I OSK 780/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Irena Kamińska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Wojsk Lądowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 973/04 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 973/04, uwzględniając skargę J. K. uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych i utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...], wypowiadającą stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. J. K. pełnił zawodową służbę wojskową w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w [...] na stanowisku pełnomocnika ds. ochrony informacji niejawnych. W związku przeformowaniem Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] i jednoczesnym zmniejszeniem jej stanu etatowego, na podstawie Rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia 26 lipca2002 r., zlikwidowano stanowisko służbowe zajmowane przez żołnierza. Wobec braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe w tej jednostce wojskowej, odpowiadające posiadanym kwalifikacjom, wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazano przepis art.78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podano także, iż ze względu na występującą nadwyżkę podoficerów zawodowych i chorążych na stanowiska, które pozostały w tej Komendzie, wyznaczeni byli żołnierze, którzy nie posiadali wysługi lat uprawniającej do nabycia zaopatrzenia emerytalnego, o znacznie krótszym stażu służby niż J. K. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi żołnierza do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, iż nie przeprowadzono z nim rozmowy kadrowej, uniemożliwiono zastosowanie art. 20 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 64 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby żołnierzy zawodowych tekst ustawy (Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Te przepisy stwarzały możliwość pozostawienia go do dyspozycji właściwego organu wojskowego, a tym samym mógłby on nabyć prawo do zaopatrzenia emerytalnego w pełnym wymiarze. Dowódca Wojsk Lądowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdził również, iż nie ma obowiązku poszukiwania dla żołnierza, którego dotychczas zajmowane stanowisko zostało zlikwidowane, nowego stanowiska służbowego poza tą jednostką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę podał, iż przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) stanowi, że dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Sąd I instancji uznał, iż prawna przesłanka uzasadniającą dokonanie skarżącemu wypowiedzenia stosunku służbowego została spełniona, gdyż powołanym na wstępie rozkazem Szefa Sztabu Generalnego z dnia 26 lipca 2002 r., stanowisko skarżącego zostało zlikwidowane. Organy wojskowe nie wykazały natomiast, iż faktycznie istniał brak możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Obowiązkiem organu było poszukiwanie dla skarżącego stanowiska służbowego także poza jednostką wojskową, w której pełnił on służbę. Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną Dowódca Wojsk Lądowych. Jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art.78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że organ wojskowy dokonujący wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej był zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do wyznaczenia na inne stanowisko służbowe w sytuacji, gdy takie stanowiska faktycznie były "obsadzone" – nie tylko w "nowym" WKU, ale również w innych JW. MON. Wskazując na powyższe podstawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w wyniku rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 22 lipca 2002 r. [...], zostały przeformowane na nowe etaty Wojewódzkie Sztaby Wojskowe oraz Wojskowe Komendy Uzupełnień. Te zmiany skutkowały zmniejszeniem stanów etatowych w tych jednostkach o około 40%. Część WKU została w ogóle zniesiona. W [...] zlikwidowano starą Wojskowa Komendę Uzupełnień, a jej miejsce powołano nową Komendę o innej strukturze etatowej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, ustalony w art. 78 ust. 2 pkt 2 warunek, jakim jest brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosi się wyłącznie do jednostki organizacyjnej, w której żołnierz pełni służbę. Oznacza to, iż przy dokonywaniu żołnierzowi wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, organ wojskowy nie ma obowiązku wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innych jednostkach organizacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2001 r. sygn. akt II NSA 3047/00 Lex 51014). Jednocześnie stwierdził, iż organy wojskowe mając na uwadze umiejętności zawodowe skarżącego, nie były w stanie zaproponować mu "nowego" stanowisko służbowego w WKU [...], jak też innych jednostkach wojskowych typu WKU oraz WSZW oraz w jednostkach liniowych Ministerstwa Obrony, albowiem nie było wolnych etatów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący J. K. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi skarżący podniósł, iż w okresie od listopada 2003 r. do czerwca 2004 r. istniała możliwość wyznaczenia go np. na etat chorążego – Szefa Kompanii w JW. [...], gdzie w2004 r. został mianowany do stopnia młodszego chorążego – starszy sierżant sztabowy G., posiadający ponad 30-letnią wysługę wojskową. Ponadto istniała możliwość wyznaczenia go na stanowisko chorążego w Jednostkach Wojskowych [...] Okręgu Wojskowego np. w [...] Brygadzie Logistycznej w [...], w Jednostce Wojskowej w [...], [...], [...] oraz w [...] Dywizji Zmechanizowanej w [...]. Zdaniem skarżącego, te przykłady świadczą o tym, że organy wojskowe nie były zainteresowane i nie miały zamiaru wyznaczyć go na inne stanowisko służbowe, a jedynie zwolnić z zawodowej służby wojskowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określa art. 183. W tej sprawie przesłanki te nie występują. Zasada ta oznacza, że sąd jest związany podstawami zaskarżenia, podanymi w skardze kasacyjnej. Na wstępie należy wyjaśnić, iż z dniem 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.). Stosownie do art. 169 tej ustawy, sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal, według przepisów dotychczasowych. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jako nietrafny oceniono zarzut skargi kasacyjnej ,naruszenia art.78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez błędną jego wykładnię. Przepis ten pozwala wypowiedzieć żołnierzowi rozformowanej jednostki wojskowej stosunek służbowy tylko wtedy, gdy brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Podkreślić należy, iż zarówno przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) nie wyjaśniają pojęcia "rozformowanie" jednostki wojskowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż to pojęcie oznacza zniesienie lub likwidację jednostki wojskowej w dotychczasowym kształcie organizacyjnym, polegającą na likwidacji poszczególnych etatów i stanowisk, chociażby kompetencje i obowiązki dotychczasowej jednostki przeszły do zakresu działania nowopowstałych struktur, a wszystko to prowadzi do ogólnego zmniejszenia się stanu etatowego (por. wyrok NSA z 21 lutego 2001 r. sygn. akt II SA 2874/00 Lex nr 51013). W sprawie jest niesporne, iż jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową została rozformowana. Jednakże wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ wojskowy powołując się w decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na spełnienie drugiej przesłanki z art.78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie wykazał żadnych okoliczności potwierdzających jej istnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, nie podziela poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 1377/01, iż przy dokonywaniu wypowiedzenia stosunku służbowego, organ wojskowy nie ma obowiązku wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy pełni służbę w jednostce organizacyjnej resortu obrony narodowej po wyznaczeniu na odpowiednie stanowisko służbowe. W myśl art. 35 ust. 1 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. Stosownie do art. 35 ust. 5 ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza na stanowisko służbowe Minister Obrony Narodowej lub określony przez niego organ wojskowy, jeżeli przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej. Organy wojskowe uprawnione do wyznaczania żołnierzy zawodowych służby stałej na stanowiska służbowe, określa § 48,49 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że przysługująca Ministrowi Obrony Narodowej lub określonemu przez niego organowi wojskowemu władza, a co za tym idzie możliwość wyznaczania żołnierzy zawodowych na stanowiska służbowe w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej, obejmuje wszystkie stanowiska mu podporządkowane przeznaczone dla żołnierzy zawodowych, a nie tylko stanowiska w danej jednostce organizacyjnej. W rozpoznawanej sprawie w decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, powołano się jedynie na niemożność wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe w jednostce organizacyjnej, która uległa rozformowaniu. Nie przedstawiono jednak żadnych dowodów, co do niemożności wyznaczenia go na stanowisko służbowe w innych jednostkach organizacyjnych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu (art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).