IV SA/Wa 382/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Krzycki Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2004 r. na rozprawie ze skargi M. N. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania postanawia - odrzucić skargę - Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. odmawiającą, na podstawie art. 149§3 w związku z art. 145a§1 k.p.a., T. K., H. N., E. J., M. N., P. O. i P. O. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1999 r. w sprawie odszkodowania za szkodę rzeczywistą powstałą "na mieniu bezprawnie upaństwowionego przedsiębiorstwa: Młyn B. w H.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej podniósł, że Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. stwierdził nieważność zarządzenia w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem Młyn B. w H. oraz orzeczenia w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa tego przedsiębiorstwa. Następnie A. O., I. O. i E. O. złożyli wniosek o przyznanie im odszkodowania z tytułu szkody rzeczywistej powstałej wskutek bezprawnego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa. Osobom tym Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] października 1999 r. przyznał odszkodowanie stosownie do ich udziałów. W dniu 19 listopada 1999 r. H. N., T. K. i E. J. złożyły wniosek o przyznanie im odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. odmówił im przyznania odszkodowania z uwagi na upływ terminu przedawnienia określonego w art. 160§6 k.p.a. Następnie te same osoby wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 1999 r. lub o wznowienie na podstawie art. 145§1 pkt 4 k.p.a. postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999 r. Minister Gospodarki wszczął w tej sprawie postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2000 r. i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. odmówił wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2002 r. sygn. akt IV SA 1284/00 uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2000 r. i decyzję ją poprzedzającą. Minister Gospodarki decyzjami z dnia [...] września 2002 r. i z dnia [...] grudnia 2002 r. ponownie odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r., z uwagi na to, że osoby domagające się wznowienia postępowania nie były jego stronami. Również na te decyzje wniesione zostały skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niezależnie od tego T. K., H. N., E. J., M. J., P. O. i P. O., korzystając z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r., orzekającego, iż art. 160§1 k.p.a. jest niezgodny z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r. z przyczyny określonej w art. 145a§1 k.p.a. Zdaniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej powyższy wniosek nie mógł być uwzględniony, gdyż składające go osoby nie były stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r. Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r. bez wątpienia byli jedynie A. O., I. O. i E. O., którzy z zachowaniem ustawowego terminu wystąpili z wnioskami niezbędnymi do wszczęcia postępowania odszkodowawczego na podstawie art. 160 k.p.a. Z takimi wnioskami nie wystąpiły osoby domagające się obecnie wznowienia postępowania, dlatego nie były one stronami tego postępowania. W stosunku do tych osób nie miał również zastosowania art. 61§2 k.p.a. Skargi na powyższą decyzję wniosły: T. K., H. N., E. J. i M. N. Skarga M. N. została odrzucona z powodu nie uiszczenia wymaganego wpisu. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. art. 7, 8, 28 w związku z art. 61§4, 145§1 pkt 4, 145a, 151 i 160 k.p.a. Ich zdaniem organ błędnie uznał, że nie były one stronami postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za niezgodne z prawem przejęcie przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny B. w H., gdyż postępowanie to dotyczyło ich interesu prawnego - prawa do odszkodowania. Konsekwencją tego było wadliwe uznanie, że skarżące nie były uprawnione do żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a. Minister Gospodarki i Pracy wniósł o oddalenie skarg, powtarzając argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszej fazie właściwy organ bada, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie określonym w art.148§1 i 2 k.p.a. oraz czy powołano podstawę wznowienia wskazaną w art. 145§1 lub 145a k.p.a. W przypadku spełnienia wskazanych warunków organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149§1 k.p.a.). W wypadku, gdy nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi, zgodnie z art. 149§2 k.p.a., podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Powyższe oznacza, że konsekwencją postanowienia o wznowieniu postępowania jest wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a. Odmawiając wznowienia postępowania organ naczelny stwierdził, że skarżące nie były stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1999 r., a zatem nie mogły skutecznie domagać się jego wznowienia na podstawie wskazanej w art. 145a§1 k.p.a., gdyż takie uprawnienie przysługuje wyłącznie stronie. W związku z tym podnieść należy, że organ orzekający nie uwzględnił tego, iż skarżące nie były stronami postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] października 1999 r. w wyniku naruszenia przez organ obowiązku określonego w art. 61§4 k.p.a. W sprawie jest bezsporne, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za szkodę rzeczywistą poniesioną w związku z bezprawnym przejęciem przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny B. w H., zostało wszczęte na wniosek niektórych spadkobierców byłych właścicieli. Zdaniem Sądu nie zwalniało to jednak organu od ustalenia wszystkich stron postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a. i powiadomienia ich o wszczęciu postępowania. Należy przy tym podkreślić, że wymaga rozróżnienia prawo do udziału strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia odszkodowania od zachowania terminu do zgłoszenia żądania odszkodowania. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie obowiązkiem organu było powiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania wszystkich osób, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie to dotyczyło interesu prawnego wszystkich następców prawnych byłych właścicieli przedsiębiorstwa, albowiem dotyczy to ich praw majątkowych nabytych w drodze dziedziczenia. Jednakże Minister Gospodarki nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania odszkodowawczego i obecnie z tego tytułu sytuacja procesowa skarżących jest niekorzystna. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy wznowienia postępowania na podstawie określonej w art. 145a k.p.a., domaga się strona, która bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, obowiązkiem organu jest uwzględnienie wniosku. W przeciwnym razie mogłoby dojść do sytuacji, w której strona niesłusznie pozbawiona udziału w postępowaniu, nie mogłaby skorzystać z ustawowego uprawnienia wzruszenia wadliwej decyzji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wobec spełnienia warunków formalnych istniały podstawy do wznowienia postępowania i wydania decyzji, o której mowa w art. 151 k.p.a. Sąd pragnie także zwrócić uwagę, że Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. , działając na wniosek E. O. i I. O., na podstawie art. 145a§1 w związku z art. 150§1 i art. 149§1 k.p.a., wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] października 1999 r. w sprawie odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną w związku z bezprawnym przejęciem na własność Państwa przedsiębiorstwa Młyn Elektryczny B. w H. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.