I SA/Wa 873/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje adwokatowi M. K. wynagrodzenie w kwocie 300 (trzysta) złotych z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i nakazuje wypłacić tę kwotę z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania O. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1998 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia pod budowę autostrady A-2, części nieruchomości położonej we wsi S., Gmina Z., oznaczonej jako działka nr A o pow. [...] m2 . Decyzja Ministra Infrastruktury została wydana w następującym stanie faktycznym: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1998 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu pod budowę autostrady A-2 części nieruchomości położonej w obrębie S., Gmina Z. oznaczonej jako działka nr A, o powierzchni [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2), natomiast decyzją nr [...] wydaną również w dniu [...] września 1998 r. Wojewoda [...] orzekł o wywłaszczeniu na ten sam cel części nieruchomości położonej w obrębie S., Gmina Z., oznaczonej jako działka nr B, o powierzchni [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2). Nieruchomości stanowiły własność O. K. Od powyższych decyzji nie wniesiono odwołania i stały się ostateczne w dniu 19 października 1998 r. W dniu 8 października 2004 r. (data nadania pisma na poczcie), O. K. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o wywłaszczeniu nr [...] podnosząc, że nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, a o wydaniu decyzji dowiedziała się dopiero w dniu 8 września 2004 r. Podała, że w czasie, kiedy toczyło się wywłaszczenie, przebywała w szpitalu, a potem u córki w S. Dopiero z dokumentów, które pobrała w Urzędzie Wojewódzkim we wrześniu 2004 r. dowiedziała się, że wywłaszczeniu uległy dwie działki nr A i B, przy czym w jej posiadaniu jest tylko jedna decyzja dotycząca działki nr A. Mimo to wnosi o wznowienie postępowań wywłaszczeniowych dotyczących obu działek. Wojewoda [...] dwiema decyzjami z dnia [...] listopada 2004 r.: nr [...] oraz nr [...] odmówił wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami z dnia [...] września 1998 r.: nr [...] o wywłaszczeniu działki nr A o pow. [...] m2 oraz nr [...] o wywłaszczeniu działki nr B o pow. [...] m2. Jako przyczynę odmowy wznowienia postępowania w obu sprawach organ podał niezachowanie przez wnioskodawczynię terminu określonego w art. 148 § 2 kpa. Wojewoda [...] ustalił, że O. K. nie podjęła adresowanej do niej przesyłki zawierającej decyzje o wywłaszczeniu, jednak w dniu 17 grudnia 2002 r. złożyła podanie o wydanie kserokopii całych akt sprawy nr [...]. W odpowiedzi na to pismo organ pismem z dnia 17 stycznia 2003 r. poinformował, że akta sprawy może ona przeglądać osobiście lub przez pełnomocnika i sporządzać z nich notatki oraz odpisy. W treści tego pisma zamieszczono także informację, że akta sprawy nr [...] dotyczą postępowania dotyczącego wywłaszczenia części nieruchomości stanowiącej działkę nr B o pow. [...] m2, zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1998 r. Pismo to zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 21 stycznia 2003 r. Następnie O. K. w dniu 30 sierpnia 2004 r. złożyła podanie o wydanie kserokopii akt sprawy wywłaszczeniowej nr [...] i nr [...], wskazując na konkretne numery kart. Wśród kart z akt sprawy nr [...] znalazły się karty nr 49-52, którymi oznaczono decyzję wywłaszczeniową. Z faktu tego wynika, że O. K. w dniu sporządzenia pisma, tj. 27 sierpnia 2004 r. wiedziała o wydaniu decyzji nr [...]. Wojewoda [...] w tej sytuacji uznał, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 27 września 2004 r. Zatem wniosek nadany drogą pocztową w dniu 8 października 2004 r. jest spóźniony. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r.: nr [...] oraz nr [...] O. K. złożyła odwołanie, w którym opisała okoliczności dotyczące sprawy wywłaszczeniowej i wniosła o "wznowienie postępowania wywłaszczeniowego lub przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ostatecznych decyzji wydanych w sprawie". Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa. O. K. pismem z dnia 27 sierpnia 2004 r. zwróciła się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o wydanie jej kserokopii dokumentów z akt sprawy nr [...] wskazując na konkretne numery kart, co oznacza, że uprzednio zapoznała się z ich zawartością. Wśród wymienionych kart była także decyzja z dnia [...] września 1998 r. W związku z powyższym należało uznać, że najpóźniej w dniu 27 sierpnia 2004 r. O. K. dowiedziała się o decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1998r. Termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął zatem w dniu 27 września 2004 r. Wniosek nadany pocztą z datą 8 października 2004 r. był więc spóźniony. Co do prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji o wywłaszczeniu Minister Infrastruktury stwierdził, iż nie ma ona związku ze sprawą dotyczącą wznowienia postępowania. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury O. K. obszernie opisała okoliczności związane z postępowaniem wywłaszczeniowym wskazując na nieprawidłowe – jej zdaniem – postępowanie organu wywłaszczeniowego. Wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu z dnia [...] września 1998 r. i wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że będąca przedmiotem skargi decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2005 r. dotyczy tylko części odwołania wniesionego przez O. K., a konkretnie odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] o wywłaszczeniu działki nr A o pow. [...] m2 . W uzasadnieniu decyzji, jak również w odpowiedzi na skargę nie podano, czy zostało rozpoznane odwołanie O. