II SA/Kr 2274/03
WyrokWSA w Krakowie2006-02-28
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Piotr Lechowski, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zmiany powierzchni działki w rejestrze gruntów, jeśli istnieje rozbieżność między częścią opisowo-kartograficzną operatu ewidencyjnego a częścią geodezyjno-prawną, a spór dotyczy prawa własności i granic działki?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może dokonać zmiany powierzchni działki w rejestrze gruntów, jeśli istnieje rozbieżność między częścią opisowo-kartograficzną a geodezyjno-prawną operatu ewidencyjnego, a spór dotyczy prawa własności i granic działki. W takiej sytuacji usunięcie niezgodności należy do sądu powszechnego, a organ ewidencyjny może jedynie zawiadomić sąd o dostrzeżonej niezgodności. Zmiana powierzchni działki w rejestrze gruntów nie może automatycznie zastąpić zmiany w części opisowo-kartograficznej operatu.Stan faktyczny
Skarżący A.G. wniósł o zmianę powierzchni działki nr [...] w ewidencji gruntów z 0.9019 ha na 0.4819 ha, argumentując, że część tej powierzchni (0.42 ha) została omyłkowo wliczona do działki sąsiedniej. Organy administracji (Starosta i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego) odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na brak dokumentów geodezyjnych potwierdzających podział działki oraz na istnienie sporu o prawo własności i granice, który powinien być rozstrzygnięty przed sądem powszechnym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym przeprowadzenie czynności przez pracownika podlegającego wyłączeniu.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: NSA Piotr Lechowski (Spr.) AWSA Dorota Dąbek Protokolant: Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów skargę oddala
Decyzją z dnia 8 września 2003 r [...] , po rozpatrzeniu odwołania A.G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżona decyzję , Starosty Powiatu [...] z dnia [...] 2003 r znak [...] , którą orzeczono o odmowie zmiany powierzchni działki Nr [...] obj.[...] wykazanej w jednostce rejestrowej Nr [...] obrębu [...] , stanowiącej własność D. i W. małż. M.
W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art.138 § 1 pkt 1 kpa , art.7 "b" ust.2 pkt 2 , art.20 ust.1 i 2 , art. 21 i art. 22 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2000 Nr 100 , poz. 1086 z późn.zm. ) i § 47 ust.3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38 , poz. 454 z późn.zm. ).
Uzasadniając decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.
W dniu [...] 2005 r A. G. jako właściciel nieruchomości objętej [...] , składającej się m.in. z działki [...] , wystąpił do Starosty Powiatu w [...] o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów , przez " sprostowanie w rejestrze gruntów w pozycji [...] powierzchni działki [...] z 0.9019 ha na powierzchnię0, 4819 ha ".Działka Nr [...] objęta jest księgą wieczystą [...] i stanowi własność D. i W. małż. M. .
Uzasadniając wniosek A. G. podnosił , że z opinii biegłego sądowego geodety złożonej w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...] wynika , że powierzchnia działki 3990/9 0.42 ha , została w rejestrze omyłkowo wliczona do powierzchni sąsiedniej działki [...] , która winna mieć powierzchnię 0.4819 ha (0.9019 ha - minus 0.42 ha ).
Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] 2003 r odmówił wprowadzenia żądanej zmiany w pozycji rejestrowej 193 , prowadzonej dla nieruchomości objętej [...] , której właścicielami są D .i W. małż. M..
Uzasadniając decyzję wskazano , że w związku z wnioskiem uprawniony geodeta , wykonał kontrolny pomiar działki [...].Operat pomiarowy przyjęty został do powiatowego zasobu geodezyjnego kartograficznego za Nr [...] i wynika z niego , że powierzchnia działek ewid. [...] -0.9019 ha obliczona jest poprawnie.
