I SA/Wr 36/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: K.Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2006 r. r. sprawy ze skargi Zakładów Urządzeń Technicznych A " SA z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Przedmiotem skargi Zakładów Urządzeń Technicznych "A" SA w W. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]r. nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł Z postanowienia organu I instancji wynika, że na kwotę kosztów egzekucyjnych składają się : - opłata manipulacyjna stanowiąca 1% kwoty egzekwowanej należności, - opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz zajęcie wierzytelności wynoszące 5% kwoty egzekwowanych zaległości Koszty te powstały w związku z czynnościami egzekucyjnymi dokonanymi na podstawie [...] wymienionych w postanowieniu tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli: - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. obejmujących zaległości z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Zdrowia, - Urząd Skarbowy w W. obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko Zakładom Urządzeń Technicznych "A SA w W., w celu wyegzekwowanie w/w zaległości, poprzez zajęcie w dniach [...]r., [...]r., [...] i [...]. rachunku bankowego w Banku B SA Oddział w W. oraz w dniach [...] i [...] poprzez zajęcie wierzytelności z tytułu wykonywanych usług. Kopie dokonanych zajęć wraz z tytułami wykonawczymi doręczono Spółce. W związku z podjęciem czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne. Wysokość należnych kosztów egzekucyjnych organ ustalił na podstawie art. 64 § 1 pkt 4, §6 i §7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968). Organ wskazał, iż obowiązek uiszczenia opłaty powstał w dniu [...]tj. w dniu przesłania do Banku B SA w W. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, a zgodnie a art. 64c§1 w/w ustawy koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, pomimo objęcia części zaległości postępowaniem restrukturyzacyjnym, o czym poinformowano w decyzji o warunkach restrukturyzacji, z obowiązku poniesienia kosztów egzekucyjnych nie zwalnia także rozłożenie zaległości na raty. Na postanowienie to Zakłady Urządzeń Technicznych "A SA w W. wniosły zażalenie, żądając uchylenia postanowienia i umorzenia naliczonych kosztów egzekucyjnych, a także zaliczenia pobranych środków na poczet bieżących zobowiązań podatkowych Spółki. W zażaleniu powołano art. 59 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazując, iż jeśli obowiązek podatkowy został umorzony to postępowanie egzekucyjne ulega także umorzeniu. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 §1 pkt 1-8 w/w ustawy zgodnie z art.60 §1 tej ustawy, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Oznacza to, zdaniem strony, że naliczenie kosztów egzekucyjnych zostało pozbawione podstaw prawnych i faktycznych na skutek umorzenia w związku z restrukturyzacją postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając za bezpodstawne zarzuty zażalenia. Stwierdził, iż nie wszystkie wynikające z postanowienia organu I instancji koszty egzekucyjne dotyczą egzekucji zaległości objętych restrukturyzacją. W odniesieniu do kosztów egzekucyjnych od zaległości objętych restrukturyzacją wskazał, że wszczęcie egzekucji poprzez zajęcie wierzytelności nastąpiło przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego. Spółka odebrała odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu, nie kwestionując ani należności, ani kosztów egzekucyjnych. Oznacza to, iż były to należności wymagalne i nie kwestionowane przez dłużnika, a koszty egzekucyjne nie zostały wyegzekwowane. Organ odwoławczy powołał art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) zgodnie, z którym koszty egzekucyjne nie podlegają restrukturyzacji oraz art. 21 ust.6 tej ustawy zgodnie, z którym wydanie pozytywnej decyzji o zakończeniu restrukturyzacji nie zwalnia strony z uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstałych od zaległości objętych tym postępowaniem, mimo umorzenia restrukturyzowanych należności. W ocenie organu odwoławczego, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 59§1 pkt i art. 60 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż należności umorzono w dniu [...]r. wydając decyzje o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego i umorzeniu restrukturyzowanych należności. Z tej przyczyny postępowanie egzekucyjnego podlegało umorzeniu, ale po tej dacie, a koszty egzekucyjne powstały od czynności dokonanych znacznie wcześniej (tj. przed złożeniem wniosku o restrukturyzację). Brak też podstaw do zastosowania art. 64 c §3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem i nie było kwestionowane przez dłużnika. Także złożenie wniosku o zapłatę w ratach zaległości nie objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym nie było, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, przeszkodą do wyegzekwowania należnych kosztów egzekucyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Zakłady Urządzeń Technicznych "A" SA w W. wniosły o uchylenie postanowień organów obu instancji jako naruszających prawo i niewspółmiernych do wartości wyegzekwowanego roszczenia, która nie nastąpiła. Skarżąca zarzuciła, iż nie uwzględniono faktu, że w trakcie postępowania egzekucyjnego nie wyegzekwowano żadnych kwot ani zaległości, ani kosztów. Dopiero po pomyślnym zakończeniu restrukturyzacji wszczęto egzekucję samych kosztów egzekucyjnych. Ponadto zdaniem strony organ egzekucyjny przed podjęciem czynności egzekucyjnych winien wydać postanowienie o ustaleniu kosztów egzekucyjnych, które wydał dopiero na wniosek skarżącej Spółki. Za niesłuszne uznały też skarżące Zakłady stanowisko organu dotyczące art. 59 §1 pkt 2 i art. 60 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołując orzeczenie o sygn. akt SA/Sz 1758/98 i wywodząc, że za "niezgodne z prawem wszczęcie postępowania egzekucyjnego" można uznać wszczęcie takiego postępowania w odniesieniu do należności objętych restrukturyzacją, które umorzono w wyniku postępowania restrukturyzacyjnego oraz w odniesieniu do należności rozłożonych na raty (należność nie jest wymagalna). