II OZ 40/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. i J. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 września 2005 r., sygn. akt II SA/Po 1613/03 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. i J. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 1 września 2005r., po rozpoznaniu sprzeciwów od postanowień referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił skarżącym B. i J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 16 czerwca 2003 r. o uchyleniu w całości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koninie z dnia 12 maja 2003 r. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wskazał, że skarżący utrzymują się z kwoty ok. 1000 zł., którą pożytkują w całości na bieżące koszty utrzymania własne i koszty utrzymania pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym dorosłego syna. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy Sąd wskazał, że skarżący pomimo wezwania Sądu pismami z dnia 17 czerwca 2005 r. (karta 48 i 49 akt sprawy) nie uzupełnili wniosku w sposób usuwający wszystkie wątpliwości. Pomimo wezwania skarżący nie przedstawili spisu wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego ani dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, nie przedstawili również odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata. Oddalając wniosek Sąd wskazał, że podstawą do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest wykazanie braku jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania, natomiast na podstawie przedstawionych we wniosku okoliczności nie można stwierdzić, aby skarżący nie mieli żadnych możliwości samodzielnego pokrycia tych kosztów. Skarżący prowadzą działalność gospodarczą, przynoszącą im stały dochód. Sąd nie był w stanie w sposób rzetelny ocenić proporcji pomiędzy wydatkami a dochodami wobec nie przedłożenia szczegółowych informacji ani o osiąganych dochodach ani o wydatkach skarżących. Oddalając wniosek w zakresie Sygn. akt II OZ 40/06 ustanowienia adwokata Sąd podkreślił, że skarżący korzystali z pomocy fachowego pełnomocnika, ponosząc koszty jego ustanowienia i choć obecnie pełnomocnictwo zostało wypowiedziane, to nie zmienia to faktu, iż skarżący mieli wystarczające środki na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego. W zażaleniach wniesionych odrębnymi pismami (w dniu 27 września 2005 r. i 30 wrzesnia 2005 r.) skarżący wskazali, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Do zażalenia J. S. do zażalenia załączył kopię odpisu zeznania podatkowego za rok 2003 i 2004. W drugim zażaleniu skarżąca B. S. podniosła, iż z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskują coraz niższy dochód, ponosząc koszty związane z dzierżawą pawilonu w wysokości 5 tys. zł miesięcznie, natomiast pełnomocnik, który reprezentował skarżących nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za sporządzenie skargi do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić trzeba, że prawo pomocy jest szczególnym uprawnieniem, z którego mogą skorzystać wyłącznie osoby, które stosownie do przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykażą brak możliwości samodzielnego pokrycia kosztów postępowania. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę przedstawione przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności oraz nie przedstawienie dodatkowych oświadczeń i dokumentów, Sąd I instancji słusznie ocenił, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobom nie uzyskującym jakichkolwiek dochodów lub uzyskującym dochód wybitnie niski, które nie posiadają możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. B. i J. S. uzyskują dochód z tytułu prowadzonej Sygn. akt II OZ 40/06 działalności gospodarczej i nie można zaliczyć ich do osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, szczególnie, że z przedstawionych oświadczeń i okoliczności sprawy nie wynika jednoznacznie stan majątkowy i dochód skarżących, którzy pomimo wezwania Sądu nie uzupełnili wniosku w sposób wskazany w wezwaniu. Podkreślić trzeba, że Sąd ma prawo zwrócić się o dodatkowe oświadczenia i dokumenty do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, jeśli zachodzą wątpliwości co do rzetelności okoliczności przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie nadesłali wykazu wydatków oraz potwierdzających je rachunków. Do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie okoliczności potwierdzających, że nie jest ona w stanie samodzielnie pokryć kosztów postępowania. W sprawie tej skarżący nie wykazali się właściwą dbałością o swoje interesy nie wypełniając wezwania Sądu. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny ocenia orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych pod kątem zaistnienia przesłanek art. 184 lub 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, skoro dopiero w zażaleniu skarżący wypełnili i to tylko częściowo wezwanie z dnia 17 czerwca 2005 r. Odnosząc się do powołanej w zażaleniu skarżącej okoliczności uczestnictwa skarżących w innych postępowaniach sądowych stwierdzić trzeba, że pozostaje ono bez wpływu na obowiązek ponoszenia kosztów tego postępowania.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.