W odwołaniu od tej decyzji A. G. wnosił o jej uchylenie względnie o zmianę powierzchni działki [...] z 0.9019 ha na 0.4819 ha w rejestrze gruntu , oraz o zmianę ogólnej powierzchni działek w pozycji rejestrowej 193 z 3.42.30 ha na 3.00.30 ha " Odwołujący się podnosił, że w księdze wieczystej Nr [...] ujawniony jest jako właściciel nieruchomości w [...] o łącznej powierzchni 1.8748 ha , w tym działki [...] o pow. o.42 ha . Z mapy złożonej do zbioru dokumentów tej księgi wieczystej wynika , że powierzchnia działki [...] - tj. 42 ary została wliczona do powierzchni działki [...] i potwierdza to opinia geodety sądowego Z. N.z 14.04. 2000 r w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...] .Odwołujący się podnosił , że powierzchnia działki Nr [...] wynosząca 0.42 ha została postanowieniem Naczelnika Gminy w [...] z dnia 23 września 1983 r o sprostowaniu oczywistej omyłki w akcie własności Nr " [...] błędnie wliczona do działki [...] , która w rejestrze ma powierzchnię 0.9019 ha zamiast prawidłowej 0.4819 ha.
Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dokonał w postępowaniu uzupełniającym szeregu dalszych ustaleń.
Ustalono , że w 1972 r dla wsi [...] założona została ewidencja gruntów ,w której w jednostce rejestrowej 142 figurowała działka [...] o pow. 0.42 ha we władaniu J. i M.G., a w jednostce rejestrowej Nr [...] figurowała działka [...] o pow. 0.9019 ha we władaniu K.Ł.
Aktem własności ziemi Nr [...] z dnia [...] 1974 r Urzędu Powiatowego w [...] , stwierdzono , że K. Ł. z mocy prawa stał się właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2.5211 ha, obejmującego m.in. wymienioną w nim działkę [...] Postanowieniem z dnia [...] 1983 r Naczelnika Gminy w [...] znak : [...] sprostowano z urzędu jako oczywistą pomyłkę w akcie własności ziemi ogólną powierzchnię gospodarstwa rolnego z 2.511 ha na z 3.4230 ha. Oczywistą omyłką było pominięcie w sumowaniu ogólnej powierzchni nieruchomości , powierzchni 0.9019 ha odpowiadającej według ewidencji , wymienionej w tym akcie działce [...]
Następnie współwłaścicielami po połowie gosp. rolnego o pow. 3.4230 ha obj. [...] stali się A.Ł. i Z. Ł..Aktem notarialnym z [...]. 1994 r Nr [...] A. Ł. i Z. Ł. zbyli gospodarstwo na rzecz D. i W.M.. Stan prawny dot. zmiany właściciela ujawniony został w księdze wieczystej [...] i w rejestrze gruntów obrębu [...]
Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 12 lipca 2000 r ( sygn.akt [...] ) w przedmiocie uregulowania własności , stwierdzono nabycie przez M. i J.G. własności działki ewid. [...] położonej w [...]. Od roku 1992 w ewidencji gruntów jako władającym tą działką wykazywano M. G. , w [...] częściach , oraz A.G., K. A. G.i E. D. po [...] części. Obecnie w KW [...] wpisany jest A. G. jako wyłączny właściciel.
D. i W. M. wystąpili do sprawy [...] Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tego Sądu z dnia [...] 2000 r ( [...] ) , stwierdzającym nabycie przez poprzedników prawnych A. G. w drodze uwłaszczenia z dniem [...].1971 własności działki [...] o pow. 0.4200 ha. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] 2002 ( [...] ) skargę o wznowienie postępowania odrzucił.
Z zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] - sądu wieczystoksięgowego z dnia [...] 2000 r Nr [...] , wynika , że do księgi wieczystej [...] przyłączono działkę ewidencyjną Nr [...] położoną w [...] , stanowiącą las o obszarze 42 arów , a podstawę wpisu stanowiły ; wypis z rejestru gruntów z [...]. 2000 r , wyrys z mapy ewidency[...])I Ns [...] o uwłaszczeniu , postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2000 r sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku , dziale spadku po J. G. i zniesieniu współwłasności , postanowienie z dnia [...] 2000 r sygn.[...] w przedmiocie uzupełnienia działu spadku i zniesienia współwłasności.
