II GZ 120/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2201/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie potwierdzenia wielkości wykorzystywania funduszy publicznych z tytułu umorzenia kredytu inwestycyjnego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2005 r. odmówił G. N. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd podał, że G. N. we wniosku złożonym na urzędowym formularzu wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Biorąc pod uwagę treść wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedstawione przez skarżącego dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej oraz wysokość należnego wpisu (100,00 zł), Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia. G. N. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o "zastosowanie ulgi 50% w płatności zobowiązań rejestrowych, tzn. od 200 zł do zapłaty 100 zł, od 100 zł do zapłaty 50 zł i rozłożenie na dwie raty kwartalne sumy 150 zł – w sumie do zapłaty 150 zł kosztów rejestracji" z uwzględnieniem zaległości od dnia wszczęcia postępowania w 2003 r. Żądanie to umotywował nieuzasadnionym wyodrębnieniem przez Sąd dwóch postępowań administracyjnych w jednej sprawie, co - zdaniem strony – jedynie zwiększyło koszty postępowania. W związku z powyższym skarżący wniósł "o połączenie w jedną sygnaturę dwóch postępowań, tj. III SA/Wa 2201/04 o wydanie zaświadczenia w sprawie potwierdzenia wielkości wykorzystywania funduszy publicznych z tytułu dokonanego umorzenia kredytu inwestycyjnego i o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu zaświadczenia o wysokości ubezpieczenia i umorzenia 20% kosztów pobranego kredytu". W uzasadnieniu strona podniosła również, że Sąd I instancji nie rozstrzygnął kwestii przyznania jej prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie skarżącego wniosek w tym zakresie jest zasadny, ponieważ przedmiotowa sprawa jest skomplikowana pod względem prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające należy zwrócić się o pomoc z budżetu państwa. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Przyznanie prawa pomocy jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ubiegająca się o jego przyznanie wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana pod kątem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, oraz z uwzględnieniem możliwości poniesienia przez nią kosztów w tym zakresie, przy czym istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stan faktyczny Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowy. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 82,89 zł. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że przedstawiona przez stronę kalkulacja dochodów i wydatków nie odzwierciedla faktycznej wysokości dochodów, ponieważ jest oparta na przychodowości prowadzonego gospodarstwa. Stanowi zatem zestawienie szacunkowe. Należy także zauważyć, że strona posiada ponadto majątek w postaci nieruchomości i mieszkania, z którego ma możliwość czerpania dodatkowych dochodów. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, z czego należy wnosić, że nie ma on również nikogo na swoim utrzymaniu. W świetle powyższego nie byłoby uzasadnione stwierdzenie, że uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł spowodowałoby dla strony uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika należy stwierdzić, że Sąd I instancji poddał rozstrzygnięciu tę kwestię, w sposób wystarczający uzasadniając odmowę jego ustanowienia. W sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za zasadnością przychylenia się do wniosku strony, takie jak rodzaj sprawy czy wysoki stopień jej skomplikowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny rozłożyć wpisu na raty, o co wnosi w zażaleniu skarżący, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują jakiejkolwiek możliwości prawnej rozłożenia wpisu od skargi na raty czy też odroczenia jego zapłaty. Przepis art. 229 § 1 p.p.s.a., na który mogłaby powołać się w tej kwestii strona, odnosi się do nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast nieopłacony wpis od skargi nie jest nieuiszczoną należnością orzeczoną przez Sąd. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała w sposób dostateczny zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. mr P O S T A N O W I E N I E Dnia 9 listopada 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2201/04 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. N. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 10 września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie potwierdzenia wielkości wykorzystywania funduszy publicznych z tytułu umorzenia kredytu inwestycyjnego p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2005 r. odmówił G. N. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd podał, że G. N. we wniosku złożonym na urzędowym formularzu wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Biorąc pod uwagę treść wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedstawione przez skarżącego dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej oraz wysokość należnego wpisu (100,00 zł), Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia. G. N. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o "zastosowanie ulgi 50% w płatności zobowiązań rejestrowych, tzn. od 200 zł do zapłaty 100 zł, od 100 zł do zapłaty 50 zł i rozłożenie na dwie raty kwartalne sumy 150 zł – w sumie do zapłaty 150 zł kosztów rejestracji" z uwzględnieniem zaległości od dnia wszczęcia postępowania w 2003 r. Żądanie to umotywował nieuzasadnionym wyodrębnieniem przez Sąd dwóch postępowań administracyjnych w jednej sprawie, co - zdaniem strony – jedynie zwiększyło koszty postępowania. W związku z powyższym skarżący wniósł "o połączenie w jedną sygnaturę dwóch postępowań, tj. III SA/Wa 2201/04 o wydanie zaświadczenia w sprawie potwierdzenia wielkości wykorzystywania funduszy publicznych z tytułu dokonanego umorzenia kredytu inwestycyjnego i o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu zaświadczenia o wysokości ubezpieczenia i umorzenia 20% kosztów pobranego kredytu". W uzasadnieniu strona podniosła również, że Sąd I instancji nie rozstrzygnął kwestii przyznania jej prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie skarżącego wniosek w tym zakresie jest zasadny, ponieważ przedmiotowa sprawa jest skomplikowana pod względem prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą pomocy państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające należy zwrócić się o pomoc z budżetu państwa. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Przyznanie prawa pomocy jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ubiegająca się o jego przyznanie wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana pod kątem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w toczącym się postępowaniu, oraz z uwzględnieniem możliwości poniesienia przez nią kosztów w tym zakresie, przy czym istotne jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stan faktyczny Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowy. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 82,89 zł. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że przedstawiona przez stronę kalkulacja dochodów i wydatków nie odzwierciedla faktycznej wysokości dochodów, ponieważ jest oparta na przychodowości prowadzonego gospodarstwa. Stanowi zatem zestawienie szacunkowe. Należy także zauważyć, że strona posiada ponadto majątek w postaci nieruchomości i mieszkania, z którego ma możliwość czerpania dodatkowych dochodów. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, z czego należy wnosić, że nie ma on również nikogo na swoim utrzymaniu. W świetle powyższego nie byłoby uzasadnione stwierdzenie, że uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł spowodowałoby dla strony uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika należy stwierdzić, że Sąd I instancji poddał rozstrzygnięciu tę kwestię, w sposób wystarczający uzasadniając odmowę jego ustanowienia. W sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za zasadnością przychylenia się do wniosku strony, takie jak rodzaj sprawy czy wysoki stopień jej skomplikowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny rozłożyć wpisu na raty, o co wnosi w zażaleniu skarżący, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują jakiejkolwiek możliwości prawnej rozłożenia wpisu od skargi na raty czy też odroczenia jego zapłaty. Przepis art. 229 § 1 p.p.s.a., na który mogłaby powołać się w tej kwestii strona, odnosi się do nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast nieopłacony wpis od skargi nie jest nieuiszczoną należnością orzeczoną przez Sąd. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że strona nie wykazała w sposób dostateczny zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego jej zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. mr