I OSK 667/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Rausz Sędziowie NSA Jolanta Rajewska Leszek Włoskiewicz (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Lu 121/06 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oraz dodatków do świadczenia uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – uwzględniając skargę A. L. – wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r. II SA/Lu 121/06, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] [...], którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką E. L. E. L. przebywa, za odpłatnością, w działającym na zasadzie szkoły w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej i Słabo Słyszącej w [...] od poniedziałku do piątku (będąc tam przywożona w poniedziałek rano, a odbierana w piątek w południe), i obydwa organy uznały, że - stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdyż dziecko pozostaje w placówce zapewniającą całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, jak wprost stanowi ustawa. Sąd nie podzielił stanowiska organów i stwierdził, że - po przeprowadzeniu obszernego wywodu dotyczącego istoty świadczenia pielęgnacyjnego oraz warunkujących je przesłanek, przy uwzględnieniu zawartych w ustawie definicji: "instytucji zapewniającej całodobowe (nieodpłatne i pełne) utrzymanie" (art. 3 pkt 7), obejmującej również szkołę, i "szkoły" (art. 3 pkt 18), obejmującej również specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy – umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłącza prawo do świadczenia rodzinnego tylko wówczas, kiedy wiąże się z nieodpłatnym pełnym utrzymaniem. "Skoro bowiem koszty pobytu dziecka w takiej placówce ponoszą rodzice, z których jedno rezygnuje również z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem – poza sporem jest bowiem, iż pojęcie opieki rozumieć należy jak najszerzej i z całą pewnością realizuje się ona tak w okresie pobytu dziecka w takiej placówce, jak i poza nim – to brak jest podstaw ku temu, iżby wywodzić, że w tego rodzaju sytuacji mamy do czynienia z jakąkolwiek formą wsparcia sytuacji rodziny, która czyniłaby zadość ustawowym warunkom uznania jej za przesłankę negatywną. Stanowisko przeciwne ... nie dawałoby się pogodzić z wyraźnie deklarowanymi celami ustawodawcy, zwłaszcza zaś celem pomocy rodzinie". Wnosząc skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako jej podstawę przytoczyło naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 (pkt 2 lit. b, jak sprecyzowano w uzasadnieniu) w związku z art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pojęcie "placówka zapewniająca całodobową opiekę" jest tożsame z pojęciem "instytucja zapewniająca całodobowe utrzymanie". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono przede wszystkim, że sprowadzenie problemu wyłącznie do zagadnienia odpłatności za pobyt dziecka w placówce zapewniającej opiekę, niweczy ideę świadczenia pielęgnacyjnego, przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia właśnie w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, nie ma zaś powodu do rezygnacji z zatrudnienia, jeżeli opiekę zapewnia dziecku odpowiednia placówka. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, że zapewnienie opieki jest czym innym niż zapewnienie utrzymania, gdyż opieka może być sprawowana bez zapewnienia pełnego utrzymania, a zapewnienie pełnego utrzymania nie musi wiązać się z całodobową opieką, nie ma więc podstaw, aby posługiwać się definicją "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" w celu ustalenia znaczenia prawnego pojęcia "placówka zapewniająca całodobową opiekę", i przywiązywać szczególną uwagę do zagadnienia odpłatności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę. Stosownie do art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, przysługuje z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne (ust.1), lecz nie przysługuje, jeżeli wymagające opieki dziecko zostało umieszczone, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu (art. 5 pkt 2 lit. b). Przeciwnie niż w przypadku "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" (art. 3 pkt 7) – której szczególną cechą jest właśnie nieodpłatność – ustawa nie zawiera odrębnej definicji "placówki zapewniającej całodobową opiekę", gdyż dostatecznie charakteryzuje tę placówkę przez określenie jej sposobu działania (całodobowo przez co najmniej 5 dni w tygodniu), aby nie było wątpliwości, o jaką placówkę chodzi. W świetle powołanego przepisu nie ma znaczenia prawnego, ani status takiej placówki, ani zagadnienie odpłatności za opiekę, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko osobom, które same sprawują opiekę nad dzieckiem, nie przysługuje zaś wówczas, kiedy – bez względu na odpłatność, natomiast całodobowo i co najmniej przez 5 dni w tygodniu – opiekę tę zapewnia odpowiednia placówka. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.