Ustalił organ odwoławczy , że stan prawny wynikający z powyższego zawiadomienia ujawniono w rejestrze gruntów , przez wykazanie w jednostce Rejestrowej 748 prowadzonej dla A.G. i działki [...] o pow. 0.42 , objętej [...] stanowiącej las i grunty leśne .
Ustalił organ odwoławczy , że działka [...] o pow. 0.42 ha zawsze była i jest ujawniona wyłącznie w rejestrze gruntów , czyli w części opisowej operatu ewidencji gruntów. Natomiast na zachowanych materiałach Kartograficznych obrębu [...] działka [...] nie jest uwidoczniona.
Ustalił organ dalej , że jedynie na znajdującej się w aktach sprawy księgi wieczystej kopii mapy klasyfikacyjnej , naszkicowane zostały bez podania jakichkolwiek miar kontury działek [...] , [...] i [...] , na które podzielono działkę [...] o pow. 0.9019 ha . W zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie stwierdzono jednak istnienia operatu z wykonania powyższego podziału , ani istnienia żadnych dokumentów potwierdzających podział działki [...] na działki wyżej wskazane.
Podkreślono , że w wydanej dla Sądu Rejonowego w [...] do sprawy [...] opinii biegły sadowy z zakresu geodezji stwierdził, że działka [...] jest uwidoczniona w poz. 748 rejestru gruntów, jednakże na obowiązującej mapie ewidencyjnej działka ta jak i działka [...] nie występuje.
Powołując wyniki rozprawy administracyjnej z dnia [...] 2003 r z oględzinami na gruncie stwierdzono , że nie jest możliwe wykonanie pomiaru kontrolnego powierzchni działek [...] i [...] , gdyż nie jest widoczna granica , brak śladów granicznych a stanowiska właścicieli są rozbieżne. Zdaniem organu odwoławczego w tej sytuacji niemożliwym jest wniesienie na mapę ewidencyjną działki [...] w celu doprowadzenia do zgodności części opisowej operatu z częścią kartograficzną . Brak jest również przesłanek do spełnienia żądania wniosku tj. zmiany w rejestrze gruntów prowadzonym dla D. i W. M. powierzchni działki [...] z 0.9019 ha na 0.4819 ha , czyli pomniejszenie jej o 0.42 ha odpowiadające powierzchni działki [...].
Zdaniem organu nie tylko brak dokumentów na podstawie , których można by wkartować w mapę ewidencyjną działkę [...] o pow.0.42 ha , ale w istocie istnieje spór o zasięg prawa własności działki [...] , gdyż powierzchnia jest funkcją przebiegu granic nieruchomości , a w postępowaniu ewidencyjnym nie jest dopuszczalne rozstrzygnięcie o prawie własności i jego zasięgu.
Wskazano na przepis art.22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zobowiązujący żądającego wprowadzenia zmian do dostarczenia na żądanie. starosty dokumentów geodezyjnych i kartograficznych niezbędnych do wprowadzenia zmian. Brak takich dokumentów uzasadniał utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zajął stanowisko , że wynik przeprowadzonej w dniu [...]. 2003 r rozprawy połączonej z oględzinami przez pracownika Urzędu M. M. niewiedzącego o złożonym w tym dniu wniosku o jego wyłączenie , a wyłączonego postanowieniem Starosty [...] z dnia [..] 2003 r od rozpoznania sprawy nie miał decydującego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Podkreślono , że w toku rozprawy strony okazywały granice oraz stwierdzono stan faktyczny granic na gruncie ( bark śladów granicznych ) a zawarte w protokole stwierdzenia zainteresowani podpisali.
Wyjaśnił także , że postanowieniem z [...] 2003 r odmówił wyłączenia Starosty [...] jako organu od prowadzenia sprawy.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy wniósł A. G., z wnioskiem o jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. Skargę oparto na zarzucie rażącego naruszenia prawa. Rażącego naruszenia prawa skarga upatruje w tym , że decyzja powołuje się na wyniki wizji , którą w dniu [...] .2003 r przeprowadził M.M. i, mimo , że tego dnia przed jej terminem wpłynął wniosek o jego wyłączenie i bezpośredni przełożony winien go wyłączyć na podstawie art.24 § 3 kpa , a przewidziana art. 24 § 4 kpa przesłanka do podejmowania czynności niecierpiących zwłoki nie istniała.
