II GZ 20/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Edward Kierejczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 594/05 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 26 lipca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej postanawia: - uchylić zaskarżone postanowienie - Postanowieniem z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 594/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę R. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 26 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej. Jako powód odrzucenia skargi sąd wskazał nieuiszczenie wpisu od skargi w wyznaczonym 7-dniowym terminie. Skarżący w piśmie z dnia 1 grudnia 2005 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z wnioskiem o przywrócenie terminu nadmieniając, iż wpis uiścił w terminie. Skarżący załączył dowód w postaci dokumentu potwierdzającego polecenie przelewu na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożone u pośrednika - w Punkcie Przyjmowania Opłat "[...]" w Kołobrzegu w dniu 21 września 2005 r. (data widniejąca na pieczątce). Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 594/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Wpis uiszczony przez skarżącego został zaksięgowany na sądowym rachunku bankowym po upływie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi, ponieważ Punkt Przyjmowania Opłat "[...]" dokonał wpłaty na konto sądu z opóźnieniem. Zdaniem Sądu I instancji, nie można stwierdzić, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, jeżeli w ostatnim dniu terminu zamiast uiścić opłatę sądową przelewem bankowym lub przekazem pocztowym zdecydował się na usługę pośrednika - Punktu Przyjmowania Opłat "[...]". Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż w jego wsi nie znajduje się oddział banku ani poczty, oraz że nie wiedział aby agencja, z której usług skorzystał nie jest pośrednikiem równorzędnym z bankiem. Dodatkowo wskazał, że jego obowiązki na roli uniemożliwiły mu dokonanie czynności w inny sposób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. – opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Kryterium braku winy, o jakiej mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., stanowiącej przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Wezwanie do uzupełnienia wpisu doręczono skarżącemu w dniu 16 września 2005 r., od którego płynął 7-dniowy termin do uzupełnienia braku. Z akt sprawy wynika, iż skarżący wpłacił kwotę wpisu do pośrednika – Punktu Przyjmowania Opłat "[...]" zlecając przelew na konto sądu w dniu 21 września 2005 r., tj. ostatniego dnia terminu wyznaczonego do uzupełnienia braków skargi. Według wtórnika zleceń płatniczych załączonego do akt sprawy, pośrednik dokonał wpłaty na rachunek bankowy Sądu w dniu 26 września 2005 r. Istotne w tej sprawie jest to czy uiszczenie opłaty w placówce nie świadczącej usług na rzecz Poczty Polskiej może być traktowane jako równoznaczne z datą wniesienia do sądu. Zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. W literaturze prawniczej dominuje pogląd, że tak samo jak złożenie pisma na poczcie należy traktować uiszczenie wpisu za pośrednictwem poczty. Rozważenia w niniejszej sprawie wymaga więc kwestia pojęcia polskiego urzędu pocztowego. Zdaniem NSA jako polski urząd pocztowy należy uznać każdą jednostkę organizacyjną przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska", która prowadzi działalność gospodarczą w dziedzinie pocztowych usług o charakterze powszechnym w zakresie przyjmowania, przewozu, doręczania przesyłek pocztowych, a zatem Punkt Przyjmowania Opłat "[...]" nie jest jednostką organizacyjną Poczty Polskiej wymienioną w art. 83 § 3 p.p.s.a. Jest to placówka prowadzona przez podmiot prywatny, zajmujący się świadczeniem usług pocztowo - bankowych. Dokonanie czynności w takiej placówce jest niczym innym jak skorzystaniem z usług pośrednika i nie jest skuteczne odnośnie terminów tak jak to jest w przypadku polskiego urzędu pocztowego. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody do dokonania czynności procesowej, mimo dołożenia należytej staranności. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd w celu dokonania oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, powinien brać pod uwagę wszystkie ustalone w sprawie okoliczności. (postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNP 2000, nr20, poz. 757). Skarżący dokonał wpłaty wpisu sądowego w Punkcie Przyjmowania Opłat "[...]" w Kołobrzegu w wyznaczonym terminie do uzupełnienia braków skargi. Skarżący podejmował czynności we własnym imieniu, nie korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Trudno wymagać od skarżącego ze względu na jego wykształcenie i rodzaj wykonywanego zawodu, znajomości zasad, na podstawie których działają agencje, takie jak Punkt Przyjmowania Opłat "[...]". Fakt, iż placówki tego typu nie są traktowane na równi z jednostkami organizacyjnymi Poczty Polskiej czy bankami nie jest powszechnie znany, tym bardziej, że działalność tego rodzaju placówek jest stosunkowo nowa. Skarżący zdecydował się na dokonanie wpłaty wpisu sądowego za pośrednictwem Punktu Przyjmowania Opłat "[...]" dlatego, że w jego miejscu zamieszkania nie znajdował się oddział Poczty Polskiej ani banku. Nie można zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie, iż w takich okolicznościach sprawy wniesienie wpłaty przez pośrednika, nie dowiadując się czy zapewni wykonanie czynności w terminie jest niedochowaniem należytej staranności oraz przypisać winę skarżącemu w uchybieniu terminu. Skarżący dowiedział się o uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu sądowego dopiero z postanowienia sądu o odrzuceniu skargi doręczonego mu w dniu 1 grudnia 2005 r. O należytej staranności skarżącego w dokonywaniu czynności procesowych świadczy fakt, iż niezwłocznie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu – wniosek skarżącego wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 5 grudnia 2005 r. Spóźniona czynność, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a., powinna być dokonana równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu do sądu. Skarżący nie musiał dokonywać powtórnie czynności polegającej na uiszczeniu wpisu, ponieważ kwota wpisu sądowego, wniesionego przez skarżącego zaksięgowana jest na rachunku bankowym Sądu od dnia 27 września 2005 r. Okoliczności tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie ocenił przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jw