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powtarzając dotychczasową argumentację. Ponadto stwierdził, iż zgodnie z art. 64 §4 i art. 64c §7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydaje się na żądanie zobowiązanego, a z urzędu jedynie wówczas, gdy koszty obciążają wierzyciela. Za bezpodstawny organ uznał także zarzut, iż skoro nie wyegzekwowano należności to koszty egzekucji także są nienależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżone postanowieni, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie o kosztach egzekucyjnych obejmuje także koszty związane z egzekucją należności: - objętych postępowaniem restrukturyzacyjnym na postawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.), - objętych decyzją o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2002 r. do października 2003 r. (decyzja Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...]r. nr [...]). Koszty egzekucyjne dotyczące zaległości objętych restrukturyzacją powstały przed złożeniem wniosku o restrukturyzację tych zaległości ( tj. [...].). Na okoliczności te wskazał w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy. Również koszty egzekucyjne objęte zaskarżonym postanowieniem, a dotyczące zaległości podatkowych rozłożonych na raty decyzją Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...]r. nr [...]), powstały przed złożeniem przez stronę skarżącą wniosku o rozłożenie na raty zaległości (wniosek z dnia [...]r.). Najpóźniej podjętą czynnością wskazaną w zaskarżonym postanowieniu jest zajęcie w dniu [...]r. rachunku bankowego w Banku B SA Oddział w W. co oznacza, iż wszystkie objęte postanowieniem koszty powstały przed złożenia wniosku o rozłożenia na raty zaległości, które miało miejsce [...]r. Ustaleń tych skarżąca Spółka nie kwestionuje twierdząc jednocześnie, że koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy czym tę niegodność z prawem wiąże z wydaniem, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 21 ust. 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, decyzji o umorzeniu restrukturyzowanych należności z dnia [...]. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. (nr [...]) i przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (nr [...]) oraz z wydaniem przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty (nr [...]). Zamknięty katalog należności objętych restrukturyzacją zawiera art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) - dalej w skrócie ustawy o restrukturyzacji. W przepisie tym nie wymieniono jako objętych restrukturyzacją kosztów egzekucyjnych, w tym poniesionych w związku z egzekwowaniem należności objętych restrukturyzacją. Informację o tym zamieszczono w decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] o warunkach restrukturyzacji. Umorzenie należności podlegających restrukturyzacji następuje zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji, jeśli warunki restrukturyzacji zostały spełnione. Przepis art. 21 ust. 2 w/w ustawy wyłącza stosowanie wówczas art. 64c §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz.968 ze zm.). Oznacza to, iż w przypadku umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego nie jest możliwe obciążenie kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, jesli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Powołane przepisy jednoznacznie, zatem wskazują, iż nie ma przeszkód prawnych w egzekwowaniu kosztów egzekucyjnych powstałych przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego od dłużnika. Brak w ocenie Sądu podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącej Spółki, iż w sprawie mają zastosowanie art.59 §1 pkt 2 w związku z art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem postępowania. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z przepisami, odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu zostały przez skarżącą odebrane i nie były kwestionowane, ani w zakresie należności, ani w zakresie kosztów egzekucyjnych. Późniejsze umorzenia restrukturyzowanych należności czy też rozłożenie zaległości na raty oznacza, iż należności te i zaległości istniały w dniu wydania w tych sprawach decyzji. Powoływany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 17.01.1999 r. sygn. akt SA/Sz 1758/98 (Lex nr 36135) został wydany w odmiennym stanie faktycznym i w rozpatrywanej sprawie nie może mieć zastosowania. W powołanym wyroku Sąd stwierdził, iż " W świetle art. 262 §1 pkt 1 kpa stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z jej winy. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji, która nie jest ostateczna, związane jest z ryzykiem jej późniejszego uchylenia. Organ egzekucyjny ma prawo wszcząć egzekucję i prowadzić ją na podstawie decyzji nieostatecznej w świetle unormowań zawartych w art. 173 kpa, jednakże ponosi ryzyko następczej wadliwości tej decyzji, jeśli podmiot zobowiązany nie ponosi winny w zakresie doprowadzenia do tych działań." W rozpatrywanej sprawie wszczęcie egzekucji nie nastąpiło na podstawie nieostatecznej decyzji, którą następnie uchylono, egzekwowane należności nie były też przez skarżącą kwestionowane. Fakt udzielenia skarżącej ulg w spłacie zaległych zobowiązań w formie restrukturyzacji należności publicznoprawnych, czy rozłożenia na raty tych zaległości, nie może być utożsamiany z nieistnieniem tych należności i brakiem podstaw do ich egzekwowania przed udzieleniem ulg. Zarzut skarżącej, iż organ egzekucyjny przed podjęciem czynności egzekucyjnych winien wydać postanowienie o ustaleniu kosztów egzekucyjnych i po jego uprawomocnieniu prowadzić egzekucję nie znajduje oparcie w obowiązujący przepisach. Zgodnie z art. 64 c §7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego, z urzędu jeśli koszty te obciążają wierzyciela. Sąd nie podziela też stanowiska skarżącej, iż koszty egzekucyjne uzależnione są od skuteczności egzekucji, bowiem art. 64 § 4 pkt 4, §6 i §7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnia organ egzekucyjny do pobrania opłaty manipulacyjnej w wysokości 1 % kwoty egzekwowanych (nie wyegzekwowanych) należności i opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych innych niż świadczenia z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za prace w wysokości 5% kwoty egzekwowanych należności. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.