I SA/Wa 1341/05
WyrokWSA w Warszawie2006-02-27
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Sławomir Antoniuk, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu warszawskiego, powołując się na przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne lub niemożność podziału nieruchomości, gdy brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu warszawskiego, powołując się na przeznaczenie nieruchomości na cele publiczne lub niemożność podziału nieruchomości, jeśli nie wykaże w sposób niezbity, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia odmowę uwzględnienia wniosku z tych powodów. Ponadto, brak udziału wszystkich stron postępowania w postępowaniu odwoławczym stanowi podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku następców prawnych dawnego właściciela o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości w Warszawie, który został odrzucony przez Prezydenta W. i utrzymany w mocy przez Wojewodę. Organy odmówiły ustanowienia prawa, wskazując na przeznaczenie gruntu na cele publiczne (kompleks policyjny), niemożność geodezyjnego podziału nieruchomości oraz brak zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i nieuwzględnienie interesu obywateli.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2006 r. sprawy ze skarg M.M., W.S., Z.S. i B.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M.M. kwotę 200 (dwieście) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz na rzecz W.S., Z.S. i B.P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...] odmawiającą następcom prawnym dawnego właściciela ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [..] (dawnej ul. [...]), oznaczonej nr hipotecznym [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy:
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona nr hipotecznym [...] znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279 – zwanego dalej dekretem). Na podstawie art. 1 dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta W. przeszły na własność Gminy W., a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] w W. nr [...] z 1948 r. oraz zaświadczeniem Sądu [...] dla W. z dnia [...] stycznia 1994 r., l.dz. [...] tytuł własności nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hipotecznym [...] przysługiwał A.S.
W dniu [...] sierpnia 1948 r. A.S. złożył na podstawie art. 7 ust. 1 ww. dekretu, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].
Według karty opisu nieruchomości sporządzonej dnia [...] grudnia 1948 r. przez Resort Techniczno-Budowlany Zarządu Miejskiego w W. oraz wizji w terenie przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 1955 r. przedmiotowa nieruchomość zabudowana była budynkiem mieszkalnym o dwóch kondygnacjach oraz trzema jednokondygnacyjnymi oficynami.
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] odmówiło dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.
Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] marca 1955 r., nr [...] utrzymało ww. orzeczenie w mocy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1651/02 oddalił skargę Komendanta [...] Policji wniesioną na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r.
W związku z powyższym decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. przywróciła możliwość ponownego rozpatrzenia wniosku złożonego przez byłego właściciela nieruchomości przy ul. [...] w trybie dekretu warszawskiego.
Decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...] Prezydent W. po rozpatrzeniu złożonego przez A.S. wniosku z dnia [...] sierpnia 1948 r. orzekł o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...] ([...]), oznaczonej nr hipotecznym [...], stanowiącego własność Skarbu Państwa i wchodzącego obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Spadkobiercy dawnego właściciela ww. nieruchomości zostali przez organ orzekający ustaleni na podstawie znajdujących się w aktach postanowień sądowych o nabyciu spadku.
Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1999 r., Repertorium A nr [...] M.M. nabył od Z.S. i W.S. (następców prawnych byłego właściciela) udział wynoszący [...] części ogółu praw i roszczeń do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Uzasadniając odmowę ustanowienia na rzecz następców prawnych zmarłego dawnego właściciela prawa użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości, Prezydent W. wskazał, że przedmiotowy grunt nie został objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż grunt w skład którego wchodzi nieruchomość oznaczona nr hipotecznym [...], oddany został w użytkowanie Komendy [...] Milicji Obywatelskiej na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1962 r., nr [...] z przeznaczeniem pod budowę budynku administracyjnego - siedziby komendy. Przekazanie nieruchomości nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lipca 1975 r., natomiast znajdujące się na nim budynki przeznaczone zostały do rozbiórki. Budynek komendy nie był zatem budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu warszawskiego. Aktualnie nieruchomość ta pozostaje w trwałym zarządzie Komendy [...] Policji i zabudowana jest [...] budynkiem administracyjnym wybudowanym przez byłą Komendę [...] Milicji Obywatelskiej na podstawie decyzji lokalizacyjnej Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1961 r., stanowiącym część składową kompleksu policyjnego obejmującego posesje przy ul. [...], ul. [...] (hip. [...] i [...]) oraz ul. [...] (hip. [...]). W decyzji podniesiono, że kompleks policyjny zlokalizowany na ww. nieruchomościach służy wykonywaniu ustawowych zadań związanych z bezpieczeństwem państwa oraz utrzymaniem porządku publicznego, objęty jest tajną decyzją z 1978 r. wydaną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w sprawie nadzoru techniczno-budowlanego nad budownictwem w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego i w całości jest niezbędny i konieczny do zachowania ciągłości wykonywania ustawowych zadań stawianych Policji na terenie W.
