II FSK 1486/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej skargi Andrzeja S. o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FZ 501/05 oddalającym zażalenie Andrzeja S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 19/04 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi Andrzeja S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. zwrócić stronie wpis uiszczony od skargi o wznowienie postępowania w wysokości 295 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć) złotych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2005 r., II FZ 501/05, oddalił zażalenie Andrzeja S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2005 r., I SA/Gl 19/04 odrzucające skargę kasacyjną w sprawie ze skargi Andrzeja S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej zostało dokonane zgodnie z art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tak więc słusznie przesyłka zawierająca wezwania została awizowana raz i termin do uiszczenia wpisu upłynął dnia 9 maja 2005 r. W dniu 29 listopada 2005 r. /data nadania listu poleconego/ Andrzej S., działając poprzez swego pełnomocnika - doradcę podatkowego Andrzeja Sz., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania w sprawie II FZ 501/05, wnosząc równocześnie o uchylenie tego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz o merytoryczne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania strona podniosła, iż z powodu błędnie dostarczonej przesyłki sądowej pozbawiono możliwości działania prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. Pełnomocnik podnosi, powołując się na pismo Centrum Usług Pocztowych Oddział Rejonowy w B. (...), iż żadnej przesyłki sądowej nie awizowano i nie zwracano. Gdyby jednak przesyłka taka nadeszła i była awizowana oraz odesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po 7 dniach, to działanie takie pozbawiło pełnomocnika działania wskutek naruszenia prawa, gdyż tryb doręczania pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym odsyła do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w konsekwencji do par. 9 ust. 3 Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym, który został przez Trybunał Konstytucyjny uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim ustanawia tylko siedmiodniowy termin do przechowywania w pocztowej placówce oddawczej przesyłek - pism sądowych, a więc uniemożliwia powtórne zawiadomienie adresata o tym piśmie. Niezgodny z Konstytucją przepis został zmieniony i obecnie istnieje obowiązek podwójnego awizowania przesyłek sądowych - tym samym Sąd błędnie przyjął datę doręczenia przesyłki oraz datę upływu terminu do uiszczenia wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadkach zajścia ustawowych przyczyn wznowienia. Art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ dopuszcza wznowienie postępowania zarówno w przypadku postępowań zakończonych wyrokiem, jak i postanowieniem; można żądać wznowienia postępowania, które zakończyło się orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak i orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na tej podstawie stwierdzić należy, że dopuszczalne jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także, iż Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem właściwym do rozpoznania takiej skargi. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony /art. 46 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia /art. 279 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 280 powołanej ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd skargę odrzuci. Można wyróżnić trzy grupy przyczyn będących podstawami wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego: przyczyny nieważności /art. 271 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, właściwe przyczyny restytucyjne /art. 273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ oraz stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie, z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą /art. 272 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Skarżący w niniejszej sprawie powołał się na podstawę z art. 271 pkt 2 powołanej ustawy, czyli pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. W pierwszym rzędzie należy rozważyć, czy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę taką wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub przedstawiciel ustawowy. Z kolei art. 279 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania stanowi obligatoryjny element konstrukcyjny tej skargi. W przedmiotowej sprawie autor skargi nie wskazał żadnych okoliczności stwierdzających zachowanie terminu trzymiesięcznego, co należy ocenić negatywnie, jednakże mając na uwadze treść art. 277 zd. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, gdy podstawą jest pozbawienie możności działania, termin ten liczyć należy od momentu dowiedzenia się strony o orzeczeniu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż z załączonych do akt sprawy kopert wynika, iż skarga o wznowienie postępowania została złożona w terminie trzech miesięcy od momentu doręczenia pełnomocnikowi strony odpisu postanowienia w sprawie II FZ 501/05, a więc termin został zachowany. Należy jednak zauważyć, iż z art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że termin ten należy liczyć od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy - przepis ten nie przewiduje pełnomocnika ustanowionego przez stronę, jednakże ponieważ strona o przesyłce skierowanej na adres pełnomocnika nie mogła dowiedzieć się przed pełnomocnikiem, wniesienie skargi w terminie trzymiesięcznym od daty doręczenia postanowienia objętego tą skargą pełnomocnikowi zostało dokonane w terminie ustawowym. W odniesieniu do powołanej przez stronę podstawy wznowieniowej należy podkreślić, że pozbawienie możności działania musi po pierwsze dotyczyć strony, a nie jej pełnomocnika - autor skargi podnosi natomiast, iż to pełnomocnik został pozbawiony możności działania. Wskazać również należy, iż art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na który powołuje się strona, przewiduje, iż nie można żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała - w niniejszej sprawie przesłanka ta ma ogromne znaczenie, gdyż argumenty podnoszone w skardze o wznowienie postępowania dotyczą okoliczności z postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Okoliczności te były już podnoszone w postępowaniu zażaleniowym, rozstrzygniętym postanowieniem objętym niniejszą skargą. To, iż strona nie zgadza się z argumentacją wyrażoną w postanowieniu II FZ 501/05 przez Naczelny Sąd Administracyjny nie stanowi wystarczającej przesłanki do wznowienia postępowania. Nie ulega wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wadliwości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w przypadku, gdy strona podnosiła identyczną argumentację w drodze zwykłego środka zaskarżenia /zażalenie/ - w tym przypadku jest bowiem jasne, iż - jeśli nawet można byłoby mówić o pozbawieniu strony wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania, to niemożność ta ustała przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia II FZ 501/05. Nie sposób więc uznać, iż powołana przez stronę podstawa jest podstawą wznowieniową z art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy również zauważyć, że pod rządem ustawy o NSA wypowiedziano pogląd, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający art. 401-404 Kpc /aktualnie art. 271-274 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 410 par. 1 Kpc /280 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Taki pogląd został wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego /postanowienie z 28 października 1999 r. II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo/ i Naczelnego Sądu Administracyjnego /postanowienie z 25 września 2001 r. II SA/Gd 970/01/. Tym samym powołana przez autora skargi podstawa z art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi także nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie i nie może być rozpoznana merytorycznie. Na marginesie rozpatrywanej sprawy należy podnieść, iż kwestia stosowania pojedynczego bądź podwójnego awizowania przesyłek w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest źródłem rozbieżności w orzecznictwie. Z tego też powodu kwestia rozstrzygnięcia zgodności z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zastosowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozstrzygnięciu II FZ 501/05, art. 73 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stała się przedmiotem pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego /P 13/05/. W razie rozstrzygnięcia podzielającego w tym zakresie pogląd strony będzie możliwe wznowienie postępowania w sprawie na podstawie art. 272 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli strona wniesie skargę o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Mając powyższe na uwadze, w braku uzasadnionych podstaw wznowieniowych, na podstawie art. 280 par. 1 zd. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 232 par. 1 pkt 1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o zwrocie w całości wpisu od skargi o wznowienie postępowania.