takiej złożenie przez L. C. skargi kasacyjnej nie może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 wzmiankowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.