Zdaniem skarżącego już powyższe naruszenia przepisów kpa uzasadnia wniosek skargi.
Skarżący prezentuje stanowisko , że z zebranego stanu faktycznego bezspornie wynika , a zwłaszcza " z mapy ze zbioru kartograficznego Wydziału Geodezji Starostwa w [...] , a której uwierzytelniona kopia jest w zbiorze dokumentów [...]" , że powierzchnia działki [...] t.j. 42 ary , została również wliczona do działki [...] , w wyniku rzekomego sprostowania postanowieniem Naczelnika Gminy w [...] powierzchni nieruchomości objętej awz Nr "[...]".
W przekonaniu skarżącego istnieje oczywista niezgodność danych w ewidencji gruntów dla działki [...] , gdyż obejmuje swą powierzchnią działkę [...]Według skarżącego przepis art.27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nakazuje uprzednie dokonanie zmiany w rejestrze gruntów , a wtórne jej naniesienie w księdze wieczystej . Z tych względów odsyłanie skarżącego na drogę postępowania cywilnego uważa za nietrafne.
Według skarżącego uwzględnienie przez organy ewidencyjne zawiadomienia sądu wieczystoksięgowego o objęciu księgą wieczystą działką [...] przez wpisanie jej do poz. 748 rejestru gruntów winno skutkować automatycznym pomniejszeniem powierzchni działki [...] w poz. rejestrowej 193 , i żądanie skarżący w tym zakresie opiera na przepisie art. " 22 pkt 2 " ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Akcentując ciągłość i spójność systemu ewidencji gruntów , skarga konkluduje żądanie wprowadzenia zmian w postępowaniu ewidencyjnym bez odsyłania uprzedniego na drogę postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko . Odnosząc się do zarzutów skargi zajął organ stanowisko , że skoro dzień przeprowadzenia rozprawy był dniem , w którym złożono wniosek o wyłączenie pracownika ją prowadzącego , nieświadomego o złożeniu wniosku , to nie doszło do naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył :
Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm. ) , wobec wniesienia skargi przed dniem 1 stycznia 2004 r i nie zakończenia postępowania przed tą datą , sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm.) - dalej p.p.s.a - stanowi , że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem .Stosownie do przepisu art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy , nie będąc jednak związany zarzutami , wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana na płaszczyźnie jej zgodności z prawem prowadzi do konstatacji, iż jest ona z prawem zgodna , co skargę czyni bezzasadną.
Przedmiotem sprawy było żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów , przez zmniejszenie w rejestrze gruntów powierzchni działki [...] objętej poz. rejestrową Nr 193 z 0.9019 ha na 0.4819 ha , oraz żądanie zmiany ogólnej powierzchni działek w tej pozycji rejestrowej z 3.4230 ha na 3.0030 ha. Przedmiotem skargi jest odmowa wprowadzenia tych zmian przez organy prowadzące ewidencję gruntów.
Podniesione zarzuty skargi wymagają przybliżenia istoty postępowania ewidencyjnego , w którym zapadła zaskarżona decyzja .
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj.Dz.U. z 2000 r Nr 100 , poz. 1086 z późn.zm. ) przepisem art.2 pkt 8 definiuje ewidencję gruntów i budynków ( kataster nieruchomości ) - jako jednolity dla kraju , systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach , budynkach i lokalach , ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami , budynkami lub lokalami.
Nośnikiem tych informacji , zgodnie z art.24 ust.1 ustawy jest operat ewidencyjny , który składa się z map , rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Stosownie do przepisów art.20 ust.1 pkt 1 ustawy , tzw. przedmiotowy zakres informacji w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia , granic , powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych , oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów , jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne , nie reguluje szczegółowo trybu i zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków.W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu [...] , obowiązywało już ( od dnia [...] 2001 ) Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U.Nr 38 , poz. 454 ) zwane dalej Rozporządzeniem. Rozporządzenie to nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (art.22 ust.1 ) m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 ).
