I SA/Wa 665/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. S. i M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. I SA/Wa 665/05 UZASADNIENIE Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za ½ część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. "[...] ", działka oznaczona [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zatem w sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem wymienionego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu "przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel, bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r.". Z akt sprawy wynika, że na dzień 21 listopada 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym. Fakt ten potwierdzają: - opis budynku (str. 11, 17, 25, 26 akt własnościowych), z którego wynika, iż plac przy ul. [...] był zabudowany domem mieszkalnym frontowym, murowanym, dwukondygnacyjnym, podpiwniczonym o pow. [...] m², w budynku mieściło się [...] lokali mieszkalnych i [...] sklepów, - kopia dostarczonego przez strony "wykazu komornego wpłaconego w domu przy ul. [...] od 1 stycznia do 31 grudnia 1943 r., - odpisu aktu notarialnego z dnia [...] września 1939 r., repertorium [...] , w którym w § 1 stwierdzono, że "na działce tej, położonej przy ul. [...] - znajduje się w budowie dom frontowy dwupiętrowy mieszkalny, którego budowę rozpoczęto w listopadzie 1937 r., przy czym obecnie dom jest wykończony, co stwierdza składane pod nr 19 do zbioru dowodów tej księgi zaświadczenie Zarządu Miejskiego w W. z dnia 31 sierpnia 1939 r. (...)", - kserokopia aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1940 r. aktu sprzedaży, w którym w § 1 również stwierdzono, iż "na działce tej, położonej przy ul. [...] - znajduje się w budowie dom frontowy dwupiętrowy mieszkalny, którego budowę rozpoczęto w listopadzie 1937 r., co stwierdza składane pod nr 19 do zbioru dowodów tej księgi zaświadczenie Zarządu Miejskiego W. z dnia 31 sierpnia 1939 r. (...)". Należy przy tym również zauważyć, iż Ogólny Plan Zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. przewidywał na przedmiotowej działce zabudowę zwartą, czterokondygnacyjną, do 50 % powierzchni zabudowania. Wymogi wspomnianego planu, jako aktu administracyjnego o charakterze władczym, odczytywane muszą być jako bezwzględnie obowiązujące i taki też pogląd został utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyroki NSA z dnia 23 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 2139/96 oraz z dnia 14 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2242/96. Skoro jak uznał Sąd w wyżej wymienionych wyrokach - "zabudowa zwarta, trzykondygnacyjna, o 50 % powierzchni zabudowania w żaden sposób nie może być utożsamiane z budownictwem jednorodzinnym (...)" – to tym bardziej zabudowa zwarta o czterech kondygnacjach i 50 % powierzchni zabudowania wykluczała zabudowę jednorodzinną. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż Prezydent W. prawidłowo uznał, że nieruchomość położona przy ul. [...] nie spełnia przesłanki wskazanej w przepisie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż była zabudowana kamienicą wielorodzinną. Ustawa nie przewiduje odszkodowania za grunt pod takim domem - grunt taki przeszedł na własność państwa bez odszkodowania. Z gramatycznej wykładni art. 215 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. wynika, że uprawnieni do odszkodowania są poprzedni właściciele dwóch rodzajów nieruchomości - domów jednorodzinnych oraz działek, które mogły być pod takie domy przeznaczone. Odszkodowanie przysługuje przy tym za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinny. Zawarta w art. 215 ust. 2 przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się bowiem do działki niezabudowanej, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a nie do działki pod budynkiem jednorodzinnym. Stanowisko przeciwne sprzeczne jest z ratio legis wymienionego przepisu, którym było zaspokojenie roszczeń wyraźnie wymienionych w nim poprzednich właścicieli budynków, a nie budynków i gruntów pod budynkami. Stanowisko takie potwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2004 r. (sygn. akt I SA 2498/02). Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy. W skardze na decyzję Wojewody [...], uzupełnionej pismem z dnia 5 stycznia 2006 r., J. S. i M. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucili skarżonej decyzji: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r., Nr 115, poz. 741 ze zm.) w związku z art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy podstawą prawną roszczeń odszkodowawczych byłego właściciela jest wspomniany art. 9 dekretu, albowiem decyzja Prezydenta W. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego oznaczona nr [...] została wydana w dniu [...] marca 2004 r., co oznacza, iż powstałe w jej wyniku roszczenia odszkodowawcze nie wygasły wskutek normy art. 82 ustawy o gospodarce gruntami, albowiem wtedy jeszcze nie istniały, a co w konsekwencji oznacza, że art. 214 i 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają w sprawie zastosowania, 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy pod kątem ustalenia podstaw faktycznych roszczenia odszkodowawczego (ustalenia, która decyzja rodzi roszczenie odszkodowawcze) oraz ustalenia istnienia podstawy prawnej dla sformułowanego roszczenia odszkodowawczego i tym samym poprzestanie na ocenie istnienia podstawy prawnej roszczenia wskazanej przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Organy prawidłowo rozpatrzyły wniosek spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości opisanej w zaskarżonej decyzji o odszkodowanie stosując przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 453 ze zm.) W sprawie jest bezsporne, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r. odmówiono skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości po rozpatrzeniu wniosku byłego właściciela złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Należy zgodzić się ze skarżącymi, że ich roszczenia odszkodowawcze powstały na skutek tej decyzji odmownej z dnia [...] marca 2004 r. i wobec tego nie mogły one wygasnąć wskutek normy art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), gdyż w czasie obowiązywania tej ustawy jeszcze nie istniały. Organy orzekające w niniejszej sprawie z resztą nie twierdzą, że roszczenia te wygasły w związku z treścią art. 82 powołanej wyżej ustawy. Również należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepis ten nie był stosowany przy rozstrzygnięciu sprawy zaskarżoną decyzją. Ponieważ roszczenia odszkodowawcze skarżących powstały z chwilą, gdy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] marca 2004 r. o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego stała się ostateczna, to rozpatrzenie tych roszczeń następuje na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji orzekającej w przedmiocie tych roszczeń odszkodowawczych, a takim przepisem regulującym tą kwestię jest właśnie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie jest więc zasadne stanowisko skarżących, że przepis ten nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Takie stanowisko skarżących wynika z błędnego założenia, że art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się do sytuacji o jakiej mowa jest w art. 214 tej ustawy. Przepis art. 215 jest samodzielną normą prawną regulującą kwestię odszkodowań w określonych w tym przepisie stanach faktycznych i prawnych i w żadnym razie nie nawiązuje do art. 214 tej ustawy. Przepis art. 215 powołanej ustawy nie przewiduje stosowania odpowiednio przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do działki gruntu zajętej pod budynek. Natomiast stosownie do art. 215 ust. 2, przepisy te stosuje się odpowiednio, ale tylko do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organy prawidłowo uznały, że budynek przedmiotowej nieruchomości nie może być uznany za dom jednorodzinny. Pojęcie "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu jakie mu nadano przed wejściem w życie dekretu z 1945 r. o własności i użytkowaniu (...) - to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny. Przedmiotowy budynek składał się z [...] lokali mieszkalnych i [...] sklepów, które były wynajmowane osobom trzecim. W żądnym więc razie nie możę być on uznany za dom jednorodzinny. Tego ustalenia organu z resztą skarżący nie kwestionują. Dokonując więc kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem Sąd uznał za słuszne stanowisko organu reprezentowane w zaskarżonej decyzji dotyczące braku podstaw do przyznania skarżącym odszkodowania za budynek położony przy ul. [...] w W. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.