II SA/Gd 568/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 czerwca 2004 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2003 r. i zasądza od organu administracji na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 18 czerwca 2004 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 maja 2003 r., wydaną po wznowieniu postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § l pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. w związku z art. 22 ust. l i art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) w której po rozpoznaniu wniosku R. J. odmówił uchylenia decyzji własnej z 16 czerwca 2000 r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej i poprzedzającej ją decyzji własnej z dnia 31 marca 2000 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z wystąpieniem R. J. z wnioskiem o przyznanie uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) z tytułu udziału w wydarzeniach na Wybrzeżu w 1970 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 31 marca 2000 r. odmówił przyznania mu uprawnień kombatanckich. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Kierownika Urzędu z 16 czerwca 2000r. Natomiast wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę strony na powyższą decyzję. Pismem z dnia 27 lutego 2003 r. (data stempla pocztowego) strona wniosła o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § l pkt 5 k.p.a. dołączając do wniosku nowe dowody w postaci pisemnych oświadczeń świadków B. K., S. K., I. G., A. K., J. S. i R. P. Wniosek niniejszy został rozpatrzony na podstawie art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, który stanowi, iż za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. Świadkowie S. K., B. K., I. G., A. K., J. S. i R. P. w oświadczeniach stwierdzili iż w grudniu 1970 r. widzieli R. J. pobitego. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego stwierdzono, że brak jest dowodów na udział strony w wydarzeniach w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu oraz na to, iż pobicie to było skutkiem działań wojska lub Milicji Obywatelskiej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawca podniósł, iż w 1971 r. przebywał przez 4 miesiące w areszcie śledczym w związku ze zniszczeniem i usunięciem czerwonej flagi w dniu 28 kwietnia 1971 r.. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 sierpnia 2002 r. stwierdził, że usunięcie i zniszczenie przez skarżącego czerwonej flagi w dniu 28 kwietnia 1971r. nie mogło zostać uznane za działalność kombatancką ani działalność z nią równorzędną w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach. Również represje jakim skarżący podlegał w związku z tym czynem nie mogły stanowić podstawy nabycia przez niego uprawnień kombatanckich. Organ podzielił także stanowisko Sądu, iż same zaświadczenia lekarskie o pogorszeniu się stanu zdrowia psychicznego skarżącego od 1970 r. nie stanowią w żadnej mierze dowodu na bezpośredni udział w wystąpieniach wolnościowych w grudniu 1970 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. J. uznając ją za niesłuszną i krzywdzącą oraz żądając ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu odwołujący się wyjaśnia, iż brał udział w wydarzeniach grudniowych roku 1970, był obecny na ulicach w tym czasie oraz że został pobity przez funkcjonariuszy ZOMO. Wcześniejsze informacje, jak tłumaczyła storna, były nierzetelne, co spowodowane było zanikami pamięci i chorobą. Na potwierdzenie swoich twierdzeń R. J. powołał nowych świadków. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do nowych dowodów w sprawie. Po rozpoznaniu środka zaskarżenia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych decyzją z dnia 18 czerwca 2004 r., na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § l pkt l k.p.a., art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106 poz. 1154) po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 maja 2003 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Organ ponownie wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się poniesienie śmierci, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu wskutek działania wojska lub milicji podczas wystąpień wolnościowych. W rozpatrywanej sytuacji kluczową kwestią jest uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia na czas powyżej siedmiu dni, jak obligatoryjnie formułuje to cytowany przepis ustawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona dołączyła oświadczenia dwóch świadków: H. J. P. oraz R. D. Organ stwierdził, że z oświadczeń tych nie wynika, aby strona doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w związku z wydarzeniami mającymi miejsce w grudniu 1970 r. na Wybrzeżu. W ocenie Kierownika Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach. Skargę na powyższą decyzję wniósł R. J. żądając jej uchylenia i przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lekarza sądowego na okoliczność spowodowania u wnioskodawcy pobicia przez organ represji oraz rozstroju zdrowia na czas powyżej siedmiu dni w grudniu 1970 r. Skarżący wywodził, iż organ błędnie przyjął, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich, bowiem oświadczenia świadków jednoznacznie wskazują, że został on dotkliwie pobity i wymagał opieki lekarskiej powyżej 7 dni w czasie wydarzeń grudniowych w w 1970 r. Zatem odmowa ponownego wszczęcia postępowania, w jego ocenie, jest nie uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oaz ponowił argumentację faktyczną i prawną przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie przepisu z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z przyjętą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodnie z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Ponadto organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.). Celem prawidłowego przeprowadzenie postępowania dowodowego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Z cytowanych wyżej przepisów postępowania wynika, że na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie bowiem możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie organy administracji nie wywiązały się należycie z opisanych wyżej obowiązków. Wnosząc o wznowienie postępowania skarżący R. J. przedstawił szereg nowych dowodów w postaci pisemnych oświadczeń świadków B. K., S. K., I. G., A. K., J. S., i R. P.. Następnie w do odwołania dołączył następne oświadczenia H. P. i R. D. Oświadczenia te zostały złożone przed Prezesem Zarządu Głównego Związku Solidarności Polskich Kombatantów, który potwierdził wiarygodność podpisów osób składających oświadczenia. Oświadczenia takie nie mają jednak w postępowaniu administracyjnym waloru dowodu z przesłuchania świadków. Są jedynie oświadczeniami osób, które je podpisały, natomiast ich treść wskazuje, że osoby te posiadają wiedzę na temat okoliczności istotnych dla prowadzonego postępowania. W tej sytuacji przed wydaniem decyzji organ powinien przesłuchać te osoby w sposób wskazany w przepisach art. 79 i następne k.p.a.. Organ powinien także rozważyć konieczność przesłuchania skarżącego w trybie art. 86 k.p.a. w celu uzupełnienia materiału dowodowego, ponieważ ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia dotyczą wydarzeń odległych w czasie i nieudokumentowanych, zatem głównym źródłem wiedzy o tych wydarzeniach mogą być jedynie osoby w nich uczestniczące. Zatem zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana bez przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, co stanowiło naruszenie przytoczonych wyżej przepisów. Uchybienie to mające wpływ na wynik sprawy uzasadniało również uchylenie zaskarżonych decyzji organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art. 135 p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.