Dla zapewnienia ewidencji gruntów , aktualnego charakteru zawartych w niej informacji , przepis art.23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nakłada na właściwe organy , sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania staroście odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych , z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
W świetle postanowień przepisów powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków - dalej Rozporządzenia z 29 .03. 2001 - podstawową jednostkę powierzchniową podziału kraju dla celów ewidencji stanowi działka ewidencyjna ( § 5 ) definiowana ( § 9 ust. 1 ) jako ciągły obszar gruntu , położony w granicach jednego obrębu , jednorodny pod względem prawnym , wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych.
Taka regulacja wskazuje , że utrata przez działkę ewidencyjną jej jednorodności prawnej , a zatem przynależności do tego samego właściciela musi prowadzić do aktualizacji ewidencji przez wydzielenie z niej działek ewidencyjnych , odpowiadających nowemu stanowi prawnemu z punktu widzenia kryterium jednorodności prawnej.
W tym miejscu należy wskazać na relację między informacjami zawartymi w operacie ewidencji gruntów dotyczącymi m.in. obszaru i granic działek ewidencyjnych , a danymi zawartymi w księdze wieczystej założonej dla nieruchomości składającej się z działki ( działek ) ewidencyjnych.
Oznaczenie nieruchomości , w tym jej obszar i granice oznaczone na mapie i opisie nieruchomości , są elementem oznaczenia nieruchomości zawartym w dziale I - O księgi wieczystej , stosownie do przepisu art.25 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece ( tj.Dz.U. z 2001 r Nr 1214 , poz. 1361 z późn.zm. ) oraz paragrafu 28 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów ( Dz.U.Nr 102 , poz. 1122 ) .Identyczną regulację zawierają postanowienia §§ 15, 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 20 sierpnia 2003 r w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz.U. Nr 162 , poz. 1575 ). Powszechnie jest przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego ( por. np. wyrok SN z 24.11. 1997 II CKU 110 /97 Prok.I Pr . 1998/28 jak i w piśmiennictwie ( por. St.Rudzicki , Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece , Wyd.III 2000 r , str. 36 wraz z powołanym orzecznictwem ) , że elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa ( art.3 ) , ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych ( art.5 ) statuowanymi tą ustawą. Przeciwnie , podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej zgodnie z art.26 ust.1 powołanej ustawy są dane z ewidencji gruntów i budynków katastru nieruchomości. Przepis art. 27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości przed sądem prowadzącym księgę wieczystą , w wypadku stwierdzenia niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej , na wniosek właściciela , wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków.
Jak z powyższego wynika znajdujące się w ewidencji gruntów mapa i opis nieruchomości stanowią podstawę jej oznaczenia w księdze wieczystej. Skoro elementy oznaczenia nieruchomości nie są objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa , ani nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych , opis tej samej nieruchomości może ulegać zmianom w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków .
W świetle przepisów § 20 , § 21 i § 22 powołanego wyżej Rozporządzenia z 29 marca 2001 r , operat ewidencyjny składa się z dwóch podstawowych części : operatu geodezyjno- prawnego stanowiącego zbiór dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych ewidencyjnych , oraz z operatu opisowo-kartograficznego. Rejestr gruntów - obejmujący dane o działkach według ich przynależności do poszczególnych jednostek rejestrowych ( § 23 ) - stanowi element operatu geodezyjno-prawnego - jako części operatu ewidencyjnego.
Przedmiotem wprowadzenia żądanej zmiany była wyłącznie część geodezyjno - prawna operatu , a konkretnie , rejestr gruntów. Według stanu tego rejestru skarżący , jest wpisany w pozycji rejestrowej 748 , jako właściciel działki [...] o pow. 0.42 ha obj. KW [...]. Z kolei D. i W. małż. M. ,w pozycji rejestrowej 193 obejmującej wszystkie działki związane z ich prawem własności, wpisani są jako obecni właściciele m.in. działki [...] o pow. 0.9019 ha obj. [...] .
