II SA/Lu 17/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Asesor WSA Wojciech Kręcisz,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Kocot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego H. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu wniosku H. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy – uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2000 r. Nr DO [...] umarzającą postępowanie administracyjne i odmówił przyznania H.R. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że uchylenie decyzji umarzającej postępowanie w kwestii przyznania stronie uprawnień kombatanckich jest konsekwencją stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2002 r. sygn. akt II SA/Lu 881/01 uchylającym decyzję Kierownika Urzędu z dnia 18 marca 2001 r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że H. R. w styczniu 1945 r. brał czynny udział na terenie G. w organizowaniu i działalności Milicji Obywatelskiej, co nie może być traktowane jako działalność kombatancka ani działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Potwierdzona przez świadków działalność wnioskodawcy polegająca na rozpowszechnianiu wiadomości radiowych przekazywanych przez aliantów, kolportowaniu ulotek oraz organizowaniu sabotażu w fabryce maszyn, w której H. R. był w czasie wojny zatrudniony, nie stanowi podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Działalność taka nie może być oceniona jako pełnienie służby w podziemnej formacji i organizacji, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł H.R., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Podniósł w skardze, że do działalności w organizowaniu na terenie G. Milicji Obywatelskiej został skierowany przez ukonstytuowane władze miejskie G., z ciężką bronią w ręku ochraniał miasto przed niemieckimi żołnierzami – maruderami i dlatego działalność ta powinna zostać potraktowana jako równorzędna z działalnością kombatancką. W czasie okupacji pracował w niemieckiej fabryce maszyn i prowadził tam działalność sabotażową antyhitlerowską, która nie miała charakteru samoistnego tylko wynikała z jego działalności w ruchu oporu zorganizowanym przez AK. Działał aktywnie w tym ruchu oporu, był zaprzysiężonym jego członkiem i taka działalność ma z pewnością charakter działalności kombatanckiej. W odpowiedzi na skargę, organ orzekający wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem należy stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Z analizy zebranego w sprawie materiału wynika, że sprawa przyznania skarżącemu H. R.u uprawnień kombatanckich była już przedmiotem rozpoznania sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Lu 881/02 w dniu 14 listopada 2002 r. uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 marca 2001 r. Nr DO-1/K0737/1134455/2 utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 10 października 2000 r. Nr DO 3/W0663/1134455/001 umarzającą na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie administracyjne. W decyzjach tych Kierownik Urzędu stanął na stanowisku, że H. R. złożył wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity z 2002 r. Dz. U. Nr 42 poz. 371 ze zm.), tj. po 31 grudnia 1998 r. Z uwagi na materialnoprawny charakter tego terminu spóźniony wniosek nie może zostać rozpatrzony, a postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd wskazał, że skarżący powoływał się na fakt składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich do odpowiednika Urzędu ds. Kombatantów przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach i przedstawiał dowód nadania pisma o określonym numerze z dnia 30 listopada 1985 r. Przedkładał również zeznania świadków z 1983 r. posiadające związek czasowy ze wskazywanym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Kierując się oceną prawną zawartą w wyroku Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów zaskarżoną decyzją uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2000 r. umarzającą postępowanie administracyjne, rozpoznał merytorycznie wniosek strony i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich uznając, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania takich uprawnień H. R.. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ orzekający powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz pouczył stronę o przysługującym jej prawie wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. Takie stanowisko zaskarżonej decyzji stanowi istotne naruszenie prawa poprzez pogwałcenie jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jaką jest zasada dwuinstancyjności. Zasada ta, wyrażona w art. 15 kpa nakłada na organy obowiązek rozpoznania sprawy w pełnym jej zakresie w dwóch instancjach. W rozpatrywanej sprawie organ orzekający wydając w dniu [...]października 2000 r. decyzję pierwszoinstancyjną orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, nie rozpatrując sprawy merytorycznie z powodu stwierdzenia uchybienia ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. W takiej sytuacji zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich stanowiło rozpoznanie po raz pierwszy wniosku w tym zakresie i pozbawiało stronę możliwości dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy w administracyjnym toku instancji. Niezależnie od wskazanego powyżej naruszenia prawa stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W sprawie nie zostały bowiem wyjaśnione należycie wszystkie okoliczności istotne dla jej rozstrzygnięcia. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że służba w Milicji Obywatelskiej, bez względu na charakter i rodzaj wykonywanych w jej ramach czynności, nie może stanowić przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich, w świetle przepisów powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Należy jednakże zauważyć, iż skarżący w toku postępowania administracyjnego wskazywał okoliczność jego czynnego udziału w ruchu oporu podnosząc, że działalność sabotażową i kolportacyjną w niemieckiej fabryce maszyn prowadził jako zaprzysiężony członek Armii Krajowej. Działalność w szeregach Armii Krajowej stanowiłaby przesłankę uznania jej za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 cytowanej ustawy. Organ orzekający nie wyjaśnił należycie podnoszonych przez skarżącego okoliczności jego uczestnictwa w ruchu oporu, nie przesłuchał skarżącego ani wskazanych przez niego świadków w celu ustalenia, czy i do jakiej organizacji niepodległościowej skarżący należał i jaki był charakter jego działalności antyhitlerowskiej. Kwestie te powinny zostać wnikliwie wyjaśnione w kontekście przedstawionych przez skarżącego pism rekomendacyjnych Zarządu Okręgu [...] Światowego Związku Żołnierzy AK w P. z dnia 30 maja 2003 r. oraz zarządów tego Związku w L. z dnia 22 kwietnia 2002 r. i w B. z dnia 8 maja 2003 r. Obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Ocena zebranego materiału dowodowego, analiza wszystkich zebranych w sprawie dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zaskarżona decyzja nie czyni zadość wymogom, określonym w art. 107 § 3 kpa, przez co także narusza obowiązujące prawo. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.