Organ pierwszej instancji podniósł, że na podstawie dokumentacji geodezyjnej prowadzonej dla tej nieruchomości ustalono, iż wybudowany przez Komendę [...] Milicji Obywatelskiej budynek znajdujący się na gruncie ww. nieruchomości przekracza granice nieruchomości hipotecznej nr [...], stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], wobec czego brak jest możliwości geodezyjnego podziału nieruchomości zabudowanej w celu ustalenia przedmiotu postępowania. Zdaniem organu, do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli w sytuacji, gdy pozostałe przesłanki zawarte w dekrecie zostały spełnione, niezbędne jest dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] i wydzielenie z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hipotecznej nr [...], tj. gruntu objętego roszczeniem. Podział taki nie jest możliwy. Nie można bowiem wydzielić z istniejącego budynku samodzielnego obiektu budowlanego w granicach nieruchomości hipotecznej nr [...], gdyż budynek ten znajduje się na dwóch nieruchomościach hipotecznych ([...] i [...]) i stanowi jedną całość – skład kompleksu policyjnego. Z tych samych powodów nie można wydzielić z istniejącej nieruchomości działki budowlanej, o której mowa w art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami w granicach nieruchomości hipotecznej nr [...].
Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego oraz przepisami szczególnymi. Takim przepisem szczególnym jest § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Z treści powyższego przepisu wynika, że części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie od fundamentu do przykrycia dachu mogą być traktowane jako odrębne budynki. Brak takich ścian w części budynku znajdującej się na gruncie, który ma być wydzielony jako odrębna działka ewidencyjna powoduje niemożność dokonania podziału w ten sposób. Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie. W budynku przy ul. [...] w miejscu przecinania go przez granice nieruchomości hipotecznej nr [...] nie ma pełnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego, o których mowa w ww. rozporządzeniu, co potwierdzają rzuty piwnic, parteru i piętra budynku.
Natomiast w myśl art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. Sprzedaż udziałów w przedmiotowym budynku, który to udział wynikałby ze stosunku powierzchni działki pod tym budynkiem pochodzącej z hipoteki nr [...] do powierzchni zabudowy tego budynku, wymagałby oddania w użytkowanie wieczyste gruntu pod całym budynkiem w odpowiednim udziale. Jednakże roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przysługuje tylko do gruntu w granicach nieruchomości hipotecznej nr [...].
Ponadto Prezydent W. wskazał, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłego właściciela nieruchomości w powyższych okolicznościach byłoby sprzeczne z art. 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakazującym organom działającym za Skarb Państwa gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami gospodarki. Poza tym, zgodnie z art. 6 pkt 7 ustawy, budowa i utrzymanie obiektów niezbędnych na potrzeby obronności państwa i ochrony granicy państwowej, a także do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego zaliczona została do celów publicznych w rozumieniu ustawy, co uzasadnia odmowne rozpatrzenie wniosku.
Od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. odwołanie złożyli M.M. i radca prawny R.M. działający w imieniu Z.S., W.S., B.P. i B.M. wnosząc o jej uchylenie, z uwagi na niewłaściwe uzasadnienie decyzji, naruszenie przepisów art. 7, 9 i 107 § 1 k.p.a. oraz nie uwzględnienie ustaleń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2003 r. oddalającego skargę Komendanta [...] Policji i tym samym utrzymującego w mocy korzystne dla stron rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1954 r. Wojewoda [...] po zapoznaniu się z aktami sprawy i zarzutami odwołania nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji uznał je za nietrafne, gdyż powyższy wyrok zapadł w wyniku rozpatrzenia skargi Komendanta [...] Policji na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydaną w wyniku prowadzonego postępowania nadzorczego w zakresie zgodności z prawem (art. 7 ust. 2 ww. dekretu) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1954 r. oraz decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1955 r. Obie decyzje odnosiły się do stanu prawnego istniejącego w dacie wydania orzeczenia z 1954 r. i decyzji z 1955 r. Kwestionowana decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r. miała charakter konstytutywny i uwzględniała inny, tj. aktualny stan prawny i faktyczny tej nieruchomości w oparciu o obowiązujący porządek prawny, który od czasu wydania powołanego orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r. uległ zasadniczym zmianom.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, wniosek właściciela gruntu lub jego następcy prawnego, będącego w posiadaniu gruntu, o przyznanie prawa własności czasowej, winien być uwzględniony jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dałoby się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według prawa zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Należało zatem przede wszystkim ustalić jednoznacznie przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i możliwość pogodzenia sposobu dotychczasowego korzystania przez właściciela nieruchomości z jej przeznaczeniem według obowiązującego w chwili wydania decyzji planu zabudowy, (planu zagospodarowania przestrzennego). Organ I instancji w decyzji z dnia [...] października 2004 r. ustalił, iż nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona nr hipotecznym [...], nie jest obecnie objęta żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jednakże z uwagi na jej od wielu lat faktyczne wykorzystanie (kompleks policyjny) podlega przepisom art. 6 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tzn. wykorzystywana jest na cel publiczny.