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 1998 r. nr [...] o wywłaszczeniu działki nr B o pow. [...] m2 . Rozpoznając skargę wniesioną w sprawie rozstrzygniętej przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa. Istotą sprawy była ocena, czy wniosek skarżącej o wznowienie postępowań zakończonych dwiema ostatecznymi decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] września 1998 r. nr [...] i nr [...] spełniał wymogi określone w art. 148 kpa. Poza sporem jest, iż wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od osoby legitymowanej do jego złożenia i jest oparty na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W ramach wstępnej kontroli wniosku do oceny pozostawało więc tylko ustalenie, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę z zachowaniem jednomiesięcznego terminu licząc od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji kończącej postępowanie wywłaszczeniowe (art. 148 § 2 kpa). Badając wstępnie wniosek skarżącej organy prawidłowo ustaliły, iż datą jego złożenia jest dzień 8 października 2004 r., tj. data nadania pisma na poczcie. Błędne natomiast i nie znajdujące oparcia w materiale dokumentacyjnym sprawy są ustalenia w przedmiocie daty, w jakiej skarżąca powzięła wiadomość o decyzji wywłaszczeniowej. Całkowicie chybione jest powoływanie się przez organ pierwszej instancji na datę 21 stycznia 2003 r., w której to doręczono skarżącej pismo z dnia 17 stycznia 2003 r. Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych [...] Urzędu Wojewódzkiego informujące o wydaniu decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Pismo to bowiem, jak wynika z jego treści, dotyczyło wyłącznie sprawy zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1998 r. nr [...] o wywłaszczeniu działki nr B o pow. [...] m2 i nie miało związku z rozpoznawaną sprawą. Jeśli chodzi natomiast o termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 1998 r. nr [...] o wywłaszczeniu działki nr A o pow. [...] m2, to nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że początek biegu terminu do złożenia wniosku wyznacza data 27 sierpnia 2004 r., tj. data podania O. K. o wydanie z akt sprawy wywłaszczeniowej kserokopii oznaczonych dokumentów. Nie można podzielić przekonania Ministra Infrastruktury, że już w tym dniu skarżąca wiedziała o decyzji wywłaszczeniowej. Nie ma żadnego dowodu na okoliczność, że wśród kart, o których wydanie zwróciła się skarżąca w piśmie z dnia 27 sierpnia 2004 r., była decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] września 1998 r. nr [...], a tym samym - że skarżąca wskazując na konkretne numery kart wskazała również na decyzję wywłaszczeniową. Brak zaś akt wywłaszczeniowych uniemożliwia choćby uprawdopodobnienie tego faktu. Nie potwierdza tego także treść pisma skarżącej z dnia 27 sierpnia 2004 r. Podkreślić należy, że ustalenia w kwestii tak istotnej dla sprawy, jak dochowanie terminu, od którego zależy skuteczność złożonego przez stronę wniosku, nie mogą opierać się na domniemaniu, gdyż nosiłoby to cechy dowolności. W tej sytuacji należało dać wiarę oświadczeniu skarżącej, że o decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] września 1998 r. nr [...] dowiedziała się w dniu 8 września 2004 r. podczas spotkania w Urzędzie Wojewódzkim w Ł. Wprawdzie w notatce sporządzonej z tego spotkania odnotowano, że o decyzjach wywłaszczeniowych skarżąca dowiedziała się w grudniu 2002 r., a więc w innym jeszcze terminie, niż wskazywane przez organy orzekające w sprawie, jednak należy wziąć pod uwagę, że jest to wyłącznie jednostronne stwierdzenie pracownika, który sporządził notatkę; skarżąca bowiem omawianej notatki nie podpisała. W aktach sprawy nie ma natomiast dowodu potwierdzającego, że o decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] września 1998 r. nr [...] skarżąca dowiedziała się "w grudniu 2002 r.". W świetle powyższego należało uznać, że przy wydaniu decyzji odmawiającej wznowienia postępowania naruszono zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) na skutek niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dokumentacyjnego, a tym samym uchybiono zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) przez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny istotnych okoliczności sprawy. Wymienione uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd obowiązany jest do oceny decyzji administracyjnej, postanowień oraz innych aktów lub czynności organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje więc wyłącznie oceny, czy decyzja organu administracji nie narusza prawa. Z tej przyczyny Sąd nie mógł rozpoznać wniosku skarżącej o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego, ani też wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wywłaszczeniowych. Sprawy te nie mieszczą się w to kompetencjach sądu administracyjnego. Wniosek skarżącej o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego będzie podlegał rozpatrzeniu ponownie przez Wojewodę [...]. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.