V SA/Wa 2036/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. 04.2005r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w latach 1941-1944. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że J. K. nie wykazała, aby prowadziła działalność kombatancką w rozumieniu art.1 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r Nr 42,poz.371). Podkreślił, że Zainteresowana urodziła się [...], a zatem w 1942r, tj. kiedy według własnej relacji i wyjaśnień świadków rozpoczęła działalność w Armii Krajowej - miała [...] lat; ze względu na swój wiek mogła zatem jedynie pomagać organizacji niepodległościowej, a nie być jej szeregowym żołnierzem. Organ wskazał, że wprawdzie w powołanym wyżej przepisie ustawodawca nie wprowadził granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, jednakże konieczne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o uprawnienia pełniła służbę w organizacji. Możliwość pełnienia służby wiązała się ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Na mocy Instrukcji Komendanta Głównego na Kraj gen. K. S. z 4.12.1939r granica wieku wynosiła 17 lat dla ZWZ - AK ; w późniejszym okresie obniżono ją do 16 lat. W innych organizacjach konspiracyjnych zasady przyjmowania do organizacji były podobne. Wyjątkiem są ,,Szare Szeregi--. Kierownik nie negował że Wnioskodawczyni mogła współpracować z oddziałem partyzanckim, ale nie wchodziła w jego skład i nie pełniła służby. Podkreślił, że pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze na powyższą decyzję J. K. wnosiła o jej uchylenie. Podniosła, że żaden przepis ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie określa kryterium wieku kombatanta ani nie odwołuje się w tym względzie do przepisów czy instrukcji wydanych w czasie okupacji. Jej zdaniem z ustawy wynika, ze za kombatanta można uznać również osobę, która z racji wieku nie mogła uczestniczyć w walce lub działaniach zbrojnych, ale wykonywała czynności usługowe czy pomocnicze. Skarżąca wskazała, że jej brat i siostra byli patryzantami, a ona pomagała oddziałom partyzanckim nosząc informacje, żywność. Podkreśliła, że podczas wykonywania tych czynności była narażona na stres, była też świadkiem starcia partyzantów z Niemcami, a jej dwóch braci zabrano do obozu w T. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych , określone m. in. Przepisami art.1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję ,sąd uznał, ze jest ona prawidłowa. Przepisy ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 42 poz.371 z 2002r) stosuje się między innymi do osób, które pełniły służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. J. K. nie wykazała, aby rozpoczęła pełnienie służby jako [...] -letnia dziewczynka w Armii Krajowej czy też w Związku Walki Zbrojnej, jak również aby taką służbę pełniła po zakończeniu wojny. Przedmiotem szczegółowej oceny organu orzekającego, który zebrał i rozpatrzył cały dostępny materiał dowodowy, były wyjaśnienia osób wskazanych przez Skarżącą, a także jej własne. Wskazani przez Skarżącą świadkowie nie potwierdzili jej przynależności do żadnej konspiracyjnej formacji lub organizacji. O pełnieniu służby w podziemnych formacjach i organizacjach może świadczyć fakt zaprzysiężenia, posiadanie stopnia wojskowego oraz świadoma działalność. Sąd nie neguje, że J. K., jako dziecko, mogła wykonywać pewne czynności stanowiące pomoc dla partyzantów, jednakże ze względu na wiek, nie mogła pełnić służby w oddziałach partyzanckich. Wprawdzie w powołanym wyżej przepisie ustawy o kombatantach.... Ustawodawca nie wprowadził granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień kombatanckich, jednakże konieczność wykazania, że osoba ubiegająca się o uprawnienia pełniła służbę w organizacji powoduje, że możliwość pełnienia takiej służby wiązała się ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. Zgodnie z Instrukcją Komendanta Głównego na Kraj gen. K. S. z 4.12.1939r dolna granica wieku wynosiła 17 lat (w późniejszym okresie 16 lat).Współpraca z oddziałem partyzanckim nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Dostarczanie informacji, przenoszenie korespondencji, donoszenie żywności stanowią czynności wykonywane na rzecz ugrupowań zbrojnych, nie stanowią jednak służby w tych ugrupowaniach (vide: orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego- wyroki w sprawach o sygn. akt VSA 796/94, V SA 2157/01, OSK 557/04). Przepisy art.1 ust.2 cytowanej ustawy o kombatantach akcentują, że warunkiem uznania za działalność kombatancką było pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (vide: wyrok NSA z dnia 12.08.1993r, sygn. akt: SA/Wr 243/93 ). Pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim wypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań organizacyjnych. .Zdaniem sądu dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności ( art.80 i 107 §3 ustawy z dnia 14 0.6.1960r -Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r). Wobec powyższego na podstawie art.151 ustawy z dnia 30.08.2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.