II SA/Lu 924/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Maciej Kierek (spr.), Sędziowie Asesor WSA - Jerzy Drwal, Sędzia NSA - Jerzy Stelmasiak, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2004r., Nr [...] wydaną na podstawie art.138§1pkt.1kpa oraz art. 12, art. 50 ust.1,2,3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz.593 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej Nr 428/XL/96 z 5 grudnia 1996r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D.O. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia Nr 4 z dnia [...] sierpnia 2004r., znak: [...] w przedmiocie przyznania mu usług opiekuńczych. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją przyznano D.O. świadczenie w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 6 godzin tygodniowo, jednak z pełną odpłatnością. Organ I instancji stwierdził bowiem, że występują dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodów wnioskodawcy a jego rzeczywistą sytuacją majątkową, a więc nie ma podstaw do przyznania świadczeń bezpłatnych. D.O. nie kwestionując tego podnosił, że wynika to z jego racjonalnego - "z ołówkiem w ręku" - gospodarowania posiadanymi środkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielając stanowisko organu pomocy społecznej ustaliło, że skarżący nie zalega z opłatami czynszowymi (w tym za lokal w kwocie 219, 65zł), systematycznie płaci alimenty w wysokości 450zł miesięcznie, a zatem pomimo niskich dochodów, na które w miesiącu marcu 2004r. poprzedzającym złożenie wniosku złożyły się: renta inwalidzka w kwocie 561,05zł oraz dodatek mieszkaniowy, w kwocie 89,45zł przezwycięża swoją trudną sytuację majątkową. Organ podkreślił ponadto, że wnioskodawca zataił w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 15 grudnia 2000r. okoliczność, iż jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Renault, zarejestrowanego już w roku 1998, co podważa wiarygodność jego oświadczeń i wyjaśnień, na podstawie których korzystał z pomocy społecznej na przestrzeni lat 1999-2004. Skargę do sądu administracyjnego wniósł D.O., kwestionując powyższe decyzje. W skardze zarzucił dowolność w ustaleniach jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, załączając szereg dokumentów: pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", z których wynika, że na dzień 30 listopada 2003r. w opłatach za lokal występowała nadpłata w wysokości 64, 33zł, również po rozliczeniu energii cieplnej z czynszem w dniu 30 października 2003r. pozostawała do potrącenia kwota 25, 69zł, natomiast z pism Spółdzielni z listopada 2004r. wynika, że na dzień 31 października 2004r. posiadał on zaległości w wysokości 107, 65zł, zaś zaległości na dzień 31 marca 2004r. wynosiły 89, 90zł, dowód wpłaty na konto spółdzielni za miesiąc marzec 2004r. kwoty 52 zł oraz kwoty 89, 45zł (dodatek mieszkaniowy). Załączył ponadto zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że wymaga on pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. (art.3ust.3) Zgodnie z art. 7 pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zakres toczącego się postępowania określa wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, jednak organ zobowiązany jest z urzędu do ustalenia i oceny rzeczywistej sytuacji takiej osoby i przyznania właściwego świadczenia. Organ pomocy społecznej stwierdzając, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy jest w zasadzie zobowiązany przyznać właściwe świadczenie osobie ubiegającej się o pomoc. Jednakże w art. 11 ustawa przewiduje sytuacje, w których pomimo wystąpienia przesłanek do udzielenia pomocy, organ ma prawo ograniczyć przyznane już świadczenia, odmówić ich przyznania albo przyznać pomoc w formie świadczenia niepieniężnego. Podobnie w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. (art.12) Ustalenie i ocena okoliczności przemawiających za udzieleniem lub odmową udzielenia pomocy należy do organu administracyjnego, który rozpoznając wniosek bierze pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego i kieruje się celami pomocy społecznej, określonymi w art. 2 i 3 ustawy. Dokonana przez organy administracyjne w niniejszej sprawie ocena stanu faktycznego nie nosi cech dowolności. Skarżący wnosił bowiem o przyznanie mu bezpłatnych usług opiekuńczych na podstawie art.50 ustawy. Organy rozpoznające sprawę prawidłowo ustaliły, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2004r. dochód skarżącego wyniósł 200,50 zł i był niższy od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 461zł. Otrzymał on bowiem rentę inwalidzką w wysokości 561,05zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie 89,45zł, co łącznie stanowiło 650,50zł, z której to kwoty skarżący wpłacił na rzecz swojego syna alimenty w wysokości 450zł. Skarżący jednak pomimo dochodów niższych od wartości miesięcznych wydatków oraz złego stanu zdrowia, w okresie przed złożeniem wniosku o przyznanie mu prawa pomocy uiszczał terminowo wszelkie opłaty czynszowe, wynoszące 219,65zł miesięcznie, jak również zobowiązania alimentacyjne, co potwierdzają pisma Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz oświadczenia matki dziecka otrzymującego alimenty. Z tych względów uzasadnione jest stanowisko organów, iż skarżący w okresie ubiegania się o pomoc był w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację. Podkreślić przy tym należy, że - jak wynika z pisma Urzędu Miasta Wydział Spraw Administracyjnych Miejski Inspektorat Komunikacji z dnia 24 maja 2004r. – D.O. figuruje w rejestrze jako współwłaściciel samochodu marki Renault Kanoo.(k. 6 akt administracyjnych) Skarżący nie ujawnił tej okoliczności, pomimo iż otrzymuje pomoc z Ośrodka od wielu lat, zaś zgodnie z art.109 ustawy miał on obowiązek niezwłocznie informować organ, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą przyznania świadczeń. Ujawnienie w rejestrze pojazdów osoby jako współwłaściciela samochodu jest dowodem, że ta osoba jest nim w rzeczywistości. Skarżący nie wykazał, że właścicielem nie jest, wyjaśniając choćby, w jakich okolicznościach i w jakim celu dokonano takiego wpisu w rejestrze. Zarzuty skargi w tym zakresie sprowadzają się wyłącznie do polemiki z wydanym rozstrzygnięciem. Z istoty bowiem prawa własności wynika, iż właściciel może rozporządzać swoją własnością i z niej korzystać, a więc może również dobrowolnie ograniczyć swoje prawa na rzecz współwłaściciela bądź innej osoby. Z tego powodu złożone przez skarżącego oświadczenie z 13 lipca 1999r., iż "nie będzie sobie rościć z tego zapisu żadnych praw i przywilejów" nie stanowi dowodu, że nie jest on współwłaścicielem przedmiotowego samochodu i nie wiąże organu rozpoznającego sprawę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy uprawnia zatem do stwierdzenia, że pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu skarżącego a jego rzeczywistą sytuacją majątkową zachodzą dysproporcje, gdyż w rozpatrywanym okresie skarżący był w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby i możliwości. Z tych względów przyznanie mu pomocy w formie płatnych w całości usług opiekuńczych jest usprawiedliwiona. Podkreślić ponadto należy, że zaskarżona decyzja nie zamyka skarżącemu drogi do ponownego ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej w przyszłości, w razie zmiany okoliczności. Z powyższych względów Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).