Z dodatkowych ustaleń podjętych w postępowaniu odwoławczym (pisma Naczelnika Wydziału Planowania Miejscowego Biura Naczelnego Architekta Miasta z dnia [...] maja 2005 r.) wynikało, że w planie zagospodarowania W. z określeniem ustaleń wiążących gminy [...] przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2001 r. ogłoszonej w Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego Nr 165, poz. 2515), pełniącym obecnie funkcję studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] (hip. nr [...]) położona jest w strefie [...] w obszarze [...], dla której obowiązuje:
– realizacja obiektów i urządzeń z zakresu: międzynarodowej współpracy gospodarczej, społeczno - politycznej, kulturalnej, administracji państwowej w tym siedzib władz i administracji publicznej, dyspozycji gospodarczej i finansów, specjalistycznych usług kultury, nauki, edukacji, turystyki, kwalifikowanego sportu oraz mieszkalnictwa z usługami lokalnymi,
– utrzymanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej z możliwością jej rozbudowy, modernizacji lub przekształceń zgodnie z funkcją obszaru.
Przy sporządzania planu miejscowego należałoby uwzględnić ww. zapisy. W powyższym piśmie wskazano ponadto, że działka znajduje się w obszarze objętym uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 1997 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu [...]. W projekcie planu nieruchomość ta położona jest na terenie przeznaczonym pod usługi, handel, biura i administrację. Projekt planu ustala zachowanie i rozwój funkcji usługowych oraz rozwój mieszkalnictwa zbiorowego - zabudowy i obiektów z zakresu hoteli na tym terenie. Jak wynika z treści ww. pisma plan będzie kontynuowany w trybie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r., a zatem zachodzi konieczność przygotowania nowej uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu. Należy jednocześnie przyjąć, iż w przyszłym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie podstawowe nieruchomości i istniejącej na niej zabudowy nie ulegnie większym zmianom.
Zdaniem organu orzekającego w II instancji powyższe ustalenia wskazują, że nieruchomość oznaczona nr hipotecznym [...] według powołanego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. przeznaczona jest oraz faktycznie wykorzystywana od wielu lat na cel publiczny określony art. 6 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. na potrzeby Policji. Ponadto przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, nawet jeżeli w ramach tego przeznaczenia wchodziły funkcje mieszkalne, uniemożliwiało dotychczasowemu właścicielowi korzystanie z tej nieruchomości.
Nadto gdyby przyjąć, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiłaby własność prywatną i została przeznaczona na cel publiczny (w planie miejscowym lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji) podlegałaby zgodnie z art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, co oznacza niemożność korzystania przez właściciela z nieruchomości, z uwagi na niezgodność z przeznaczeniem na cele publiczne.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji określone w decyzji z dnia [...] października 2004 r. podkreślając, że według powołanego wyżej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. przeznaczenie tej nieruchomości dla potrzeb m.in. administracji państwowej w tym: siedzib władz i administracji publicznej a także zrealizowanie jego zamierzeń tj. faktyczne wykorzystanie na cel publiczny wyklucza korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Ustalenie zatem, iż nie ma możliwości pogodzenia celów publicznych z indywidualnymi jest prawidłowe i zgodne z wymogami art. 7 ust. 2 ww. dekretu.
Powyższa decyzja Wojewody [...] stała się przedmiotem skarg wniesionych przez M.M. oraz Z.S., W.S., B.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący Z.S., W.S., B.P. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie przez Sąd orzeczenia co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. zarzucili naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego 12 listopada 2002 r. oraz pominięcie słusznego interesu obywateli. M.M. w uzasadnieniu własnej skargi wskazał natomiast, że nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż na przeszkodzie w ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości stoi realizacja celu publicznego. Jego zdaniem plan zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu nie został wprawdzie uchwalony, lecz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. dopuszcza funkcję usługowo – mieszkaniową tego terenu tego terenu. Ponadto brak jest kolizji pomiędzy prywatną własnością nieruchomości, a "wynajmowaniem przez właścicieli" nieruchomości w celach, którym do tej pory służyły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione. Nie istnieją podstawy do żądania rozstrzygnięcia przez Sąd co do istoty sprawy, czego domagali się skarżący. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) normujące postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej wskazują, że sądy administracyjne sprawują kontrolę stosując środki określone w ustawie. W razie uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną Sąd orzeka kasacyjnie, zgodnie z art. 145 powołanej ustawy, który to przepis nie dopuszcza możliwości wydania przez Sąd merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.
