III SA/Wr 316/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca), Asesor WSA Anetta Chołuj, Protokolant: Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasadza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych)tytułem zwrotu uiszczonego wpisu; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. W. z miejsca pobytu stałego w O. przy ul. K. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ ewidencji ludności podejmuje decyzję o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego w dwóch sytuacjach: 1. wobec osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2. wobec osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Wyjaśniono, że w niniejszej sprawie z wnioskiem o wymeldowanie M. W. wystąpiła jego była żona M. W., współnajemczyni mieszkania. Twierdziła ona, że M. W. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 1998 r. Przyznała, że zajmuje w tym mieszkaniu jeden pokój, przychodzi tam, ale nie nocuje a faktycznie przebywa w lokalu obecnej żony w O. przy ul. [...] [...]. Ustalono także, że w wyroku rozwodowym sąd ustalił sposób korzystania z mieszkania - przyznając stronom po jednym pokoju. Organ administracyjny I instancji zwrócił się o dokonanie ustaleń, co do miejsca pobytu M. W. do Komendy Powiatowej Policji w O. oraz do Spółdzielni Mieszkaniowej. Według pisma Komendy Powiatowej Policji M. W. od rozwodu w 1998 r. nie mieszka przy ul. K. ale byłą żonę odwiedza kilka razy w miesiącu, po krótkim czasie mieszkanie opuszcza a faktycznie zamieszkuje u konkubiny S. D. (O. ul. [...] [...]). Według zaś ustaleń Administracji Spółdzielni Mieszkaniowej - poczynionych w oparciu o oświadczenia lokatorów - M. W. często widywany jest w miejscu zameldowania, przy czym jeden z lokatorów twierdził, że przebywa on na ul.[...]. M. W. przeczył twierdzeniom, że faktycznie mieszka przy ul. [...]. W oparciu o powyższe ustalenia organ administracyjny I instancji wydał wskazaną na wstępie decyzję o wymeldowaniu M. W., przyjmując, że w/w opuścił miejsce stałego pobytu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach tj. trwale i dobrowolnie. W odwołaniu od tej decyzji M. W. zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Organ odwoławczy na etapie stepowania odwoławczego zwrócił się o przeprowadzenie ponownych ustaleń do Komendy Powiatowej Policji, i na podstawie uzyskanych wyjaśnień Policji (powołując art.76 Kpa) opartych na oświadczeniach sąsiadów ustalił, że choć M. W. jest widywany w lokalu przy ul. K. [...] to jednak faktycznie przebywa w lokalu przy ul. [...] [...]. W ocenie organu odwoławczego M. W. pozoruje zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu poprzez przychodzenie do niego kilka razy w miesiącu. Organ II instancji przyznając, że między byłymi małżonkami W. istnieje konflikt dotyczący spornego lokalu wskazał jednocześnie, że właściwy do jego rozpatrzenia jest sąd powszechny a organ meldunkowy dokonuje jedynie ustaleń dla potrzeb ewidencji ludności, przy czym rozstrzygnięcie w sprawie meldunkowej nie ma wpływu na istniejące uprawnienia stron co do lokalu. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Twierdził w niej, że zameldowanie przy ul K. pokrywa się ze stanem faktycznym. W jego ocenie sprawa nie została przez organ administracyjny dostatecznie wyjaśniona, wywiad policji był nierzetelny, nie ustalono, że zamieszkuje na stale przy ul. [...]. Podniósł też, że jest schorowany, wymaga opieki, nie jest w stanie chodzić a mieszkanie przy ul. [...], należące do jego obecnej żony (związek małżeński zawarł 21.04.2003 r.), znajduje się na 3 piętrze. Twierdził, że próbował wraz z obecną żoną dokonać zamiany mieszkanie przy ul. [...] na mieszkanie przy ul. [...], ale zamiana ta nie doszła do skutku. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.3§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy; chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Przepis art.15 ust.2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Cytowany przepis przewidywał zatem dwa stany faktyczne uzasadniające wymeldowanie, a to jeżeli: 1/ osoba utraciła wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2/ osoba ta opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nadto ponownego miejsca jej pobytu ustalić nie można. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziła jedna z w/w przesłanek przewidzianych art.15 ust.2 powołanej ustawy - koniecznych do dokonania wymeldowania. W niniejszej sprawie bezsporne było, że druga z przedstawionych wyżej sytuacji nie zachodzi. Miejsce pobytu M. W. bowiem było i jest znane. Z tego względu zastosowanie w sprawie znaleźć mógł przepis art.15 ust.2 w części pierwszej, wskazującej na konieczność kumulatywnego spełnienia takich przesłanek jak faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z opuszczonego lokalu. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że wyrokiem z dnia 27.05.2002r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K. 20/01 - opubl. w Dz.U.Nr 78,poz.716) uznał art.9 ust.2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznał za niezgodny z art. 52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP i przepis ten - z dniem 19.06.2002 r. - utracił moc. Choć stwierdzenie niekonstytucyjności art. 9 ust.2 ustawy i utrata mocy tego przepisu nie spowodowały zmiany literalnego brzmienia przepisu art.15 ust.2 to jednak przyjąć należy, że skutkowało to zmianą stanu prawnego. W ocenie Sądu podzielić należy wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że w konsekwencji tej zmiany odpadła przesłanka wymeldowania odnosząca się do utraty uprawnienia do lokalu, przewidziana w pierwszym ze stanów faktycznych wskazanym w art.15 ust.2 ustawy. W tym stanie rzeczy wymeldowanie konkretnej osoby z danego lokalu według nowego stanu prawnego uzasadnione będzie, gdy spełnione zostaną dwie kolejne przesłanki, a to: 1/gdy nastąpi faktyczne opuszczenie lokalu i 2/ gdy nie zostanie dopełniony obowiązek wymeldowania się z tego lokalu. Podnieść też należy, iż w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, dla potrzeb ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że "opuszczenie lokalu" oznacza trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, na tyle dobrowolne, że strona nie korzystała z ochrony prawnej. Organ winien był zatem ustalić czy M. W. opuścił w sposób trwały i dobrowolny miejsce pobytu stałego (pojmowanego w myśl art. 6 ust. 1 ustawy jako zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania). Ustalenia te poczynić należało z uwzględnieniem wymogów z art.7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. A zatem organ administracji publicznej zobligowany był do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; obowiązany był on przy tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Zgodnie zaś art.80 kpa dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (kompletnego) organ administracji publicznej ocenić może - w granicach prawa do swobodnej oceny dowodów - czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu powyższym wymogom w zakresie ustalenia stanu faktycznego w sprawie uchybiono. Jak wynika z uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji podstawą wymeldowania było ustalenie, że M. W. w przedmiotowym lokalu jest widywany kilka razy w miesiącu a faktycznie przebywa w lokalu przy ul 3 Maja. Ustalenia te poczyniono opierając się na treści pism Komendy Powiatowej Policji, powołujących wyjaśnieniach mieszkańców budynku przy ul. [...] [...]. Tak stwierdzone okoliczności oceniono jako pozorowanie przez M. W. zamieszkiwania a w konsekwencji jako opuszczenie przedmiotowego lokalu. Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy takie stwierdzenie przekracza granice swobodnej oceny dowodów. Przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, że skoro pobyt stały osoby oceniany musi być przez pryzmat jej zamiaru stałego przebywania w oznaczonym miejscu - to także opuszczenie miejsca pobytu stałego, w sposób trwały i dobrowolny, wymaga ustalenia takiego a nie innego zamiaru. Wprawdzie przy ocenie zamiaru osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu nie można ograniczać się do bezkrytycznego przyjmowania oświadczeń takiej osoby. Należy brać pod uwagę okoliczności faktyczne, które o takim zamiarze świadczą. Ocena ta winna być zatem zobiektywizowana. Przyjmuje się, że przebywanie z zamiarem stałego pobytu wiązane jest z wola osoby koncentracji w danym miejscu spraw życiowych, założenia ośrodka życia osobistego i majątkowego. W niniejszej sprawie tymczasem tak pojmowany zamiar przedmiotem rozważań nie był. Wskazać też trzeba, że pisma Komendy Powiatowej Policji i przedstawione w nich ustalenia poczynione przez Policję nie mogą być traktowane jako dowód o szczególnej mocy dowodowej przesądzającej rozstrzygniecie. Przede wszystkim dlatego, że przedstawiają jedynie fakty, nie są zaś dowodem na zamiar takiego a nie innego zachowania się strony. Organ administracyjny w rozważaniach swych nie odniósł się do niespornego faktu zajmowania w lokalu przy ul. [...] jednego pokoju, w którym M. W. posiada swoje rzeczy. Nie przeprowadzono też postępowania dowodowego, wynik którego popierałby twierdzenie, że M. W. przebywa - z zamiarem stałego pobytu - przebywa przy ul. [...] [...]. Za konieczne uznać należy przeprowadzenie kontroli meldunkowej co do lokalu przy ul. [...]. Sam bowiem fakt zawarcia ponownego związku małżeńskiego, (choć w uzasadnieniu decyzji żadnych jasno sprecyzowanych wniosków z tego faktu organ administracyjny nie wyciągał) także nie może sam przez się przesądzać o zamiarze M. W. co do miejsca pobytu stałego. Organ administracyjny nie odniósł się także do takich okoliczności - podnoszonych przez M. W. na okoliczność zamiaru przebywania w spornym lokalu - jak ponoszenie przez niego opłat. Z tych wszystkich względów uznać należy, że w sprawie nie zebrano materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wystarczający dla rozpatrzenia sprawy (z uchybieniem art. 77 kpa) a dokonana ocena dowodów niekompletnie zgromadzonych uchybia art.80 kpa. Braki co do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego nie pozwalały zatem na zastosowanie w sprawie art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wobec powyższego, działając na podstawie art.145§1 pkt 1 a i c oraz art.200 i 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.