IV SA/Wr 454/04

Dnia 27 stycznia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA: Henryk Ożóg Sędziowie : Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłaty za studia za semestr letni 2003/2004 uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą W dniu [...]r. skarżący K. K. złożył podanie do Rektora Uniwersytetu W. z wnioskiem o całkowite zwolnienie z opłaty za studia w semestrze letnim – zaocznych studiów prawa w roku akademickim 2003/2004. W uzasadnieniu wniosku powołał się na bardzo trudną sytuacje finansową. W dniu [...]r. skarżący złożył do Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii pismo uzupełniające w/w podanie. W odpowiedzi na powyższe podanie Rektor Uniwersytetu W. po uprzednim zasięgnięciu opinii Dziekana z dnia [...]r. oraz Uczelnianego Organu Samorządu Studentów z w/w dnia, wydał [...]r. na podstawie § 6 ust. 1 Zarządzenia Nr [...]Rektora z dnia [...] r. decyzję Nr [...], którą przyznano skarżącemu 50% zniżki w opłacie za studia w semestrze letnim w roku akademickim 2003/2004. K. K. w dniu [...]r. wezwał Rektora Uniwersytetu W. do usunięcia naruszenia prawa w związku z udzieleniem 50 % zniżki w opłacie za studia, nie zaś całkowitego zwolnienia go z powyższej opłaty. W uzasadnieniu podał, że utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...]zł netto, którą otrzymał po matce, która zmarła w dniu [...]r. Ojciec skarżącego w połowie [...]r. stracił pracę, nie posiada prawa do zasiłku. Ponadto dodał, że z ojcem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z otrzymywanej renty opłacane są rachunki, w tym za czynsz - [...] zł miesięcznie, za światło – [...] zł, za telefon - [...] zł. Po dokonaniu powyższych opłat skarżącemu oraz jego ojcu pozostaje na życie [...]-[...] zł. K. K. podkreślił, iż uiścił do tej pory za studia wszystkie wymagane opłaty. Wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]r. przyznał ojcu skarżącego dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł miesięcznie oraz decyzją Okręgowej Izby Radców Prawnych przyznano w/w pomoc materialną w wysokości [...] zł ze względu na trudna sytuację życiową. Podkreślił, że do tej pory w utrzymaniu pomagała im rodzina, udzielając drobnych pożyczek pieniężnych. W związku z tym, iż skarżącemu odmówiono udzielenia kolejnej pożyczki zwrócił się do organów uczelni o zwolnienie z konieczności uiszczenia opłaty semestralnej za studia. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]Rektor Uniwersytetu W. sprostował omyłkę w decyzji z dnia [...]r. w zakresie pouczenia skarżącego o środkach odwoławczych i jednocześnie w tym samym dniu poinformował, iż pismo skarżącego z dnia [...]zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rektor Uniwersytetu W. na podstawie § 11 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. nr 84, poz. 380 z poźn. zm.) oraz § 6 ust. 1 Zarządzenia Nr 38/2003 Rektora z dnia 13 maja 2003 r. (zm. Zarządzeniem Nr 116/2003 Rektora z dnia 23 grudnia 2003 r.) wydał w dniu 24 maja 2004 r. decyzję Nr DN5200/726/200, którą odmówił skarżącemu zwolnienia z całości opłaty za studia zaoczne na kierunku prawo za semestr letni w roku akademickim 2003/2004. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ administracji wskazał, iż na podstawie § 11 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie gospodarki finansowej uczelni oraz Zarządzenia Nr [...]Rektora z dnia [...]r. w sprawie opłat za zajęcia dydaktyczne , w świetle przedstawionych przez skarżącego dokumentów mających potwierdzić występowanie okoliczności pozwalających na zwolnienie z opłaty za studia zaoczne stwierdził, iż skarżący nie przedstawił we wniosku z dnia [...]r. okoliczności uzasadniających zwolnienie z wyżej wskazanej opłaty w stopniu całkowitym. Ponadto organ dodał, iż K. K. w szczególności nie wykazał, iż aktualna sytuacja materialna w stosunku do sytuacji materialnej w chwili podjęcia studiów uległa pogorszeniu w takim stopniu, który uzasadniałby zwolnienie w całości z opłaty. W chwili rozpoczęcia studiów wybierając zaoczny system nauczania, zgodził się skarżący i zaakceptował uiszczanie opłat podpisując oświadczenie, iż znane mu są zasady odpłatności za studia zaoczne. W końcowej części uzasadnienia przedmiotowej decyzji, Rektor Uniwersytetu W. podkreślił, iż student powinien liczyć się z koniecznością uiszczania opłat przez cały czas trwania studiów. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu podał, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a w szczególności § 11 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. oraz z naruszeniem Zarządzenia Nr [...]Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. § 1 oraz z naruszeniem art. 7,9 i 10 § 1 k.p.a. Skarżący podał, że już w odwołaniu od decyzji organu I instancji szczegółowo wykazał posiadane przez niego środki finansowe oraz wszystkie ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Ponadto w skardze powtórzył argumentację opisana obszernie w odwołaniu z dnia [...]r. W związku z powyższym Rektor Uniwersytetu W. wniósł do tut. Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, ponadto podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 45 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 18/99 (OTK 2000 Nr 7 poz. 258) przyjął, że odmowa organu szkoły wyższej zwolnienia od opłaty za studia jest aktem indywidualnym, który należy traktować jako decyzję administracyjną w płaszczyźnie gwarancji procesowych studenta. Stosownie do art. 30 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385) "zasady gospodarki finansowej uczelni oraz zasady i tryb uzyskiwania przez uczelnię państwową wpływów, o których mowa w przepisie art. 23 ust. 2 pkt 2, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia". Na podstawie tego upoważnienia ustawowego wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni (Dz. U. Nr 84, poz. 380 z późn. zm.). Skoro zatem przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1991 r., jako akt wykonawczy o mocy powszechnie obowiązującej, mają swe umocowanie w ustawie z dnia 12 września 1991 r. o szkolnictwie wyższym oznacza to, że w świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483) rozporządzenie to jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Przyznane Rektorowi w § 11 wyżej powołanego rozporządzenia prawo do zwolnienia studenta z obowiązku uiszczenia opłaty w całości lub w części za zajęcia dydaktyczne, obejmuje prawo do wydania aktu o charakterze generalnym, jak też prawo do podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Powołane w decyzji z dnia [...]r. Nr [...]Zarządzenie Nr [...]Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. znajduje oparcie w powyżej cytowanym § 11 rozporządzenia i mieści się w granicach przyznanego organowi- rektorowi – uprawnienia. Skarżący wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu W. o całkowite zwolnienie go z opłaty za studia zaoczne na kierunku Prawo, albowiem stan majątkowy skarżącego pozwala mu jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, uniemożliwiając jednocześnie dokonania w całości opłaty za semestr letni 2003/2004. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Rektor powołując się na § 6 ust. 1 wskazanego powyżej zarządzenia, zwolnił skarżącego z opłaty za studia zaoczne na kierunku prawo za semestr letni w roku akademickim 2003/2004 w wysokości 50 %. Decyzja ta nie zawiera ustaleń stanu faktycznego i jego oceny. Narusza więc przepis art. 107 § 3 k.p.a. i uniemożliwia Sądowi dokonania kontroli zaskarżonej decyzji. Powołany wyżej przepis nakłada na organ rozstrzygający obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Powinno ono wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są przesłanki powziętej decyzji. Zatem uzasadnienie powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa ( art. 9 i art. 11 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów , na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ musi zając stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Ponadto należy wskazać, iż ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonywującym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji materialnej strony, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy rozpatrujący sprawę winien brać pod uwagę jej całokształt, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. W przedmiotowej sprawie skarżący w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Rektora Uniwersytetu W. opisał w sposób szczegółowy swą sytuację rodzinną oraz związaną z nią sytuację materialną. Podał, iż utrzymuje się wraz z ojcem z przyznanej mu renty po zmarłej w dniu [...] roku matce. Powyższa renta w wysokości [...]zł w większej części przeznaczana jest na opłaty za media oraz na podstawowe potrzeby życiowe. Kolejnym z argumentów podniesionych przez skarżącego było to, iż ojciec jego jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Ponadto do powyższego pisma, jako dowód na potwierdzenie wyżej opisanej sytuacji skarżący załączył kserokopię rachunków za poniesione wydatki. Tej samej argumentacji użył skarżący w odwołaniu od decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...]r. Podnieść należy, że organ I instancji oraz organ II instancji nie rozpoznał przedmiotowej sprawy w sposób należyty, albowiem przy wydawaniu w/w decyzji nie wziął pod uwagę całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Niewątpliwie wynika z niego, że od czasu rozpoczęcia studiów oraz podpisania przez skarżącego – K.K. oświadczenia dla kandydatów decydujących się na studia w systemie zaocznym, iż znane są mu zasady odpłatności za studiowanie w w/w systemie, sytuacja rodzinna oraz związana z nią sytuacja materialna uległa znacznej zmianie. W [...] roku zmarła matka skarżącego, ojciec stał się bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Skarżący wraz z ojcem utrzymuje się z renty w wysokości [...]zł miesięcznie. Oplata za jeden semestr zaocznych studiów prawa na Uniwersytecie W. wynosiła 1650 zł. Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna naruszyły prawo w stopniu wymagającym usunięcia ich z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien wziąć pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, czyli winien odnieść się do sytuacji finansowej, skarżącego, która niewątpliwie zmieniła się od 2002 r., jak również rozważyć, czy uzasadnia ona zwolnienie w całości z opłaty za jeden semestr studiów. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.