II SA/Ka 1487/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, Protokolant st. sek. sąd. Urszula Smykała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej oddala skargę Decyzją nr [...], wydaną w dniu [...]r., Pracownik do Spraw Osobowych (Konsultant) Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w B., umorzył postępowanie w sprawie przyznania B. K. pomocy finansowej na rehabilitację, leczenie, żywność i dożywienie, opał oraz “uzupełnienie dotacji mieszkaniowej". Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś jej materialnoprawną podstawę stanowiły przepisy art. 32 ust. 1 i art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracyjny powołał się na art. 105 §1 K.p.a. wywodząc, iż przyczyną podjętego w sprawie rozstrzygnięcia była bezprzedmiotowość postępowania wynikająca z braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. oświadczyła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Skarżąca powołała się na okoliczności związane z pozostawaniem w ciężkiej sytuacji materialnej oraz wywiodła, że jest osobą wymagającą wyjątkowego traktowania w oparciu o przepisy “odrębne od ogólnych". Mając na uwadze powyższe strona podniosła, iż złożony wniosek o przyznanie pomocy powinien zostać uwzględniony gdyż przemawia za tym jej szczególnie trudne położenie życiowe. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołał się na przepis art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, podkreślając, że decyzja o przyznaniu lub o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji. W tym miejscu Kolegium zaakcentowało, iż B. K. została prawidłowo powiadomiona przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. o terminie, w którym wywiad ten miał być dokonany. Skarżącą pouczono także o ewentualnym postępowaniu na wypadek niemożności przeprowadzenia rzeczonego wywiadu we wskazanym wyżej terminie. Pomimo to w dniu [...]r., oznaczonym jako data przeprowadzenia przedmiotowej czynności zainteresowana nie była obecna w miejscu zamieszkania. W przedstawionej sytuacji Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. ponownie wyznaczył termin wywiadu środowiskowego – tym razem na [...]r., jednak także wtedy strona poprzez swą nieobecność uniemożliwiła przeprowadzenie czynności, o której mowa w cytowanym art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Równocześnie skarżąca nie usprawiedliwiła tej nieobecności ani nie wniosła o zakreślenie dodatkowego terminu na przeprowadzenie wywiadu. Mając na względzie powyższe organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na uniemożliwienie przez stronę przeprowadzenia przewidzianego prawem wywiadu środowiskowego. Czynność ta jest bowiem elementem niezbędnym do wydania decyzji rozstrzygającej merytorycznie w kwestii przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. K. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Skarżąca wywiodła, że jej wniosek powinien podlegać rozpoznaniu z uwzględnieniem art. 43 ust. 3c ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej. Wyjaśniła także, iż brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego spowodowany został jej złym stanem zdrowia oraz nieprzyjemnościami jakich doznała ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy raz jeszcze oparł się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego aktu wywodząc, iż brak wywiadu środowiskowego uniemożliwia przeprowadzenie postępowania dowodowego i zebranie informacji niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia bądź odmowy udzielenia świadczenia, o które ubiegała się strona. Tym samym w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania, która zgodnie z art. 105 §1 K.p.a. stanowi podstawę do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Kolegium podniosło, iż przywołany w jej treści przepis art. 43 ust 3c ustawy z dnia 29 listopada 1990r., nie zwalnia organu pomocy społecznej z obowiązku poprzedzenia swej decyzji wywiadem środowiskowym. Cytowane uregulowanie zabrania bowiem jedynie wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, gdy [...] lub jej rodzina odmówi zgody na zbieranie przewidzianych prawem danych osobowych. Odmowa ta nie jest natomiast równoznaczna z uniemożliwieniem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podkreślił, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcie nie narusza obowiązującego prawa. Przyznanie skarżącej świadczenia z pomocy społecznej bez rozeznania jej aktualnej sytuacji osobistej i majątkowej oznaczałaby bowiem zgodę na rozdawnictwo środków publicznych każdemu, kto zwraca się o pomoc, jeśli tylko powoła się na [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r., o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r., utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 §1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, ustawy z dnia 29 listopada 1990r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), przewidywały różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. Zasadniczy cel pomocy społecznej zdefiniowany został jako zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych uprawnionych, przy jednoczesnym umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji, których nie są w stanie same pokonać. Postanowienia cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r., określały także zasady, w oparciu o które pomoc ta była przyznawana. Stosownie zatem do treści art. 43 ust. 3 tej ustawy, możliwość wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia w ramach pomocy społecznej uwarunkowana była uprzednim przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji. Tymczasem z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca pomimo dwukrotnego prawidłowego zawiadomienia o terminie wywiadu środowiskowego nie była obecna w miejscu zamieszkania a tym samym uniemożliwiła przeprowadzenie rzeczonej czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia, o które ubiegała się strona. W konsekwencji organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie w trybie art. 105 §1 K.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z braku możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W tym miejscu trzeba zasygnalizować, iż orzekając w niniejszej sprawie organ I instancji mógł też rozważyć podjęcie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zawnioskowanego świadczenia. Zarówno jednak to rozstrzygnięcie jak i decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego pozostają tożsame w swoich skutkach dla skarżącej. Ustosunkowując się do argumentacji podniesionej przez stronę godzi się podnieść, iż zawarty w jej skardze zarzut braku uwzględnienia zakazu wynikającego z art. 43 ust. 3c ustawy o pomocy społecznej nie mógł odnieść skutku. Trzeba bowiem zaakcentować, że przywołane unormowanie wyłącza możliwość rozstrzygania o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w sytuacji gdy [...] nie wyraża zgody na zbieranie danych osobowych w zakresie przewidzianym tą ustawą. W dyspozycji cytowanej normy prawnej nie mieści się natomiast stan faktyczny polegający na uchylaniu się takiej osoby od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jej podjęcia. Dlatego, działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271), skargę oddalono.