W sprawie zostało natomiast wykazane , że działka [...] o pow.0.42 ha , nie figuruje na dokumencie - mapie - wchodzącej w skład operatu opisowo- kartograficznego . Stan prawny działki [...] ustalony został dopiero Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] 2000 r ( sygn.[...] ) i wynikające z niego zmiany podmiotowe i przedmiotowe zostały wprowadzone do części geodezyjno-prawnej operatu ewidencji przez wprowadzenie odpowiednich wpisów w rejestrze gruntów w pozycji 748.
Natomiast istnieje nadal rozbieżność pomiędzy częścią geodezyjno-prawny operatu ewidencji gruntów , a częścią opisowo - kartograficzną , gdyż działce [...] nie odpowiada żaden przyjęty do ewidencji gruntów dokument kartograficzny.
Znajduje pokrycie w dowodach zebranych w sprawie ustalenie zaskarżonej decyzji , że podstawę opisu działki [...] w aktach księgi wieczystej , stanowią naszkicowane , na kopii mapy klasyfikacyjnej (k.2 i k.116 ) , kontury działek [...] [...] i [...] , na które " podzielono " działkę [...] , oraz , że na mapach katastralnych ( k. 86) działka Nr [...] nie figurowała. Wedle konturów działki [...] oznaczonych na złożonej w aktach [...] kopii mapy klasyfikacyjnej gruntów , nie oznaczona żadnymi miarami - co podkreśla organ - ta działka [...] usytuowana jest - czego organy nie wskazują - pomiędzy działkami [...] , a [...] ( również oznaczoną tylko na tej mapie ) .
Przedmiotem żądania było wprowadzenie zmian tylko w części geodezyjno-prawnej operatu , przez zmniejszenie objętej poz.rej.193 , powierzchni działki [...] przyjętej jako 0.9019 ha , do 0.4819 ha , po to by uzyskać różnicę 0.42 ha odpowiadającą powierzchni działki [...] przyjętej w orzeczeniu Sądu powszechnego z dnia [...] 2003 r .
Żądanie wprowadzenia takiej zmiany w rejestrze gruntów , w jednostce rejestrowej dotyczącej działki [...] , oparte jest na nie znajdującym oparcia w przepisach prawa , założeniu , że zmniejszenie powierzchni tej działki do 0.4819 ha w rejestrze gruntów , automatycznie zastąpi zmianę w części opisowo - kartograficznej operatu ewidencji , gdyż uzyskany zostanie w wyniku tej matematycznej operacji (0.9019 ha minus 0.42 ha = 0.4819 ha ) obszar odpowiadający działce skarżącego.
Przepisy powołanego Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków - dalej zwanego Rozporządzeniem - regulując zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych , posługują się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych .Przy czym aktualizacja nastąpić może z urzędu lub na wniosek ( § § 45 ust.1 , 46 ust.1 ).Zgodnie z postanowieniami § 46 ust.2 pkt 2 podstawę wprowadzenia zmian stanowić może również zmiana wynikająca z opracowań geodezyjnych i kartograficznych , przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego , zawierających wykazy zmian ewidencyjnych.
W pojęciu ,, aktualizacji " ewidencji gruntów i budynków mieści się zatem także usuwanie ( prostowanie ) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych .Nie zostało jednak wskazane w sprawie , że wpisy w rejestrze gruntów co do poz. 193 rejestru obejmującej m.in. działkę [...] są błędne i spowodowane przez organy ewidencji gruntów. Wpisy te odpowiadają stanowi prawnemu uwidocznieniu w księdze wieczystej , a opis działki [...] w aktach księgi wieczystej jest zgodny z mapą ewidencji przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
W świetle powołanego już § 9 ust.1 Rozporządzenia oraz §§ 36 i 60 , pole powierzchni działki ewidencyjnej , jest funkcją przebiegu jej granic - linii granicznych. Istotę zatem sprawy stanowi zagadnienie jakie granice wyznaczają na gruncie zasięg prawa własności działki [...] Konfiguracja działki [...] sprowadza się nie tylko do jej granicy z działką [...] , ale do związku z przebiegiem granic wszystkich działek sąsiednich.
Zarzut skargi naruszenia przepisu art.22 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest nietrafny.Przepis ten w ust.3 stanowi , że osoby , o których mowa w art.20 ust.2 pkt 1 i art.51 (tj. właściciele , władający gruntami państwowymi i samorządowymi , lub władający gruntami nie mającymi ustalonego właściciela ) zgłaszając zmianę , na żądanie starosty obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne , kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów.Jak wyżej wskazano , z przepisu § 46 ust.1 i ust.2 pkt 2 i ust. 3 Rozporządzenia wynika , że podstawę aktualizacji z urzędu lub na wniosek operatu ewidencji stanowić mogą m.in. zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego , zawierające wykazy zmian ewidencyjnych .
Takiego dokumentu skarżący nawet nie przedkładał , gdyż domagał się zmiany operatu ewidencji w części geodezyjno- prawnej ( dawnej zwaną opisową ) , a nie w części obecnie zwanej opisowo - kartograficzną.
Nie zachodzi także naruszenie przepisu art. 22 ustawy , w odniesieniu do żądania zmiany przedmiotowej , ale tylko w części geodezyjno-prawnej przez zmianę powierzchni działki ewid. [...] i to nie stanowiącej własności skarżącego.
Leżący u podłoża sprawy spór , czy działka ewid. [...] obejmuje w istocie własność skarżącego A. G. odpowiadającą działce [...] opisanej w dokumentach księgi wieczystej jest sporem podlegającym rozstrzygnięciu w postępowaniu przed sądem powszechnym a nie w postępowaniu ewidencyjnym .
Nie zostało bowiem wykazane , że organy ewidencji dysponują danymi , pozwalającymi na opisanie granic ewidencyjnych działki [...] .Istnieje zatem stan niezgodności pomiędzy częścią kartograficzną operatu ewidencji gruntów , a oznaczeniem nieruchomości w [...]
Jednakże w świetle powołanego już przepisu art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece usunięcie tej niezgodności należy do sądu powszechnego - sądu rejonowego prowadzącego księgi wieczyste , a organowi prowadzącemu ewidencję gruntów , służy tylko uprawnienie do zawiadomienia sądu o dostrzeżonej niezgodności , jak to wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 1997 .04.15 I CKN 26/97 ( OSNIC 11/97 , poz. 167 ) .
Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia pomiędzy przesłankami nieważności decyzji , w tym z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa ( art.156 § 1 pkt kpa ) a podstawami wznowienia postępowania , do których zalicza wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej , który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 i 25 i 27 kpa ( art.145 § 1 pkt 3 kpa ).
Z akt sprawy wynika , że decyzję z dnia [...]. 2003 r w I instancji wydał osobiście Starosta Okoliczność zatem , że w dnia [...]. 2003 r rozprawę administracyjną prowadził M. M. , o którego wyłączenie w tym samym dniu złożył wniosek pełnomocnik skarżącego nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania.
Nie został też rażąco naruszony przepis art. 24 § 4 kpa przewidujący że , wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności nie cierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Treść protokołu z [...]. 2003 r wskazuje , iż objęte nim ustalenia nie miały żadnej doniosłości prawnej dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na przedmiot żądania - wprowadzenia zmiany w rejestrze gruntów , a nie w części kartograficznej operatu.
Według wniosku o wyłączenie , M.M. , zeznawał jako świadek w sprawie [...] Sądu Rejonowego w [...]. Nie była zatem spełniona przesłanka wyłączenia z urzędu na podstawie art.24 § 1 pkt 4 kpa , a podstawę wyłączenia stanowić mógł przepis art.24 § 3 kpa i taką podstawę - prawidłowo - przyjął Starosta w swym postanowieniu z 8.02.2003 r .
Nie zachodzą więc podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a , b i c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 Poz.1270 z późn.zm. ).
Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło