III SA/Wa 2215/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku strony w postępowaniu egzekucyjnym za bezprzedmiotowy i umorzenie postępowania w sprawie 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., oraz art. 38 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), dalej powoływanej jako u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2005 r. umarzające postępowanie w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż B. J., zwana dalej Skarżącą, pismem z dnia 4 kwietnia 2005 r. wniosła o wyłączenie spod egzekucji wskazanych w piśmie ruchomości, argumentując, iż rzeczy te są własnością jej dzieci. Są to mianowicie prezenty, które otrzymały od dziadka S. Ł.. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie w sprawie, podnosząc, iż z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji zajętych ruchomości powinien zwrócić się S. Ł. jako osoba trzecia, a nie Skarżąca. Na to postanowienie pismem z dnia 9 maja 2005 r. Skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła, iż wniosek z dnia 4 kwietnia 2005 r. złożony został w imieniu i na rzecz jej małoletnich dzieci, stąd też powinien być rozpoznany niezależnie od tego, iż z podobnym wnioskiem wystąpił S. Ł. - dziadek małoletnich. Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko zawarte w postanowieniu organu I instancji. Zauważył, iż tytuły wykonawcze w niniejszej sprawie wystawione zostały na M. J. - męża Skarżącej. Wniosek, o którym mowa wyżej złożyła natomiast Skarżąca. Wskazał, iż z problematyką wyłączenia spod egzekucji ruchomości łączą się postanowienia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) dalej powoływanej jako ord. pod. Zgodnie z jej art. 29 § 1 w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Małżonek podatnika staje się więc niejako współzobowiązanym i jako taki nie jest osobą trzecią w rozumieniu art. 38 u.p.e.a. W konsekwencji zatem, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., organ I instancji słusznie umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak strony tego postępowania. W skardze na to postanowienie Skarżąca zarzuciła, iż organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii podnoszonej przez nią w zażaleniu, a mianowicie występowania Skarżącej w imieniu małoletnich dzieci, a nie jako żony zobowiązanego M. J.. Skarżąca wyraziła pogląd, iż skoro osobie trzeciej przyznano prawo żądania wyłączenia rzeczy spod egzekucji, to uprawnienie takie przysługuje również małoletnim dzieciom działającym przez przedstawiciela ustawowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Za nieuzasadniony uznał zarzut Skarżącej dotyczący występowania w imieniu małoletnich dzieci jako ich przedstawiciel ustawowy. Organ zauważył bowiem, iż jeżeli taki był zamiar Skarżącej to powinna to uczynić poprzez stosowny zapis: "B. J. działająca w imieniu...". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga jest zasadna. W sprawie poza sporem jest to, iż pismem z dnia 4 kwietnia 2005 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji wskazanych w piśmie ruchomości. Podstawą materialnoprawną jej żądania był art. 38 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Jak wynika z brzmienia cytowanego przepisu prawo występowania z żądaniem wyłączenia zajętego przedmiotu lub prawa spod egzekucji przysługuje jedynie osobie trzeciej, co oznacza, iż uprawnienia takiego nie ma zobowiązany, jak również osoba trzecia odpowiedzialna obok zobowiązanego za wykonanie obowiązku (art. 107 i n. ord. pod.). Z przewidzianego w art. 38 § 1 u.p.e.a. środka ochrony osób trzecich nie może również korzystać małżonek zobowiązanego. Zgodnie bowiem z art. 26 ord. pod. podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Przepis art. 29 § 1 ord. pod. stanowi z kolei, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Bez wątpienia zatem Skarżąca nie była osobą trzecią w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jako takiej nie przysługiwała jej legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie zajętych rzeczy spod egzekucji. Sporne w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy organy obu instancji prawidłowo określiły, iż to właśnie Skarżąca była podmiotem, od którego pochodził wniosek, o którym mowa wyżej. Wprawdzie w nagłówku pisma z dnia 4 kwietnia 2005 r. Skarżąca wskazała siebie jako osobę występującą z żądaniem, co mogłoby sugerować, jak chciałyby tego organy, iż działała ona wyłącznie w imieniu własnym, tym niemniej z treści tego pisma wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżąca domaga się wyłączenia spod egzekucji rzeczy będących własnością jej dzieci. Zaznaczyła przy tym, iż są to prezenty, które otrzymały one od dziadka S. Ł.. Nie ustosunkowując się do zasadności samego wniosku należy zauważyć, iż tak określony zakres żądania nakładał na organ I instancji obowiązek wyjaśnienia czy wniosek ten pochodzi od Skarżącej. Tymczasem z akt sprawy wynika, że kwestii tej organ I instancji nie próbował nawet zbadać, mimo, iż powinna być ona rozstrzygnięta przed merytorycznym rozpoznaniem żądania. Należy przy tym zauważyć, że o ile organ I instancji mógł mieć trudności w identyfikacji osoby, od której pochodzi pismo z dnia 4 kwietnia 2005 r., o tyle wątpliwości te usunęła sama Skarżąca, składając w dniu 9 maja 2005 r. zażalenie, w którym wprost wskazała, iż wniosek, o którym mowa wyżej złożony został w imieniu i na rzecz jej małoletnich dzieci. W świetle powyższego uznać zatem należy, iż organy błędnie określiły, iż stroną postępowania w niniejszej sprawie była Skarżąca. Nawiązując w tym miejscu do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w W. wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że jeżeli zamiarem Skarżącej było występowanie w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci, to powinna uczynić to przez stosowny zapis: "B. J. działająca w imieniu...", należy zwrócić uwagę, iż twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Zgodnie bowiem z art. 30 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Przy czym żaden przepis nie nakłada na nich obowiązku wykazywania, iż istotnie są przedstawicielami ustawowymi i w sprawie występują nie w swoim imieniu, lecz w imieniu osób, o których mowa w art. 30 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie ustaleń będących podstawą faktyczną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, skutkujących naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.