II OSK 1021/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Leszek Leszczyński Protokolant Katarzyna Latuszek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 1075/05 w sprawie ze skargi T. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2005 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie lokalu oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1075/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę T. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne użytkowanie lokalu. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], nałożył na T. Sp. z o.o. w W. karę pieniężną z tytułu nielegalnego użytkowania lokalu handlowego przy ul. S. w P. W uzasadnieniu organ podniósł, że wniosek Spółki o udzielenie pozwolenia na użytkowanie lokalu handlowego wpłynął w dniu 1 lipca 2005 r., natomiast w dniu 13 lipca 2005 r., podczas kontroli, ustalono, iż lokal ten jest już użytkowany. Zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wniosła T. Sp. z o.o. w dniu 9 sierpnia 2005 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu strona wyjaśniła, iż uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na kumulację dwóch niesprzyjających okoliczności, a mianowicie koordynator i kierownik jednoosobowego działu prawnego Spółki w dniach od 21 do 26 lipca 2005 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym, następnie w okresie od 29 lipca do 4 sierpnia 2005 r. na zwolnieniu lekarskim. Na urlopie przebywała również kierowniczka sekretariatu i w dniach od 25 do 29 lipca 2005 r. jej obowiązki wykonywane były przez pracownicę działu księgowości. Ponadto w okresie, w którym upływał termin do złożenia zażalenia na urlopie przebywał również Prezes Spółki. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia [...] września 2005 r., nr [...], odmówił Spółce T. Sp. z o.o. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej. W ocenie organu Spółka nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wskazane we wniosku przyczyny uchybienia nie świadczą o szczególnej staranności i dbałości o własne interesy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wstrzymanie wykonania kary pieniężnej nałożonej postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Podniosła, że okoliczność, iż kierownik jednoosobowego działu prawnego był nieobecny w Spółce nie świadczy o niedbalstwie i nie wyłącza możliwości przywrócenia terminu, jest jedynie kumulacją niekorzystnych dla strony zdarzeń losowych. Pełnomocnik Spółki podniósł również, iż choroba jest zdarzeniem losowym niezależnym od winy strony, nie istniała natomiast możliwość wyręczenia się inną osobą, innym pracownikiem, ponieważ jedynie kierownik działu prawnego posiada wiedzę merytoryczną, która jest wymagana przy podejmowaniu czynności dotyczących interesów Spółki, a w szczególności wiedzy koniecznej do sformułowania pisma wywołującego dla strony określone skutki prawne. W odpowiedzi na skargę Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielając zarzutów skargi wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r. oddalając skargę nie stwierdził, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Sąd stwierdził, że z akt sprawy nie wynika by kierownik jednoosobowego działu prawnego był podmiotem uprawnionym do reprezentacji Spółki w toku postępowania administracyjnego, ponieważ brak było dokumentu stwierdzającego uprawnienie do reprezentacji strony skarżącej w tym okresie. Sąd uznał, że kierownik działu prawnego nie występował w sprawie jako pełnomocnik Spółki, dlatego też argumentacja dotycząca jego niezawinionej nieobecności nie znajduje uzasadnienia, a zarzuty oparte na tej argumentacji nie mają odzwierciedlenia w materiale sprawy. Sąd stwierdził również, że gdyby w postępowaniu administracyjnym złożony został wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby, iż kierownik tego działu jest uprawniony do reprezentacji Spółki, wówczas organ byłby zobligowany do przywrócenia terminu, taka sytuacja nie miała jednakże miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto według Sądu to Spółka jest odpowiedzialna za zapewnienie właściwej obsługi interesantów i "korespondencji w okresie nieobecności któregokolwiek z pracowników", a okresy urlopowe nie powinny paraliżować działalności podmiotów gospodarczych, natomiast przewidując taką sytuację Spółka mogła zawiadomić organ by w najbliższym okresie nie doręczał żadnych pism. Skargę kasacyjną opartą na art. 174 pkt. 2 ppsa wniosła T. Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie przepisu art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na to, iż niewniesienie odwołania nastąpiło nie z jego winy. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania kary nałożonej na skarżącego postanowieniem organu pierwszej instancji do czasu rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez winy skarżącego, ze względu na przypadkową kumulację okresów urlopowych wszystkich osób, mających odpowiednie kompetencje do prawidłowej oceny otrzymanego pocztą w dniu 26 lipca 2005 r. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, tj. prawnika Spółki, Prezesa Zarządu oraz pracownika sekretariatu. Podniesiono, że w związku z procedurą obiegu pism w Spółce postanowienie zostało zaraz po nadesłaniu, wobec nieobecności prawnika, przekazane na biurko Prezesa Zarządu, który jednak również z powodu urlopu był nieobecny przez okres, przysługujący do złożenia zażalenia. Niezwłocznie po powrocie ze zwolnienia lekarskiego, w dniu 5 sierpnia 2005 r. prawnik spółki zapoznał się z treścią pisma i przystąpił do sporządzania zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, które ostatecznie zostało przesłane w dniu 9 sierpnia 2005 r. Zastrzeżenia, według strony, budzi w szczególności pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że w celu należytej ochrony swoich interesów skarżąca, przewidując ewentualną możliwość wyjazdu na urlop kluczowych z punktu widzenia sprawy osób w Spółce, powinna była zawiadomić organ, by nie doręczał w tym czasie żadnych pism. Ponadto strona stwierdziła, że okoliczności towarzyszące kontroli przeprowadzonej przez organy nadzoru w lokalu handlowym nie wskazywały na mogące zapaść w sprawie postanowienie. Skarżący wyraził również pogląd, że "wywody Sądu jakoby z faktu, że z akt sprawy ani z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, nie wynika by kierownik jednoosobowego działu prawnego był upoważniony do reprezentowania Spółki są chybione i niezgodne z obowiązującymi przepisami". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania, którą określają przesłanki z art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Stwierdziwszy, iż w sprawie nie zachodzą przyczyny nieważności Sąd przeszedł do oceny zgłoszonego zarzutu opartego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia przepisów art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego przez przyjęcie, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zarzut ten jak oceniono na wstępie nie jest zasadny. Niesporny w sprawie jest fakt, iż postanowienie nakładające na stronę skarżącą T. Sp. z o.o. karę w kwocie 75.000 zł za użytkowanie obiektu bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie, wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. dnia [...] lipca 2005 r. zostało doręczone stronie 26 lipca 2005 r. z prawidłowym pouczeniem o sposobie oraz terminie zaskarżenia. Siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie upływał dnia 2 sierpnia 2006 r. Zażalenie na postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu strona złożyła w dniu 9 sierpnia 2005 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia T. Sp. z o.o. podała, iż kierownik jednoosobowego działu prawnego – z przygotowaniem prawniczym do sporządzenia zażalenia przebywał na urlopie w okresie od 21 do 26 lipca 2005 r. a po powrocie z urlopu zachorował i korzystał ze zwolnienia lekarskiego w okresie od 29 lipca do 4 sierpnia 2005 r. Również Prezes Zarządu Spółki w okresie terminu na sporządzenie zażalenia przebywał na urlopie. W konsekwencji prawnik strony skarżącej zapoznał się z treścią postanowienia po powrocie ze zwolnienia lekarskiego w dniu 5 sierpnia 2005 r. Wskazanych wyżej okoliczności Sąd pierwszej instancji zasadnie nie uznał jako usprawiedliwiających uchybienie terminu do złożenia zażalenia i niezawinionych przez stronę. Wymóg wykazania w stopniu choćby uprawdopodabniającym, iż opóźnienie w terminowym dokonaniu czynności procesowej jest niezawinione przez stronę, stanowi podstawowy warunek w myśl art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego do przywrócenia uchybionego terminu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji zauważył, iż strona nie wskazała żadnego dowodu potwierdzającego by kierownik działu prawnego był pełnomocnikiem strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym – co oznacza konieczność kierowania korespondencji prawnej do jego rąk. Wówczas to nieobecność pełnomocnika spowodowana urlopem lub chorobą mogłaby mieć charakter usprawiedliwiający uchybienie terminu. Z akt sprawy wynika, iż kierownik działu prawnego M. S. ustanowiony był w drodze notarialnego pełnomocnictwa z dnia 8 lipca 2004 r. przez Zarząd Spółki do reprezentowania Spółki przed sądami – na podstawie art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego. Słuszna jest ocena Sądu, iż skoro strona nie zapewniła sobie właściwej organizacji pracy, w tym obsługi prawnej z uwzględnieniem planu urlopowego – to nie można mówić, iż dołożyła należytej staranności o swoje interesy. Stanowisko to trafnie Sąd poparł wskazanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które sytuację podnoszoną przez stronę skarżącą na usprawiedliwienie uchybienia terminu kwalifikuje jako wadliwą organizację pracy i brak staranności w dbaniu o interesy jednostki. Należy także w tym miejscu podkreślić, że podstawowy argument strony podnoszony zarówno w skardze, jak i powtórzony w skardze kasacyjnej, iż to głównie urlop i choroba kierownika działu prawnego była niezawinioną przyczyną uchybienia terminu, nie jest przekonujący. Pracownik ten zakończył urlop wypoczynkowy i wrócił do pracy w dniu 26 lipca 2005 r., tj. w dniu doręczenia Spółce kwestionowanego postanowienia o nałożeniu grzywny. Na zwolnienie lekarskie pracownik ten poszedł z dniem 29 lipca 2005 r. – co potwierdza druk tego zwolnienia zawarty w aktach sprawy. Oznacza to, iż kierownik działu prawnego pozostawał w pracy w dniach 27 i 28 lipca 2005 r. a więc w okresie biegnącego terminu do złożenia zażalenia. Strona skarżąca powołując się na urlop oraz na chorobę kierownika działu prawnego nie wskazała przyczyn wykluczających złożenie zażalenia w tym czasie, skoro twierdzi, iż załatwianie kwestii prawnych Spółki należało wyłącznie do tego działu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, co wcześniej już sygnalizowano, nie zostało dopełnione przez stronę skarżącą w sprawie niniejszej. Dlatego w świetle okoliczności sprawy zarzut naruszenia art. 58 k.p.a. w skardze kasacyjnej nie jest usprawiedliwiony. Uzasadnia to oddalenie skargi kasacyjnej z mocy art. 184 p.p.s.a.