VI SA/Wa 2297/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2006r. sprawy ze skargi B. H. C. Z. C. Sp. j. siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...].07.2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na "B." H. C., Z. C. Spółka jawna, skarżącą w niniejszej sprawie, karę pieniężną w łącznej kwocie 250 zł, w tym 150 zł za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne i 100 zł z tytułu nieprawidłowego działania przyrządu kontrolnego - przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo. Decyzja została podjęta na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4, art. 93 ust. l ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), art. 8 ust. 1-2 i ust. 7, art. 9 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 z dnia 20.12.1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 1.12.1985 r.) i art. 15 ust. 3 i 4 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20.12.1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.). Stan faktyczny został przez organ ustalony następująco: W dniu [...].04.2005 r. na drodze krajowej nr [...] dokonano kontroli należącego do skarżącej spółki pojazdu o nr rej. [...] wraz z naczepą. Pojazdem kierował D. K., który oświadczył, że jest zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę. Przedsiębiorstwo wykonywało w tym dniu międzynarodowy przewóz na potrzeby własne materiałów niebezpiecznych. W wyniku analizy przedstawionych dokumentów stwierdzono skrócenie dziennego czasu odpoczynku o 2 godziny i 15 minut. Kierowca skrócił odpoczynek w 24-godzinnym okresie aktywności, który rozpoczął o 8:45 dnia [...].04.2005 r. Kierowca wykonywał odpoczynek od 2:00 dnia [...].04.2005 r. do 8:45 dnia [...].04.2005 r. Ponadto kierowca w przedziałach czasowych 13:30 - 13:50, 14:15 -15:00, 17:00 - 17:50 dnia [...].04.2005 r. wykonywał przerwy w pracy (jeździe), w okresie czasowym 15:10 - 16:15 dnia [...].04.2005 r. wykonywał prace rozładunkowe, w okresie 18:50 dnia [...].04.2005 r. do 00:20 dnia [...].04.2005 r. i 10:30 - 12:30 dnia [...].04.2005 r. oczekiwał na granicy na odprawę celną. Zapisy tych przedziałów czasowych na tarczy tachografu były w świetle zeznań kierowcy niezgodne ze stanem faktycznie wykonywanych przez niego czynności. Taki stan rzeczy wskazał, zdaniem organu, na to, że przyrząd kontrolny - przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo. W odwołaniu od tej decyzji w/w spółka jawna wniosła o stwierdzenie jej nieważności. W ocenie odwołującej kontrola przeprowadzona w dniu [...].04.2005 r. nie wykazuje naruszenia przepisów przez przedsiębiorcę. Zdaniem odwołującej wykonującym transport drogowy był w świetle art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kierowca. Naruszył on przepis o czasie pracy kierowców i on podlega karze. Kierowca był też odpowiedzialny za używanie przełącznika grup czasowych, Został on przeszkolony w zakresie obowiązujących go przepisów prawnych, posiada uprawnienia do przewozu ładunków niebezpiecznych, otrzymał od przedsiębiorcy kompletny zestaw dokumentów i wyposażenia. Nie ma więc podstaw do "wydania decyzji na firmę B. Spółka jawna" bowiem przedsiębiorca nie ma wpływu na zachowanie się kierowcy podczas pracy. Decyzją z dnia [...].09.2005 r. nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), lp. 1.11.1 i 1.11.9 ust. 3 lit. c załącznika do tej ustawy, art. 6, art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20.12.1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, art. 3, art. 13, art. 15 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821 z dnia [...].12.1985 r. w sprawie urządzeń stosowanych w transporcie drogowym Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji czyniąc ustalenia faktyczne zgodne z ustaleniami Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego uznał, iż doszło do wskazanych przez organ I instancji naruszeń skutkujących nałożeniem na odwołującego kar w łącznej kwocie 250 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego podejmując zaskarżoną decyzję nie uwzględnił zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w przypadku kontroli drogowej przeprowadzonej na podstawie ustawy o transporcie drogowym podstawowe znaczenie ma określenie w czyim imieniu jest wykonywany transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. Zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez słowo "kto" należy rozumieć przedsiębiorcę w imieniu, którego osoba prowadząca pojazd wykonała przewóz, a z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że kierowca wykonywał przewóz w imieniu B. sp. jawna Organ zwrócił również uwagę na przepis art. 87 i art. 93 powołanej ustawy, z której także wynika, iż karze podlega przedsiębiorca, a nie kierowca wykonujący przewóz w dniu kontroli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję "B." H. C., Z. C. sp. jawna wniosła o stwierdzenie jej nieważności ponieważ, w jej ocenie, decyzja jest niezgodna z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu podtrzymując swoje stanowisko, iż odpowiedzialności z tytułu stwierdzonych naruszeń winien podlegać kierowca, a nie przedsiębiorca. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych w ramach stanu faktycznego istniejącego w dniu jego wydania. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Badając zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Skarżąca spółka nie kwestionowała poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, a w skardze także podnosiła jedynie zarzut, iż to nie ona lecz kierowca winien ponosić administracyjną odpowiedzialność za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Powyższy zarzut jest, zdaniem Sądu, zarzutem chybionym. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym użyte w tej ustawie pojęcie krajowego transportu drogowego oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku międzynarodowego transportu drogowego art. 4 pkt 2 powołanej ustawy definiuje ten transport także jako podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami, o których mowa w pkt 1 tego przepisu z tym, że jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granic Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast przewóz na potrzeby własne (niezarobkowy przewóz drogowy) to, stosownie do art. 4 pkt 4 cyt. ustawy - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie wymienione w tym przepisie warunki w tym, by pojazd samochodowy był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Skoro zatem art. 92 ust. 1 powołanej ustawy wskazany w podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji stanowi, iż karze z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów ustaw w tym przepisie wymienionych bądź wiążących Polskę umów międzynarodowych podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, to jego wykładnia winna uwzględniać przyjęte w art. 4 tej ustawy rozumienie "transportu drogowego", który polega na podejmowaniu i wykonywaniu działalności gospodarczej, jak i pojęcia "przewozu na potrzeby własne", który to przewóz zgodnie z w/wskazaną definicją jest przewozem wykonywanym przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności. W świetle powyższego wykonywanie transportu drogowego, czy też przewozu na potrzeby własne nie może być rozumiane jako wykonywanie czynności faktycznych związanych z poruszaniem się pojazdu po drogach. Nie chodzi bowiem o wykonywanie tego rodzaju czynności tylko o prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług transportowych (przewóz osób lub rzeczy), a w przypadku przewozu na potrzeby własne - taki przewóz w dniu kontroli był wykonywany - chodzi o wykonywanie przewozu przez przedsiębiorcę prowadzącego inną niż w/wskazana, działalność gospodarczą pomocniczą w stosunku do tej działalności. Tym samym więc wykonującym transport drogowy, jak i wykonującym przewóz na potrzeby własne w rozumieniu powołanego przepisu, jest przedsiębiorca niezależnie od tego, czy sam prowadził pojazd, czy też czynność ta została powierzona, stosowną umową pracownikowi. Należy przy tym podnieść, iż przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być stosownie do art. 33 ust. 1 powołanej ustawy wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej i poddane są ustawowym rygorom. W rozpatrywanej sprawie uprawnienie administracyjne do wykonywania przewozu jakim wylegitymował się kierowca podczas kontroli - tj. wypis Nr [...] z zaświadczenia Nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, o którym mowa w powołanym przepisie (kserokopia wypisu w aktach administracyjnych) – jednoznacznie wskazuje podmiot, który bezpośrednio korzysta z praw i podlega obowiązkom zawartym w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) Podmiotem tym jest B. H. C. Z. C. sp. jawna. Tym samym więc przewóz na potrzeby własne wykonywała w dniu kontroli skarżąca w ramach posiadanego uprawnienia administracyjnego – tj. uzyskanego dn. [...].02.2002 r. zaświadczenia na międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne. Okoliczność, iż wykonując w chwili kontroli taki przewóz posłużyła się swoim pracownikiem powierzając mu czynności związane z prowadzeniem pojazdu pozostaje, w świetle przepisów powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia i obu decyzji, bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Podnieść należy, że ustawodawca jednoznacznie odniósł sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, zaś wykonującym przewóz drogowy na potrzeby własne w rozumieniu tej ustawy jest jak wyżej wskazano skarżąca. Także zatem w przypadku, gdy przedsiębiorca przy wykonywaniu przewozu posługuje się inną osobą, to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą ponosi on w płaszczyźnie administracyjnoprawnej odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie przepisów powołanej ustawy. Trafnie zatem oba organy uznały, iż w istocie nie kierowca (nawet w sytuacji wynikającej z bezspornego stanu faktycznego), a przedsiębiorca, w tym przypadku B. sp. jawna, ponosi odpowiedzialność prawnoadministracyjną za stwierdzone naruszenia. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje zatem kwestia czy i w jakim zakresie skarżąca dołożyła starań, by umożliwić kierowcy prawidłowe wykonywanie powierzonych mu obowiązków. Tak jak wyżej wskazano skarżąca nie podważa w skardze (ani też w postępowania odwoławczym) ustaleń faktycznych skutkujących stwierdzeniem wskazanych naruszeń. W skardze przyznała, że kierowca nie zastosował się do obowiązujących go przepisów. Prawidłowo ustalony stan faktyczny czynił w świetle powołanych w podstawie materialnoprawnej decyzji organu II instancji przepisów zasadnym nałożenie na skarżącą kar w kwocie 150 zł za skrócenie dziennego czasu odpoczynku i 100 zł za nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego. Organ II instancji słusznie zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenie przepisów prawa w zakresie dziennego okresu wypoczynku oraz prawidłowego działania przyrządu kontrolnego. Bezspornym jest, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło już w dacie uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W przedmiotowym stanie faktycznym miało zatem miejsce naruszenie przepisów art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.) oraz art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 r.) Podnieść należy, że zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Ust. 2. stanowi, że umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Zgodnie z art. 90 ust. 3 Konstytucji oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (Dz. U. Nr 57, poz. 507 z późn. zm.) uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 kwietnia 2003 r. zostało zarządzone i przeprowadzone referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz.U.03.66.613). Prezydent RP został upoważniony do ratyfikowania Traktatu Akcesyjnego, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktat został przyjęty, ratyfikowany i potwierdzony w dniu 23 lipca 2003 r. przez Prezydenta RP i ogłoszony w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r., Nr 90, poz. 864. Na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej, które obowiązuje bądź bezpośrednio, bądź wymaga wdrożenia do krajowego porządku prawnego. Zgodnie z art. 249 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej do aktów wspólnotowego prawa wtórnego należy zaliczyć m.in. rozporządzenia, które są aktami wiążącymi w całości i bezpośrednio stosowanymi w każdym państwie członkowskim. Zatem akty te stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności wdrożeniowych i wywierają skutki bezpośrednie. (Stosownie do art. 249 II TWE [189 II] rozporządzenia mają ogólne zastosowania i "obowiązują we wszystkich swoich częściach" oraz stosuje się je "bezpośrednio w każdym państwie członkowskim"). Rozporządzenia mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi państw członkowskich. Ich obowiązywanie zależy jedynie od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W związku z powyższym zaskarżona decyzja organu II instancji nie naruszała obowiązującego w dacie jej wydania prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Od 1 maja 2004 r. na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym organ mógł wskazać jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącej spółki art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) w zw. z lp. 1.11.1 i 1.11.9 załącznika do tej ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.