W przedmiotowej sprawie o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się z wniosku dawnego właściciela nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (dawniej ul. [...]). Wniosek ten, jako złożony w terminie, podlegał rozpatrzeniu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania (obecnie z planem zagospodarowania przestrzennego). Z brzmienia tegoż przepisu wynika, że dopuszczalne jest wydanie odmownej decyzji tylko w przypadku, gdy zostanie niezbicie wykazane, że korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie można pogodzić z jego przeznaczeniem ustalonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania tego prawa (zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1482/00, LEX nr 81770).
Odmowę przyznania spadkobiercom dawnego właściciela A.S. prawa użytkowania wieczystego gruntu do ww. nieruchomości Prezydent W. oparł na stwierdzeniu, że do ustanowienia prawa w sytuacji gdy pozostałe przesłanki zawarte w dekrecie warszawskim zostały spełnione, niezbędne jest dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wydzielenie z niej działki ewidencyjnej w granicach nieruchomości hipotecznej [..]. Stwierdził jednocześnie, że podział taki nie jest jednak możliwy, gdyż nie można wydzielić z istniejącego obecnie na działce nr [...] budynku samodzielnego obiektu budowlanego w granicach nieruchomości hip. [..], gdyż budynek ten znajduje się na dwóch nieruchomościach hipotecznych ([...] i [...]) i stanowi całość - kompleks policyjny. Poza tym, zdaniem organu pierwszej instancji, na przeszkodzie w ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości stoi aktualne wykorzystanie gruntu na cel publiczny, w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stwierdzić należy, że powyższa argumentacja, jako uzasadnienie odmowy uwzględnienia wniosku byłego właściciela o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy gruntu jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek dekretowy jest odniesienie się do obowiązującego w dacie orzekania planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu dla nieruchomości objętej wnioskiem dawnego właściciela, powodował konieczność dokonania przez organ orzekający oceny, czy w zaistniałych okolicznościach było możliwe wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Organ nie podjął próby zbadania, jakie skutki prawne wywiera brak przedmiotowego planu na rozpatrzenie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, choć dekret ten nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...]. Jednocześnie należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż przeznaczenie nieruchomości na cele użyteczności publicznej samo przez się nie oznacza, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 434/97 niepublikowany). Skoro rozstrzygnięcie Prezydenta W. zostało oparte tylko i wyłącznie na przesłankach poza dekretowych, to należało uznać, iż nie odpowiada ono wymogom art. 7 ust. 2 dekretu.
Rozważania w powyższym zakresie zostały natomiast dokonane przez organ odwoławczy. Jednakże zaskarżona decyzja Wojewody [...] jest wadliwa, bowiem narusza prawo z powodów ewentualnie dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że stronami postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie są m.in. spadkobiercy dawnego właściciela spornej nieruchomości D.D. i H.D. Wskazane osoby zostały wymienione w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. i decyzję tę organ pierwszej instancji skutecznie osobom tym jako stronom postępowania doręczył. Z materiału dokumentacyjnego nie wynika natomiast aby wskazane osoby brały udział w postępowaniu odwoławczym.
Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji całkowicie pominął kwestię udziału w postępowaniu D.D. i H.D. W zaskarżonej decyzji organ nie wymienił tych osób jako strony postępowania, choć w treści uzasadnienia decyzji wskazał, iż osoby te stały się spadkobiercami dawnego właściciela spornej nieruchomości [...]. Na tę okoliczność organ odwoławczy powołał postanowienia Sądu [...] dla W. Wydział [...] z dnia [...] stycznia 1993 r., sygn. akt [...] oraz Sądu [...] w W. Wydział [...] z dnia [...] listopada 2003 r., sygn. akt [...]. Przedmiotowa decyzja nie została ponadto wymienionym osobom doręczona.
Brak udziału w postępowaniu wszystkich osób, którym przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., skutkuje uznaniem wydanej w nim decyzji za wadliwą i daje jednocześnie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Wobec wskazanych okoliczności koniecznym jest uchylenie decyzji wydanych przez organy obu instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit a) i b) w związku z art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 1art. 7 ust. 1art. 5art. 4 pkt 3a ustawyart. 93 ust. 1 ustawyart. 31 ustawyart. 12 ustawyart. 6 pkt 7 ustawyart. 7art. 7 ust. 2art. 112 ustawyart. 7 k.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło