II OZ 10/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. M. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 798/05 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie 2 – odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał T. M. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja majątkowa T. M. nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w pełnym zakresie. Dochód miesięczny jej rodziny, składającej się z pełnoletniego syna studenta, uczącego się na dwóch kierunkach, poza miejscem zamieszkania w Toruniu, wynosi – 1780 zł (jej renta w kwocie – 501, 17 zł oraz alimenty syna w kwocie - 1280 zł). Ponadto Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby ponosiła jakiekolwiek wydatki na leki. Wobec tego stwierdził, że skarżąca bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest w stanie ponieść część kosztów postępowania. Teresa Megier wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie co do odmowy ustanowienia adwokata z urzędu ( pkt 2). W uzasadnieniu zażalenia zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wydatków związanych z nauką syna. Zdaniem skarżącej, wydatki te sięgają kwoty 1500 zł. Podniosła, że syn mieszka na stancji w Toruniu, gdzie studiuje na dwóch kierunkach. Po odliczeniu tej kwoty od sumy 1780 zł na jej utrzymanie pozostaje zaledwie kwota 280 zł, która jest niewystarczająca. Na potwierdzenie powyższego skarżąca przedstawiła szczegółowy wykaz wydatków miesięcznych związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego: koszty ogrzewania – 325 zł, energia elektryczna – 50 zł, podatek od nieruchomości – 17 zł, woda i środki czystości – 70 zł. Ponadto przedłożyła faktury na zakup leków na kwotę - 123 zł i podała, że ma zamknięty dopływ gazu, gdyż nie dysponuje kwotą 2000 zł na remont instalacji. Na okoliczność związaną z odcięciem gazu przedłożyła stosowne zaświadczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. W art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej – ppsa) przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Skarżąca nie kwestionuje wysokości dochodu miesięcznego, jaki ustalił Sąd pierwszej, a który obejmuje jej rentę oraz alimenty pełnoletniego syna studenta. Niewątpliwie jednak zasadnie zarzuca, że Sąd pierwszej instancji, oceniając miesięczne wydatki jej i syna, nie uwzględnił w pełni ich potrzeb. Istotne znaczenie ma tu okoliczność, że syn studiuje - poza miejscem zamieszkania - na dwóch kierunkach, co wiąże się z koniecznością poniesienia wydatków związanych z opłaceniem stancji, utrzymaniem i nauką. Jak podaje skarżąca, zamykają się one w kwocie 1500 zł. Na utrzymanie samej skarżącej pozostaje więc zaledwie kwota 280 zł, a zatem poniżej minimum socjalnego. Tym samym trudno uznać za trafne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżąca bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest w stanie ponieść część kosztów postępowania. Przyjąć trzeba, że Sąd ten nie dokonał szczegółowej oceny jej faktycznej sytuacji rodzinnej i materialnej Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa Sąd postanowił, jak w sentencji.